Cải cách thủ tục hành chính, khơi thông nguồn lực tăng trưởng

Khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030, cải cách thủ tục hành chính không còn chỉ là câu chuyện đơn giản hóa quy trình, mà trở thành yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế.

Nghị quyết 258 của Chính phủ đặt trọng tâm vào cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ. Tuy nhiên, thách thức không chỉ nằm ở những gì được cắt giảm trên văn bản, mà còn ở khả năng đưa chính sách vào thực tiễn, nơi doanh nghiệp vẫn phản ánh tình trạng chậm trễ trong giải quyết thủ tục tại nhiều địa phương.

Những kết quả bước đầu cho thấy quy mô cải cách đã có chuyển biến đáng kể. Theo Nghị quyết 258, từ ngày 15/4 đến 19/5/2026, Chính phủ ban hành 11 nghị quyết về phân quyền, phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các bộ, cơ quan ngang bộ cũng ban hành 21 thông tư để triển khai.

Với hàng trăm thủ tục hành chính được cắt giảm và chi phí tuân thủ dự kiến giảm khoảng 23.000 tỷ đồng mỗi năm (Ảnh: Hữu Thắng).

Tính đến tháng 6/2026, số thủ tục hành chính cấp bộ giảm 743 thủ tục so với ngày 13/4, còn 1.595 thủ tục, tương đương 27,4% tổng số 5.816 thủ tục hành chính. Cùng với đó, 56/198 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đã được cắt giảm, 14 ngành, nghề được sửa đổi so với Luật Đầu tư năm 2025.

Đáng chú ý, 697 thủ tục hành chính đã được cắt giảm, 673 thủ tục được đơn giản hóa và 1.754 điều kiện kinh doanh không cần thiết được loại bỏ. Theo số liệu tổng hợp, thời gian thực hiện thủ tục hành chính giảm 51.247 ngày, tương đương 53%; chi phí tuân thủ giảm 54,6% so với năm 2024. Riêng 11 nghị quyết được ban hành trong đợt cải cách này được ước tính giúp tiết kiệm khoảng 23.000 tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm.

Những con số trên cho thấy nỗ lực cắt giảm rào cản hành chính đang được đẩy nhanh. Tuy nhiên, hiệu quả cải cách không chỉ được quyết định bởi số thủ tục hay điều kiện kinh doanh bị bãi bỏ, mà còn bởi mức độ thay đổi trong quá trình giải quyết công việc. Đây cũng là vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm.

TS. Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI).

Dù vậy, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn triển khai vẫn là vấn đề đáng lưu ý. Theo TS. Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), chất lượng thực thi của chính quyền địa phương có vai trò quan trọng đối với mục tiêu tăng trưởng. Nỗ lực xây dựng, hoàn thiện pháp luật đã được đẩy mạnh, nhưng doanh nghiệp vẫn mong đợi sự chuyển biến nhanh hơn trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính.

"Hiện nay điều mà rất nhiều nhà đầu tư, doanh nghiệp vẫn sốt ruột là mặc dù chủ trương, chính sách rất thông thoáng, nhưng khi triển khai thực hiện thủ tục hành chính ở khá nhiều địa phương vẫn còn sự chậm trễ tương đối lớn", TS. Đậu Anh Tuấn nhận định.

Theo đại diện VCCI, tỉ lệ doanh nghiệp gặp khó khăn về thủ tục hành chính vẫn còn cao. Điều này cho thấy cải cách chưa thể dừng ở việc sửa đổi quy định, mà cần tạo chuyển biến rõ rệt trong khâu tổ chức thực hiện. Khi hồ sơ vẫn bị xử lý chậm, dòng vốn đầu tư và kế hoạch sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp cũng có thể bị ảnh hưởng.

Ở chiều ngược lại, tốc độ xây dựng pháp luật đã có những thay đổi đáng kể. TS. Đậu Anh Tuấn cho biết năm 2025 có 89 luật được ban hành; năm 2026 dự kiến có ít nhất khoảng 80 luật. Nếu trước đây việc ban hành một đạo luật có thể kéo dài hai năm, thì thời gian bình quân hiện đã rút xuống còn 126 ngày mỗi luật. Cùng với đó, những cơ chế đặc biệt, trong đó có cơ chế ủy quyền lập pháp của Quốc hội cho Chính phủ theo Nghị quyết 206, đã góp phần tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn.

Theo TS. Đậu Anh Tuấn, kết quả điều tra PCI cũng ghi nhận tỉ lệ doanh nghiệp hài lòng về thủ tục hành chính tăng nhanh, đặc biệt đối với việc thực hiện thủ tục trực tuyến.

Dẫn kết quả điều tra tháng 5/2026, TS. Đậu Anh Tuấn cho biết có tới 82% nghị định được ban hành chậm sau khi luật đã có hiệu lực. Tuy nhiên, đến nay, theo thông tin tại phiên họp Chính phủ ngày 3/10, tình trạng nợ đọng văn bản đã được khắc phục. Ông đánh giá đây là sự chuyển biến lớn, cho thấy tốc độ hoàn thiện chính sách đã được đẩy nhanh.

Việc khắc phục tình trạng nợ đọng văn bản là bước tiến quan trọng, nhưng yêu cầu đặt ra tiếp theo là bảo đảm các quy định mới được triển khai kịp thời, thống nhất và thuận lợi. Với doanh nghiệp, giá trị của cải cách cuối cùng không nằm ở tốc độ ban hành văn bản, mà ở việc thủ tục được giải quyết nhanh hơn, chi phí tuân thủ giảm xuống và môi trường kinh doanh trở nên dễ dự đoán hơn.