Đối với một đô thị di sản như Hà Nội, chuyển đổi số không chỉ là việc đưa dữ liệu lên không gian mạng, mà là cách để những giá trị văn hóa nghìn năm trở nên sống động, gần gũi và mở ra dư địa tăng trưởng mới.
Công nghệ số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn là động lực then chốt để bảo tồn bền vững và lan tỏa giá trị di sản văn hóa nói chung, di sản Hồ Chí Minh nói riêng đến công chúng hôm nay.
Từ những hiện vật, di tích đến các giá trị văn hóa, Khu Di tích lịch sử Đền Hùng đang từng bước đưa di sản lên không gian số bằng QR, VR3D, bản đồ 3D và bảo tàng số. Công nghệ không chỉ tạo trải nghiệm mới cho du khách mà còn mở thêm hướng bảo tồn, lan tỏa giá trị lịch sử, văn hóa vùng Đất Tổ.
Ninh Bình đang đẩy mạnh số hóa di sản, di tích, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Không còn là những chuyến tham quan đơn thuần hay những bài học lịch sử khô khan trong sách giáo khoa, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đang tạo nên một cuộc chuyển mình mạnh mẽ trong hoạt động giáo dục di sản. Bằng việc kết hợp công nghệ số, mô hình học tập trải nghiệm và những phương thức tiếp cận sáng tạo, Bảo tàng từng bước đưa lịch sử đến gần hơn với thế hệ trẻ, biến mỗi hiện vật thành một câu chuyện sống động và mỗi không gian trưng bày thành một lớp học không tường.
Từ yêu cầu xây dựng Kho dữ liệu văn hóa số quốc gia đến những thử nghiệm kết nối bảo tàng ở TPHCM, câu chuyện không dừng ở số hóa bao nhiêu hiện vật, mà quan trọng là làm thế nào để dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông, sống cùng công chúng. Qua đó góp phần kể câu chuyện Việt Nam một cách chính xác trong thời đại trí tuệ nhân tạo (AI).
Trong tiến trình hiện đại hóa các thiết chế văn hóa, chuyển đổi số đang mở rộng không gian hoạt động của bảo tàng, đưa di sản vượt khỏi giới hạn của kho lưu giữ và phòng trưng bày để đến gần hơn với công chúng.
Chuyển đổi số (CĐS) đang từng bước tạo nên những thay đổi trong hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh. Từ số hóa tư liệu, hiện vật đến ứng dụng công nghệ trong quản lý, quảng bá… nhằm đưa sản phẩm văn hóa đến gần hơn với người dân và du khách.
Trong quá trình phát triển, di sản văn hoá không chỉ là những gì được lưu giữ trong bảo tàng, đình, chùa, di tích lịch sử hay những câu chuyện truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, mà còn là nguồn lực đặc biệt để tạo dựng bản sắc, tăng sức hấp dẫn của điểm đến, giáo dục truyền thống và mở ra những giá trị kinh tế mới.
Tối ngày 24/8, tại Đền Bảo Hà, xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai, Ứng dụng số Đền Bảo Hà chính thức được kích hoạt, đánh dấu bước tiến mới trong ứng dụng công nghệ để bảo tồn, quản lý, quảng bá và phát huy giá trị Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia Đền Bảo Hà.
UBND tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành Kế hoạch số 319/KH-UBND về tuyên truyền, quảng bá giá trị văn hóa, truyền thống lịch sử, vùng đất, con người và các điểm đến du lịch đặc sắc giai đoạn 2026-2030. Chuyển đổi số, truyền thông đa ngôn ngữ và xây dựng thương hiệu địa phương là những nhiệm vụ trọng tâm của Kế hoạch.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, việc ứng dụng công nghệ vào bảo tồn và phát huy giá trị di sản đang mở ra những hướng đi mới, góp phần đưa di sản Huế đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế.
Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn mở ra cơ hội thu hẹp khoảng cách tiếp cận thông tin, đưa lịch sử và bản sắc văn hóa đến gần hơn với người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Ứng dụng công nghệ số đang tạo chuyển biến tích cực cho du lịch Bắc Ninh, góp phần đổi mới hoạt động quảng bá, nâng cao trải nghiệm của du khách, phát huy giá trị di sản và từng bước xây dựng điểm đến hiện đại, thân thiện.
