Đường sắt tốc độ cao đã phát triển mạnh tại nhiều quốc gia, góp phần rút ngắn thời gian di chuyển giữa các thành phố lớn. Vậy đâu là những trở ngại khiến loại hình vận tải này khó phát triển tại nền kinh tế hàng đầu thế giới?
Để triển khai đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đúng tiến độ, ngoài cơ chế đặc thù tạo điều kiện tăng tốc dự án, còn cần khoa học công nghệ, tiêu chuẩn, dữ liệu và nhân lực quyết định khả năng làm chủ công trình trong dài hạn.
Khi triển khai các dự án đường sắt tốc độ cao, Việt Nam đứng trước bài toán lựa chọn công nghệ, phát triển doanh nghiệp nội địa và đào tạo nhân lực. Các chuyên gia khuyến nghị không nội địa hóa bằng mọi giá mà cần tập trung vào lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh.
Đại diện Ban Quản lý dự án (QLDA) Thăng Long cho biết, vừa báo cáo Bộ Xây dựng tình hình triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, trong đó một gói thầu tư vấn quan trọng vừa bị hủy do hồ sơ đề xuất không đáp ứng yêu cầu.
Để đẩy nhanh tiến độ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Chính phủ yêu cầu khẩn trương lựa chọn tổ hợp tư vấn quốc tế có năng lực, kinh nghiệm lập báo cáo nghiên cứu khả thi và đơn vị đủ năng lực thẩm tra báo cáo này.
Theo quy hoạch, mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM có tổng chiều dài khoảng 2.003km. Hai địa phương đang đồng thời triển khai nhiều dự án nhằm giảm ùn tắc giao thông và mở rộng không gian phát triển đô thị.
UBND TP. Hà Nội cần sớm hoàn thiện căn cứ pháp lý, đánh giá đầy đủ hiệu quả đầu tư và chủ động sử dụng ngân sách địa phương để chuẩn bị 2 dự án đường sắt quốc gia.
Sáng 1/10, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì phiên họp lần thứ nhất Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm lĩnh vực công thương và xây dựng. Phiên họp được kết nối trực tuyến tới điểm cầu các tỉnh, thành phố.
Việt Nam đánh giá cao thế mạnh của Đức về khoa học - công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý an toàn, công nghiệp đường sắt, tài chính xuất khẩu và đào tạo nguồn nhân lực.
Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng và Hà Nội chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thủ tục đầu tư 2 tuyến đường sắt đô thị (Trần Hưng Đạo - Thượng Đình và Nam Thăng Long - Nội Bài).
Bộ Tài chính kiến nghị lãnh đạo Chính phủ giao TP Hà Nội thực hiện các nhiệm vụ liên quan quy hoạch, đảm bảo quỹ đất phát triển Tổ hợp Công nghiệp đường sắt.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc thay mặt Chính phủ ký Nghị định số 352/2026/NĐ-CP ngày 11/9/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của 02 Nghị định liên quan đến cơ chế đặc thù và thiết kế kỹ thuật của dự án đường sắt. Trong đó, đáng chú ý là các nội dung sửa đổi tại Nghị định số 123/2025/NĐ-CP về nguyên tắc và quy định chung trong quá trình thực hiện dự án đường sắt.
Phát triển metro và đường sắt tốc độ cao không chỉ giải quyết nhu cầu giao thông mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam phát triển hệ sinh thái công nghiệp cao nội địa.
Bộ Xây dựng đề xuất 6 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược cho đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị, tập trung vào ray, nền đường, 5G, tín hiệu và các cấu phần cốt lõi của phương tiện...
Hiện chủ đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đã ký hợp đồng gói thầu tư vấn hỗ trợ dự án.
Bộ Xây dựng vừa có báo cáo về dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, trong đó đặt ra mục tiêu nỗ lực khởi công vào tháng 12-2027.
