Có những giá trị văn hóa được lưu giữ trong di tích, hiện vật, sách cổ. Nhưng cũng có những di sản hiện hữu trong trí nhớ, đôi bàn tay, giọng hát và vốn tri thức của con người. Đó là những nghệ nhân, nhà nghiên cứu, người thực hành văn hóa dân gian đã dành phần lớn cuộc đời để gìn giữ những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, giữ gìn những “di sản sống” cũng chính là giữ gìn mạch nguồn văn hóa, bồi đắp bản sắc và nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững.
Trên đỉnh núi Pú Súa, xã Mường Ảng, những nếp nhà của đồng bào Mông nép mình giữa màu xanh cây cối. Ở nơi ấy, có một người nhiều năm lặng lẽ giữ gìn tiếng khèn, tiếng sáo và tri thức dân gian được trao truyền qua bao thế hệ. Đó là nghệ nhân ưu tú Hầu Phái Sếnh, người dành phần lớn cuộc đời để gìn giữ âm thanh của núi rừng và truyền tình yêu văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ.
Từ một không gian tập hợp những người yêu văn nghệ, Câu lạc bộ Văn nghệ đồng bào dân tộc Chăm xã Mỹ Đức, tỉnh An Giang đang từng bước trở thành nơi thực hành, trao truyền văn hóa truyền thống, tạo cơ hội để nghệ nhân gặp gỡ thế hệ trẻ và hình thành lực lượng kế cận trong cộng đồng.
Giữa những đổi thay của đời sống hiện đại, Nghệ nhân Ưu tú Mấu Quốc Tiến ở xã Khánh Sơn, tỉnh Khánh Hòa vẫn đau đáu với những câu chuyện sử thi của đồng bào Raglai được cha ông truyền lại.
Nghệ nhân Ưu tú Kiều Thị Mách tâm sự: 'Trống quân Phúc Lâm không chỉ là âm thanh, mà là nhịp sống, là hơi thở của làng quê'.