Số hóa trong giới thiệu và bảo tồn hiện vật; truyền thông trên mạng xã hội; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào giáo dục di sản... là những hướng đi được Bảo tàng Điêu khắc Chăm Đà Nẵng triển khai sâu rộng thời gian qua, góp phần bảo tồn văn hóa Chăm trên không gian số.
Để gìn giữ và phát huy các giá trị di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh, phường Bỉm Sơn đã áp dụng số hóa bằng mã QR, góp phần mang đến cho Nhân dân, du khách thập phương sự trải nghiệm hiện đại, tiện ích và lan tỏa giá trị của các di sản trên địa bàn.
Thực hiện Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa” do Trung ương Đoàn triển khai, thế hệ trẻ phường Đồng Hới đã ứng dụng linh hoạt công nghệ, thực hiện số hóa các công trình, di tích lịch sử trên địa bàn phường. Từ đó, thêm một lần nữa khắc nhớ và góp phần tuyên truyền rộng rãi đến công chúng về truyền thống lịch sử, văn hóa của vùng đất và con người đô thị Đồng Hới-trung tâm tỉnh lỵ.
Đứng trước xu thế chuyển đổi số toàn diện, việc số hóa di sản không đơn thuần là câu chuyện kỹ thuật thuần túy, mà là chiến lược bảo tồn, phát huy giá trị lâu dài.
Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số xuyên biên giới đang làm thay đổi cách con người sáng tạo, tiếp cận và lan tỏa các giá trị văn hóa. Câu chuyện không còn dừng ở việc số hóa di sản hay bảo tồn bằng công nghệ, mà là xây dựng năng lực làm chủ dữ liệu văn hóa, làm chủ không gian số và đưa văn hóa Việt Nam trở thành một chủ thể sáng tạo, có sức cạnh tranh trên môi trường toàn cầu.
Toàn bộ bảo vật quốc gia thuộc địa bàn Bắc Ninh trước đây đã được số hóa, trong khi dữ liệu đối với các bảo vật quốc gia thuộc địa bàn Bắc Giang cũ mới được cập nhật ở mức hình ảnh.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang trở thành một động lực quan trọng của phát triển văn hóa, số hóa di sản không còn được nhìn nhận đơn thuần như một giải pháp bảo tồn. Điều cốt lõi là xây dựng được một hệ dữ liệu chuẩn hóa, có khả năng kết nối, chia sẻ và tiếp tục tạo ra những giá trị mới cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và phát triển công nghiệp văn hóa.
Thời gian qua, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các tổ chức chính trị-xã hội từ tỉnh đến cơ sở đã đẩy mạnh các ứng dụng số, nền tảng số trong công tác tuyên truyền, triển khai các phong trào, cuộc vận động, mô hình góp phần tối ưu hóa nhiều phần việc, giảm bớt gánh nặng kinh phí trong tổ chức các hoạt động và mang lại kết quả tích cực. Trong đó nổi bật là các công trình, mô hình số hóa 'địa chỉ đỏ' góp phần gìn giữ và phát huy giá trị các di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh bằng công nghệ số.
Số hóa đang mở ra cơ hội mới để bảo tồn và khai thác giá trị di sản văn hóa. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở việc lưu trữ dữ liệu, di sản khó trở thành động lực phát triển. Theo các chuyên gia, TP Hồ Chí Minh cần xây dựng hệ sinh thái dữ liệu di sản liên thông để kết nối văn hóa, du lịch, giáo dục và các ngành công nghiệp sáng tạo.
Tỉnh tập trung triển khai đồng bộ công tác số hóa đối với các loại hình di sản văn hóa vật thể, phi vật thể cùng hệ thống hiện vật, di vật, cổ vật và bảo vật quốc gia. Đây được coi là bước đi vững chắc nhằm xây dựng một hệ thống kho lưu trữ dữ liệu số toàn diện, giúp bảo quản lâu dài và lan tỏa sâu rộng bản sắc văn hóa vùng cao.
Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đặt con người vào trung tâm của quá trình phát triển. Điều đó cũng có nghĩa, quyền thụ hưởng văn hóa của người dân sẽ không dừng ở việc được sống cạnh di sản hay những công trình văn hóa mới, mà mở rộng thành quyền tiếp cận bình đẳng, quyền tham gia sáng tạo và quyền cùng vận hành các không gian công cộng. Đó cũng là thước đo quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu đưa văn hóa trở thành nền tảng phát triển của Thủ đô.
Chuyển đổi số đang mở ra một hướng đi mới trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam.
Ngày 16/7, tọa đàm 'Số hóa di sản ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Cuộc đối thoại liên ngành, nhìn từ dự án Tầm chân' tại Không gian văn hóa Hồ Văn (Văn Miếu - Quốc Tử Giám).
Ngày 16.7, tại Không gian văn hóa Hồ Văn (di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám), tọa đàm 'Số hóa di sản ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám: Cuộc đối thoại liên ngành, nhìn từ dự án Tầm chân' đã diễn ra với sự tham gia của các nhà nghiên cứu, chuyên gia công nghệ, quản lý di sản và đông đảo công chúng quan tâm.
Thay vì đơn thuần lưu trữ dữ liệu thô, số hóa là hành trình đưa linh hồn di tích vào kỷ nguyên số. Tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, công tác số hóa này đang bước sang giai đoạn kết nối các nguồn tư liệu rời rạc thành một hệ sinh thái tri thức mở, thống nhất và bảo mật bằng công nghệ định danh. Nhờ đó, di sản ngàn năm thực sự sống động, tái sinh trong đời sống đương đại.
Nhờ chú trọng đẩy mạnh chuyển đổi số, ngành du lịch Đồng Tháp đã từng bước thay đổi diện mạo, góp phần nâng cao trải nghiệm của du khách, qua đó thu hút được 4,7 triệu lượt khách du lịch trong 6 tháng đầu năm 2026.
Kho tàng di sản đồ sộ của TP phố Hồ Chí Minh đang được tiếp thêm nguồn sinh lực mới nhờ làn sóng đổi mới sáng tạo, chiến lược số hóa toàn diện và định hướng phát triển liên vùng.
Chuyển đổi số, chuẩn hóa dữ liệu không chỉ nhằm lưu trữ thông tin mà còn mở ra hướng đi mới cho việc quản lý di sản.
Từ hệ thống vé điện tử, thuyết minh đa ngôn ngữ đến công nghệ quét 3D và thực tế ảo, hàng loạt giải pháp chuyển đổi số đang được triển khai tại Quần thể Di tích Cố đô Huế. Những ứng dụng này góp phần đưa di sản đến gần hơn với du khách, đồng thời tạo sức bật mới cho ngành du lịch địa phương.
Việc tích hợp mã QR và triển khai nền tảng trải nghiệm số được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) Khánh Hòa triển khai tại Tháp Bà Pô Nagar Nha Trang. Hoạt động nhằm nâng cao trải nghiệm và tiếp cận công chúng trong chuyển đổi số, phục vụ công tác 'Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Chăm trong kỷ nguyên mới', gắn di sản với công nghệ, giáo dục và du lịch bền vững.
Mỗi di tích, mỗi hiện vật hay một làn điệu dân ca đều mang trong mình những lớp trầm tích lịch sử, văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Trước đây, những giá trị ấy chủ yếu được truyền tải qua lời thuyết minh hoặc những trang tư liệu. Giờ đây, cùng với chuyển đổi số, tỉnh Lạng Sơn đang từng bước đưa di sản lên không gian số để những câu chuyện về lịch sử, văn hóa và con người xứ Lạng được kể bằng nhiều hình thức trực quan, sinh động hơn, mở ra cơ hội để di sản đến gần hơn với công chúng.
Trong tiến trình xây dựng du lịch Thủ đô trở thành ngành kinh tế quan trọng, chuyển đổi số đang được nhiều địa phương xác định là một trong những giải pháp đột phá. Với sự chủ động, sáng tạo trong ứng dụng công nghệ, các địa phương của Hà Nội đang từng bước 'số hóa' điểm đến, nâng cao hiệu quả quảng bá, quản lý và khai thác giá trị du lịch, tạo thêm những trải nghiệm mới cho du khách.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa đang trở thành xu hướng tất yếu.