Bộ Xây dựng yêu cầu các ban quản lý dự án xây dựng kế hoạch chi tiết hạng mục tiến độ từ công tác giải phóng mặt bằng, tư vấn, khảo sát, thi công của các dự án đường sắt trọng điểm quốc gia.
Cục Đường sắt Việt Nam đang trình Bộ Xây dựng dự thảo Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối TP.HCM. Theo đó, tổng nhu cầu vốn đầu tư đến năm 2030 dự kiến khoảng 92.673 tỷ đồng.
Khi Việt Nam đang chuẩn bị và triển khai nhiều dự án đường sắt quy mô lớn, đặc biệt là đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, yêu cầu đặt ra không chỉ là đào tạo đủ nhân lực mà còn phải bảo đảm đội ngũ có trình độ chuyên môn, khả năng tiếp cận công nghệ và làm chủ các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện đại.
UBND thành phố Hà Nội vừa chính thức khởi công hai dự án đường sắt quốc gia trọng điểm với tổng mức đầu tư sơ bộ vượt 38.500 tỷ đồng.
Từ những bộ hồ sơ đang hoàn thiện đến những kỹ sư đang được đào tạo, công tác chuẩn bị cho đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đang được triển khai từng bước.
Sẽ có bước chuyển lớn từ tư duy chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước và vốn ODA sang mô hình huy động đa nguồn lực để giải bài toán hơn 3 triệu tỷ đồng đầu tư các dự án đường sắt trọng điểm và đường sắt đô thị.
Trường Đại học Giao thông vận tải đề xuất chuỗi nhiệm vụ trị giá 200 tỷ đồng để nghiên cứu các công nghệ lõi, từ đường ray không đá ba lát đến hệ thống điều hành chạy tàu.
Thảo luận tại Tổ 11 (gồm Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng và Quảng Ngãi) về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các đại biểu quan tâm đến nguồn vốn và phương án huy động vốn, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng và tiến độ thực hiện Dự án.
Tán thành chủ trương đầu tư dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội và điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, thảo luận tại Tổ 3 (Thanh Hóa, Tây Ninh) sáng 6/8, ĐBQH Phan Thị Thùy Linh (Thanh Hóa) đề nghị tiếp tục hoàn thiện các cơ chế thực hiện, xác định rõ tiêu chí huy động nguồn lực xã hội, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật; đồng thời, gắn đầu tư hạ tầng với chuyển giao công nghệ, nội địa hóa và đào tạo nguồn nhân lực đường sắt.
Sở Xây dựng Hà Nội đề xuất UBND TP giao Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội làm chủ đầu tư hai dự án đường sắt quốc gia trên địa bàn, đồng thời khẩn trương hoàn thiện thủ tục, nguồn vốn và các điều kiện kỹ thuật để triển khai.
Chiều 31/7, tại Hà Nội diễn ra Hội nghị cấp kỹ thuật về hợp tác đường sắt Việt Nam - Hàn Quốc nhằm trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm phát triển đường sắt trên các lĩnh vực hạ tầng, công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực...
Quá trình nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư Dự án Tổ hợp công nghiệp đường sắt nhằm đáp ứng yêu cầu tự chủ chiến lược trong phát triển công nghiệp đường sắt vừa có bước chuyển quan trọng sau hàng loạt chỉ đạo mới của lãnh đạo Chính phủ.
Bộ Xây dựng vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Quảng Ngãi và TP Đà Nẵng về việc điều chỉnh vị trí các ga trên địa bàn thuộc Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.
Chính phủ Việt Nam xác định việc lựa chọn các đơn vị tư vấn có năng lực, kinh nghiệm quốc tế và tư duy công nghệ tiên tiến là yếu tố then chốt, quyết định chất lượng và hiệu quả lâu dài của dự án.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy vừa ký Quyết định số 1093/QĐ-BXD phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Liên kết doanh nghiệp và xây dựng chuỗi cung ứng nội địa là bước đi quyết định để Việt Nam tự chủ xây dựng ngành công nghiệp đường sắt.
