Hướng tới hệ sinh thái thanh toán số thông minh, liền mạch, an toàn

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: MAI NGỌC)

Đó cũng là nội dung được nhấn mạnh trong phát biểu chỉ đạo của Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng tại Hội thảo chuyên đề “Kết nối thông minh - Kiến tạo hệ sinh thái số”, diễn ra ngày 14/10 tại Hà Nội, trong khuôn khổ Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026, do Báo Tiền phong và Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) phối hợp tổ chức dưới sự chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước.

Từ thanh toán đơn lẻ đến kết nối hệ sinh thái

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, đồng Trưởng Ban tổ chức cho biết, trong kỷ nguyên chuyển đổi số quốc gia, công nghệ không chỉ định hình lại phương thức quản trị, sản xuất và kinh doanh, mà còn thay đổi căn bản thói quen tiêu dùng hằng ngày của mỗi người dân. Giữa dòng chảy mạnh mẽ đó, thanh toán số không đơn thuần là một phương thức giao dịch tiện ích, mà đã trở thành hạ tầng huyết mạch kết nối người dân, doanh nghiệp, hệ thống ngân hàng và các dịch vụ công.

“Một hạ tầng thanh toán an toàn, thông suốt và liền mạch sẽ là đòn bẩy khơi thông các nguồn lực xã hội, tối ưu hóa chi phí vận hành cho nền kinh tế và trực tiếp nâng tầm trải nghiệm sống của từng người dân”, nhà báo Phùng Công Sưởng khẳng định.

Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, đồng Trưởng Ban tổ chức. (Ảnh: MAI NGỌC)

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, ngành ngân hàng đã đi trước một bước trong nhiều năm qua, nhưng giai đoạn tiếp theo đòi hỏi sự tham gia, kết nối và tích hợp đồng bộ của các ngành, lĩnh vực để hình thành hệ sinh thái số hoàn chỉnh. Không thể có một bệnh viện thông minh, một hệ sinh thái dịch vụ thuế thuận tiện hay các nền tảng đặt vé, du lịch hiệu quả nếu thiếu hạ tầng thanh toán. Điều quan trọng là thanh toán phải được tích hợp vào các hoạt động cung cấp dịch vụ, thay vì tồn tại như một công đoạn riêng biệt.

Từ thực tiễn tại Bệnh viện Bạch Mai, Phó Thống đốc dẫn chứng quy trình khám, chữa bệnh đã có những thay đổi đáng kể khi các khâu từ khám bệnh, tạm ứng đến thanh toán viện phí, tiền thuốc được tích hợp trên một nền tảng thống nhất. Thông tin thanh toán kết nối trực tiếp với dữ liệu bệnh viện, giúp xác nhận khoản tiền phải trả, ghi nhận giao dịch và hạn chế tình trạng thanh toán trùng lặp.

“Đây mới là ý nghĩa thực chất của chuyển đổi số, thay vì chỉ chuyển giấy tờ sang môi trường điện tử hoặc số hóa những quy trình vốn còn rời rạc”, Phó Thống đốc chia sẻ.

Vụ trưởng Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) Phạm Anh Tuấn cũng cho hay, trong kỷ nguyên số, thanh toán không còn là công đoạn cuối cùng của chu kỳ mua bán mà đang trở thành mạch kết nối các hoạt động của nền kinh tế số. Điều này đặt ra yêu cầu phát triển các mô hình thanh toán tích hợp, trong đó hệ thống ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán, doanh nghiệp cung cấp hàng hóa, dịch vụ và các cơ quan quản lý phải tăng cường chia sẻ, kết nối dữ liệu.

Vụ trưởng Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) Phạm Anh Tuấn. (Ảnh: MAI NGỌC)

Không chỉ tại khu vực đô thị, việc mở rộng hệ sinh thái thanh toán tới khu vực nông thôn cũng có ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu phát triển tài chính toàn diện. Theo Giám đốc Trung tâm Thẻ Agribank Đồng Đức Giang, với mạng lưới hoạt động rộng khắp và tập khách hàng chủ yếu ở khu vực nông thôn, Agribank xác định chuyển đổi số, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt là một nhiệm vụ trọng tâm. Việc ứng dụng công nghệ, khai thác thông tin từ căn cước công dân cũng góp phần đơn giản hóa quy trình tiếp cận dịch vụ ngân hàng. Đồng thời, ngân hàng tăng cường hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ, nhận diện và phòng tránh các hành vi lừa đảo trên không gian mạng.

