Ai từng một lần trẩy hội Mường Xia, mới phần nào 'thấm' được giá trị của di sản tinh thần này trong đời sống cộng đồng các dân tộc vùng núi cao Quan Sơn. Chuyện xưa kể rằng: Mường Chu Sàn (thuộc địa bàn 2 xã Sơn Thủy và Na Mèo ngày nay) là một vùng sơn thủy hữu tình. Nhờ có đất đai trù phú, con người lại nhân hậu, cùng đoàn kết làm ăn nên đã gây dựng Chu Sàn thành mường giàu có, tươi đẹp. Nhưng rồi, nhiều mâu thuẫn trong nội bộ 3 người con của Tạo Mường đã phá hủy cuộc sống bình yên, trù phú và cái tên Mường Chu Sàn cũng do đó mà biến mất. Về sau, Mường Xia được gây dựng và tồn tại cho đến tận bây giờ.
Huyện Quan Sơn có 4 dân tộc anh em Kinh, Thái, Mường, Mông cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc Thái chiếm 80,44% dân số. Bản sắc văn hóa truyền thống dân tộc Thái được đồng bào gìn giữ, tiêu biểu là nét đẹp trang phục truyền thống của phụ nữ Thái.