Hội Kỹ sư Xây dựng Việt Nam vừa ra mắt sáng kiến kết nối, quyết tâm nâng cao năng lực nội sinh cho các dự án đường sắt tốc độ cao.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đường sắt đô thị, ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với metro ngay trong tháng 7/2026.
Chính phủ giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan xây dựng, trình duyệt và triển khai Đề án phát triển công nghiệp đường sắt.
Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 6696/VPCP-CN truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về việc áp dụng và xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đường sắt đô thị.
Bộ Xây dựng đang đẩy nhanh việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và định mức trong lĩnh vực đường sắt nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án trọng điểm; trong đó, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt đô thị dự kiến được ban hành trong tháng 7/2026.
Tính đến ngày 30/6/2026, lĩnh vực đường sắt các loại có 1.791 tiêu chuẩn; trong đó, 854 tiêu chuẩn Việt Nam và 937 tiêu chuẩn nước ngoài; và 40 quy chuẩn.
Bộ Xây dựng xác định công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt là nhiệm vụ chiến lược, có ý nghĩa quyết định đối với khả năng triển khai thành công các dự án trọng điểm quốc gia.
Sẽ sớm có thêm những cơ chế đột phá nhằm mở rộng huy động nguồn lực xã hội trong và ngoài nước tham gia đầu tư các dự án giao thông quy mô lớn, qua đó đẩy nhanh tiến độ triển khai và giảm áp lực lên ngân sách nhà nước.
Thanh tra Chính phủ chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an, Bộ Xây dựng ngay trong tuần tới tổ chức thanh tra, kiểm tra chuyên đề về vật liệu xây dựng tại một số địa phương đang thiếu nguồn vật liệu xây dựng cung cấp cho các dự án, kịp thời có giải pháp tháo gỡ, xử lý các vi phạm nếu có.
Chiều 27/6, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia (chuyên đề về lĩnh vực giao thông vận tải).
Chiều 27/6, đồng chí Lê Minh Hưng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia (gọi tắt là BCĐ) cùng các Phó Thủ tướng Chính phủ: Phạm Gia Túc, Nguyễn Văn Thắng đồng chủ trì hội nghị trực tuyến của BCĐ sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 về lĩnh vực giao thông - vận tải.
Chính phủ giao Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội làm cơ quan chủ quản đối với tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi và tuyến đường sắt Vành đai phía đông kết nối Hà Nội với Hưng Yên.
Hai dự án đường sắt quốc gia có tổng mức đầu tư khoảng 40.000 tỷ đồng dự kiến được giao UBND TP Hà Nội làm cơ quan chủ quản. Chính phủ yêu cầu khẩn trương hoàn thiện thủ tục để đẩy nhanh tiến độ, tạo động lực phát triển hạ tầng và đô thị Thủ đô.
Chiều 25-6, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp với Bộ Xây dựng, UBND thành phố Hà Nội và một số bộ, ngành, Ủy ban của Quốc hội để nghe báo cáo phương án giao thành phố Hà Nội làm cơ quan chủ quản một số dự án đường sắt quốc gia trên địa bàn.
Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Chính phủ quyết định việc giao UBND TP Hà Nội làm cơ quan chủ quản đối với 2 dự án đường sắt quốc gia.
Hai tuyến đường sắt từ Phú Xuyên đến Ngọc Hồi và vành đai phía đông kết nối Hà Nội - Hưng Yên dự kiến được giao cho Hà Nội làm cơ quan chủ quản, tổng vốn khoảng 40.000 tỷ đồng.
Bộ Xây dựng xác định 8 nhiệm vụ trọng tâm nhằm làm chủ công nghệ lõi cho đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị, hướng tới mục tiêu nội địa hóa và giảm phụ thuộc nước ngoài.