Mở rộng kết nối, bảo đảm an toàn giao dịch

Cùng với sự phát triển của thị trường trong nước, thanh toán xuyên biên giới đang mở ra không gian mới cho các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và doanh nghiệp. Nhu cầu giao thương, du lịch và sử dụng dịch vụ quốc tế ngày càng gia tăng đòi hỏi các phương thức thanh toán phải thuận tiện, có khả năng kết nối giữa nhiều quốc gia nhưng vẫn bảo đảm an toàn, bảo mật.

Theo Phó Tổng Giám đốc NAPAS Nguyễn Thanh Tùng, nhu cầu thanh toán số đang chuyển dịch từ chuyển tiền giữa các cá nhân sang thanh toán hàng hóa, dịch vụ, đồng thời từng bước mở rộng từ thị trường nội địa ra quốc tế.

Đến nay, VietQRPay đã có 45 ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán tham gia triển khai. Trong khi đó, VietQRGlobal đã kết nối với 6 quốc gia gồm Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Singapore và Hàn Quốc, đồng thời tiếp tục mở rộng sang các thị trường khác.

Phó Tổng Giám đốc NAPAS Nguyễn Thanh Tùng. (Ảnh: MAI NGỌC)

“Phát triển thanh toán xuyên biên giới không chỉ đơn thuần là mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán, mà còn phải giải quyết đồng bộ những yêu cầu về kết nối hệ thống, tuân thủ pháp lý, vận hành và bảo đảm an toàn dữ liệu. Qua đó, giúp người dân có thể sử dụng những phương thức thanh toán quen thuộc khi ra nước ngoài, đồng thời tạo thuận lợi cho khách quốc tế đến Việt Nam”, ông Nguyễn Thanh Tùng nhìn nhận.

Ở góc độ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, Phó Chủ tịch MoMo Nguyễn Bá Diệp cho biết, MoMo đang mở rộng hệ sinh thái phục vụ nhu cầu du lịch, mua sắm và sử dụng dịch vụ quốc tế. Hiện nền tảng hỗ trợ người dùng tiếp cận mạng lưới khoảng 100 triệu điểm thanh toán tại 60 quốc gia, đồng thời tích hợp các tiện ích như mua SIM quốc tế, đặt vé máy bay và đặt phòng.

MoMo cũng phối hợp với 56 hãng hàng không nhằm đa dạng hóa dịch vụ. Bên cạnh mở rộng kết nối, doanh nghiệp chú trọng phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an trong phòng ngừa rủi ro, phát hiện và cảnh báo giao dịch có dấu hiệu bất thường. Hệ thống ghi nhận khoảng 29.000 cảnh báo giao dịch mỗi ngày, với tỷ lệ giao dịch thanh toán thành công, an toàn đạt 99,95%, theo thông tin doanh nghiệp cung cấp.

Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Ngân hàng Nhà nước) Hoàng Minh Tiến. (Ảnh: MAI NGỌC)

Tuy nhiên, mở rộng thanh toán xuyên biên giới cũng đồng nghĩa những thách thức về an ninh, an toàn thông tin ngày càng phức tạp. Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Ngân hàng Nhà nước) Hoàng Minh Tiến phân tích, khi dòng tiền và dữ liệu giao dịch phải đi qua nhiều ngân hàng, tổ chức trung gian và hệ thống thanh toán thuộc các quốc gia khác nhau, chỉ một mắt xích nhỏ gặp vấn đề cũng có thể gây ra rủi ro nghiêm trọng.

Do đó, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cũng nhấn mạnh, trong quá trình ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu và phát triển các phương thức kinh doanh mới, yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng phải luôn được đặt lên hàng đầu. Các đơn vị cần chủ động nghiên cứu giải pháp công nghệ mới, bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin và phối hợp xử lý nhanh chóng khi xảy ra sự cố hoặc phát sinh khiếu nại.

Đặc biệt, trong thanh toán xuyên biên giới, các ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán cần tiếp tục hoàn thiện mô hình kết nối xuyên suốt từ đặt hàng, mua hàng, xác nhận dịch vụ đến thanh toán; đồng thời bảo đảm khả năng sử dụng thuận tiện các phương thức thanh toán đối với cả người Việt Nam ra nước ngoài và du khách quốc tế đến Việt Nam.