Việc số hóa di tích trên địa bàn thành phố Đà Nẵng được xem là vấn đề cấp thiết nhằm bảo tồn, quản lý, phát huy giá trị các di sản văn hóa hiệu quả, bền vững.
Chuyển đổi số được xác định là giải pháp quan trọng nhằm bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị các di sản văn hóa, góp phần đưa hình ảnh quê hương, con người Hoài Đức đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.
Lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử Khu di tích Quốc gia Kim Liên bằng công nghệ số trong kỷ nguyên mới
Khu di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên – nơi lưu giữ nhiều kỷ vật quý giá về quê hương, gia đình và thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh – đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ ứng dụng công nghệ số.
Tham quan nhiều di tích ở Hà Nội, du khách giờ đây có thể quét mã QR để tìm hiểu lịch sử, xem tư liệu, nghe thuyết minh tự động hoặc trải nghiệm không gian văn hóa trên nền tảng số.
Không chỉ các di tích cấp quốc gia, cấp tỉnh, nhiều 'địa chỉ đỏ' ở phía Đông Nam tỉnh Lâm Đồng đang được các địa phương quan tâm số hóa. Đây được xem là bước đi quan trọng trong quá trình chuyển đổi số lĩnh vực văn hóa, nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống...
Với lợi thế sở hữu hệ thống di sản đồ sộ và đặc sắc, Huế đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển hóa các giá trị văn hóa truyền thống thành động lực tăng trưởng bền vững thông qua công nghệ số.
Trong dòng chảy chuyển đổi số (CĐS) mạnh mẽ hiện nay, công nghệ không chỉ mở ra những phương thức lưu trữ mới mà còn trở thành 'cầu nối' đưa di sản văn hóa đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Từ việc số hóa tư liệu, hiện vật, xây dựng bảo tàng ảo đến ứng dụng mã QR, thực tế ảo trong tham quan, trải nghiệm…, nhiều giá trị văn hóa tưởng chừng chỉ nằm trong ký ức đang được 'đánh thức' bằng ngôn ngữ của thời đại số. Số hóa không đơn thuần là lưu giữ di sản, mà còn góp phần bảo tồn bền vững, lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc theo cách sinh động, hiện đại và giàu sức sống hơn.
Từ những bảo vật quốc gia được 'hồi sinh' trong không gian 3D đến hệ thống thuyết minh tự động, mã QR, thực tế ảo…, chuyển đổi số đang mở ra cách tiếp cận mới cho di sản văn hóa xứ Thanh, đưa lịch sử đến gần hơn với cộng đồng và du khách.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An đang triển khai nhiều hoạt động như số hóa di tích, ứng dụng mã QR, xây dựng cơ sở dữ liệu di sản và phát triển du lịch thông minh. Những bước chuyển này không chỉ góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa mà còn nâng cao hiệu quả quản lý, quảng bá hình ảnh Nghệ An trong thời đại công nghệ số.
Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An – nơi lưu giữ nhiều kỷ vật quý giá về quê hương, gia đình và thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh – đang chuyển mình mạnh mẽ nhờ ứng dụng công nghệ số. Việc đẩy mạnh số hóa tư liệu, xây dựng hệ thống thuyết minh tự động và không gian thực tế ảo đã mở ra phương thức tiếp cận mới, giúp lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử của di sản tới đông đảo công chúng trong và ngoài nước.
Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An – 'địa chỉ đỏ' thiêng liêng lưu giữ những kỷ vật vô giá về quê hương, gia đình và thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh đang chuyển mình mạnh mẽ trong xu thế công nghệ.
Xác định chuyển đổi số là 'cầu nối' then chốt để đưa di sản đến với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tỉnh Hà Tĩnh tích cực ứng dụng công nghệ hiện đại vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử. Những nỗ lực này không chỉ nâng tầm vị thế của các điểm đến mà còn góp phần quan trọng trong việc lan tỏa tình yêu lịch sử, bồi đắp lòng yêu nước và tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số.
