Giới Sứ học đặt ra câu hỏi: Tây Sơn và Nguyễn Ánh là hai kẻ thù không đội trời chung, sao có thể cùng đóng góp vào sự nghiệp thống nhất đất nước.
Năm 1802, Nguyễn Ánh sau khi đánh bại chính quyền Tây Sơn, đã làm chủ cả đất nước. Nước Việt Nam với Quốc hiệu do Gia Long đặt, là quốc gia thống nhất với lãnh thổ gần như tương ứng với lãnh thổ Việt Nam hiện nay.
Ngay sau khi giành được đất nước, lãnh thổ quốc gia được đặt dưới sự thống trị cao nhất của vua Gia Long. Bài toán đặt ra với ông là quản lý đất nước trên phạm vi thống nhất.
Nguyễn Ánh (vua Gia Long) và mối quan hệ với người Pháp là trung tâm tranh cãi khi xét đến công trạng hay sai lầm của vị quân chủ này.
Theo sử cũ, sau mỗi lần thất bại, Nguyễn Ánh đều cầu viện người ngoài. Việc ấy chẳng khác nào 'cõng rắn cắn gà nhà', gây ra hậu quả cho vận mệnh dân tộc.