Đề xuất doanh nghiệp xăng dầu phải công bố giá mới ít nhất trước 30 phút

Tại dự thảo lần thứ 14 Nghị định về kinh doanh xăng dầu đang lấy ý kiến để hoàn thiện, Bộ Công Thương tiếp tục đề xuất Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ. Thay vào đó, doanh nghiệp đầu mối và thương nhân phân phối tự quyết giá bán, kê khai, kết nối dữ liệu để cơ quan quản lý kiểm tra, giám sát.

Thời điểm áp dụng giá mới phải được doanh nghiệp đầu mối công khai trước tối thiểu 30 phút, ghi rõ giờ, phút hiệu lực nhằm tránh việc tăng giá sớm hoặc trì hoãn giảm.

Doanh nghiệp không được lợi dụng điều chỉnh giá để ngừng bán hoặc hạn chế bán hàng trái quy định. Các thông báo, dữ liệu về thời điểm công bố, cập nhật giá và giao dịch liên quan phải được lưu giữ, cấm chỉnh sửa hay xóa. Bộ Công Thương và UBND cấp tỉnh sử dụng dữ liệu kê khai này để theo dõi nhằm ngăn chặn các thương nhân thông đồng, liên minh độc quyền.

Bộ Công Thương đề xuất cho doanh nghiệp chủ động quyết định giá bán xăng dầu, nhưng phải công bố giá mới trước ít nhất 30 phút. Ảnh minh hoạ: N.K

Thương nhân phân phối cùng hệ thống được tự quyết giá bán, nhưng không vượt mức đầu mối cung cấp công bố. Khi đầu mối tăng giá, đơn vị phân phối không bắt buộc tăng tương ứng. Với địa bàn xa cảng, kho đầu mối, giá bán có thể cao hơn nhưng chênh lệch không quá 2%.

Dự thảo cũng xác định dấu hiệu để điều tra hạn chế cạnh tranh, như nhóm từ hai đầu mối hoặc phân phối trên cùng địa bàn có tổng thị phần 30% trở lên thông đồng, thỏa thuận giá không xuất phát từ biến động đầu vào. Theo Bộ Công Thương, cơ chế này đáp ứng yêu cầu tăng giám sát giá, kiểm soát hạn chế cạnh tranh trong bối cảnh thương nhân tự quyết giá.

Tại bản thảo lần này, nhà điều hành bổ sung công cụ can thiệp giá khi thị trường biến động bất thường. Trong trường hợp cần thiết, Nhà nước có thể quy định giá tối đa, khung giá hoặc giá cụ thể có thời hạn để bình ổn.

Một trong những công cụ quan trọng để Nhà nước giám sát là cơ chế kê khai giá. Khi xác định hoặc điều chỉnh giá bán, doanh nghiệp phải kê khai công thức tính, các yếu tố cấu thành giá và giải trình nguyên nhân biến động với cơ quan quản lý.

Việc kê khai được thực hiện trên hệ thống cơ sở dữ liệu về giá do Bộ Công Thương xây dựng và áp dụng trên cả nước. Hệ thống này cũng sẽ có những cảnh báo đối với các yếu tố bất thường để cơ quan quản lý Nhà nước như Sở Công Thương, Bộ Công Thương có thể giám sát. Từ những cảnh báo này có sự kiểm tra, giám sát thường xuyên khi doanh nghiệp quyết định giá và thay đổi giá bán.

Đối với điều kiện kinh doanh, Bộ Công Thương đề xuất đầu mối phải sở hữu ít nhất 40 cửa hàng bán lẻ. Quy định này thay thế phương án cũ khi yêu cầu 10 cửa hàng trực thuộc và ít nhất 40 doanh nghiệp phân phối cùng hệ thống.