Trên thế giới, di sản số đang trở thành chìa khóa quan trọng trong việc bảo tồn, quản lý và tái hiện các giá trị văn hóa. Tại Pháp hay Trung Quốc, các bảo tàng và thư viện đã chủ động ứng dụng công nghệ để gìn giữ và lan tỏa di sản đến công chúng, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận cho thế hệ hiện tại và tương lai.
UBND xã Chuyên Mỹ vừa ban hành Kế hoạch số 235/KH-UBND về triển khai số hóa di tích và di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn xã năm 2026.
Phía sau những mô hình khá hiệu quả, việc tiến hành số hóa di sản vẫn đang đối mặt với hàng loạt 'điểm nghẽn' khiến quá trình triển khai chưa đạt như kỳ vọng.
Tại Thái Nguyên, việc ứng dụng công nghệ và mạng xã hội đang góp phần 'đánh thức' di sản, giúp lịch sử trở nên sinh động, dễ tiếp cận hơn, đặc biệt với thế hệ trẻ.
Người trẻ viết tiếp câu chuyện lịch sử (Bài cuối): Khi giá trị lịch sử trở thành động lực phát triển
Trong dòng chảy của kỷ nguyên số, cách tiếp cận lịch sử tại Thanh Hóa đang có nhiều thay đổi. Di sản hiện diện trong không gian trưng bày và từng bước đi vào đời sống thông qua công nghệ cùng các hình thức khai thác mới. Đây là hướng đi phù hợp trong bài toán bảo tồn gắn với phát triển của địa phương.
Tại nhiều di tích ở An Giang, chỉ cần quét mã QR, người dân có thể đọc, nghe và xem thông tin lịch sử. Mô hình do thanh niên thực hiện đang giúp di tích đến gần hơn với công chúng.
Số hóa các địa chỉ đỏ, di tích lịch sử - văn hóa đang trở thành phương thức hiệu quả trong giáo dục truyền thống cho thanh thiếu nhi, đồng thời góp phần quảng bá sâu rộng giá trị di sản của Phú Thọ. Từ ý nghĩa đó, Đoàn Thanh niên xã Hy Cương, Đoàn Thanh niên xã Bình Nguyên, Đoàn Thanh niên Prime Group và Chi đoàn Khu di tích lịch sử Đền Hùng đã phối hợp triển khai công trình thanh niên 'Số hóa thông tin di tích'.
Sau hợp nhất, tỉnh Ninh Bình có không gian văn hóa rộng lớn với mật độ di sản đậm đặc. Đứng trước khối lượng di sản văn hóa khổng lồ, ứng dụng công nghệ số là yêu cầu tất yếu, cấp thiết. Thời gian qua, ngành Văn hóa chủ động phối hợp với các ban, ngành, địa phương từng bước giải quyết bài toán quản lý, đồng bộ hóa dữ liệu và lan tỏa giá trị di sản qua các nền tảng công nghệ thông minh.
Với sự phát triển không ngừng của internet, các công nghệ mới cùng nhiều giải pháp tối ưu đã và đang mang đến một luồng gió mới cho hoạt động trải nghiệm, giúp nâng cao hiệu quả bảo tồn, phát huy giá trị của di tích, di sản, cổ vật của ông cha nghìn xưa để lại.
Tiếp cận nghiên cứu văn hóa, con người theo hướng hệ thống và tổng thể, cũng như kết nối trong một chỉnh thể thống nhất, có cấu trúc, trên cơ sở ứng dụng khoa học và công nghệ để chuẩn hóa, số hóa và tích hợp dữ liệu, tạo nền tảng dùng chung phục vụ quản lý, bảo tồn và phát triển đang được thành phố ưu tiên.
UBND TP Hà Nội vừa ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Bên cạnh việc số hóa các di tích trọng điểm bằng công nghệ 3D, VR, Hà Nội sẽ xây dựng hệ thống bản đồ ẩm thực, hợp tác với KOLs để quảng bá thương hiệu 'Thành phố sáng tạo'.
Kỳ cuối: Khi di tích trở thành 'bảo tàng mở' trên không gian số