Thanh Hóa, bên cạnh nét tương đồng chủ đạo với dòng chảy liên tục nghìn năm của lịch sử dân tộc Việt Nam, có rất nhiều nét riêng biệt, từ điều kiện tự nhiên đến đặc điểm văn hóa, tộc người, lịch sử và truyền thống. Sự khác biệt trên tạo ra những lợi thế nhất định để Thanh Hóa phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh hội nhập hiện nay.