Các nhà nhân khẩu học nhận định, để xóa bỏ tâm lý, tập quán muốn có con trai 'nối dõi tông đường', kiểm soát việc lạm dụng kỹ thuật và công nghệ hỗ trợ lựa chọn giới tính thai nhi không phải là điều đơn giản, có thể thực hiện trong 'một sớm, một chiều' mà đòi hỏi sự chỉ đạo quyết liệt của các cấp ủy Đảng, các ban ngành đoàn thể và sự vào cuộc mạnh mẽ của toàn xã hội.
Sinh con thứ 3, con thứ 4 giờ đã không còn hiếm tại nhiều gia đình, ở nhiều vùng miền khác nhau. Theo Tổng cục Dân số và Kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ) - Bộ Y tế, sau gần 50 năm nỗ lực, Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế vào năm 2006 với tổng tỷ suất sinh (TFR) = 2,09 con/phụ nữ và duy trì mức sinh thay thế trong 15 năm qua.
Để nâng cao chất lượng công tác dân số, những năm qua, Trung tâm Y tế huyện Quảng Xương đã triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của người dân, từng bước khống chế tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh và tỷ lệ sinh con thứ 3.
Chênh lệch tỷ số giới tính khi sinh tại Việt Nam hiện là 111,7 bé trai/100 bé gái. Dự báo đến năm 2034, Việt Nam sẽ 'thừa' khoảng 1,5 triệu nam giới lứa tuổi từ 15-49 và đến năm 2059, con số này sẽ tăng lên 2,5 triệu (bằng 9,5% dân số nam) nếu tỷ số giới tính khi sinh không giảm. Theo các chuyên gia, bình đẳng giới vẫn sẽ là giải pháp hiệu quả nhất cho vấn đề kiểm soát chênh lệch giới tính khi sinh.
Mất cân bằng giới tính khi sinh là vấn đề đã diễn ra nhiều năm nay tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước, trong đó có Nghệ An. Trong khi đó, các giải pháp để hạn chế tình trạng này vẫn còn khó khăn, do nhiều nguyên nhân khác nhau.
Giải quyết vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh trên cơ sở định kiến giới tại Việt Nam cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan và trọng tâm của các chính sách, chương trình can thiệp cần đẩy mạnh hơn về thúc đẩy bình đẳng giới, xác định vai trò của nam giới trong môi trường gia đình và xã hội và nâng cao vị thế của phụ nữ và trẻ em gái.
Dự báo, đến năm 2034, Việt Nam sẽ 'dư thừa' 1,5 triệu nam giới lứa tuổi từ 15-49 và đến năm 2059, con số này là 2,5 triệu nam giới (bằng 9,5% dân số nam) nếu chênh lệch tỷ số giới tính khi sinh không giảm.
Đó là nhấn mạnh của ông Phạm Vũ Hoàng – Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế) tại buổi Tọa đàm Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trên cơ sở định kiến giới diễn ra vào sáng 7/3.
Dự báo, đến năm 2034, Việt Nam sẽ 'dư thừa' 1,5 triệu nam giới lứa tuổi từ 15-49 và đến năm 2059, con số này là 2,5 triệu nam giới (bằng 9,5% dân số nam) nếu tỷ số giới tính khi sinh không giảm.
Đây là vấn đề được cảnh báo tại buổi tọa đàm Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trên cơ sở định kiến giới.
Mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam bắt đầu từ năm 2006. Sau rất nhiều giải pháp, đề án đã được triển khai, nhưng tình trạng mất cân bằng giới tính vẫn chưa được khắc phục. Theo báo cáo của Tổng cục Dân số-Kế hoạch hóa gia đình (Bộ Y tế) cho thấy, năm 2021 nhiều địa phương tỷ lệ này là 111,5 bé trai/100 bé gái.
Nguyên nhân của việc mất cân bằng giới tính khi sinh bắt nguồn sâu xa từ việc các gia đình mong muốn sinh con trai. Bên cạnh đó, các quan niệm xã hội và tôn giáo đòi hỏi con trai phải gánh vác việc thờ cúng tổ tiên, giúp củng cố địa vị của cha mẹ trong xã hội. Vì vậy, giải quyết mất cân bằng giới tính khi sinh ở nước ta gặp nhiều khó khăn. Việc cố lựa chọn giới tính khi sinh sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới cấu trúc dân số trong tương lai, dẫn tới dư thừa nam giới trong xã hội.
Cách đây không lâu, dư luận xã hội được phen 'dậy sóng' khi xem game show truyền hình 'Hành lý tình yêu' của VTV. Tại chương trình này, một thanh niên (là người chơi) đã bày tỏ quan điểm chọn vợ với thông điệp: Sẽ ly hôn nếu vợ tương lai không sinh được con trai. Thanh niên này giải thích, ở quê anh trong các lễ cúng kỵ sẽ làm 2 mâm cỗ: Mâm lớn dành cho nam giới vì con trai là trụ cột, còn mâm dưới (có thể ngồi sau bếp) thì dành cho nữ giới…
Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh có chiều hướng gia tăng đã gây tác động tiêu cực đến cơ cấu dân số, làm ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế-xã hội. Để từng bước kiểm soát tình trạng này, tỉnh Quảng Trị đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, quyết liệt, góp phần nâng cao nhận thức và chuyển đổi hành vi của người dân về mất cân bằng giới tính khi sinh.
Dù đã có nhiều thay đổi, nhưng những mặc định về con trai, con gái, về đàn ông, đàn bà đã khiến cho việc bình đẳng giới trở thành câu chuyện kéo dài nhiều thập niên không dứt!
Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh ở nước ta xuất hiện rõ rệt trong thập kỷ đầu tiên của thể kỷ 21, khi các công nghệ y học phát triển rộng rãi với giá cả phải chăng cho phép việc lựa chọn giới tính thai nhi trở nên khả thi.
Với mục tiêu đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bằng, tự nhiên, những năm qua, huyện Bắc Yên đã triển khai nhiều giải pháp, trong đó đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân, từng bước kiểm soát tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Nhờ vậy, tỷ số giới tính khi sinh trên địa bàn huyện hiện còn 116,5 bé trai/100 bé gái năm 2021.
Chiều 26/11, tại Nhà văn hóa xóm Đình thôn Đông Trang, xã Ninh An (Hoa Lư), Chi cục Dân số-KHHGĐ tỉnh phối hợp với Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư, Ban Dân số xã Ninh An tổ chức chuyên đề về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh cho hơn 60 người dân xã Ninh An.
Lựa chọn giới tính trên cơ sở định kiến giới vẫn tiếp tục tồn tại dai dẳng trong xã hội. Vậy đâu là nguyên nhân?
Trước thực trạng mức sinh thấp, Cà Mau đưa ra các quyết sách nhằm khống chế có hiệu quả tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh ở mức cân bằng tự nhiên.
Chiều 25/11, tại Nhà văn hóa xóm Tân Mỹ, xã Ninh Mỹ (Hoa Lư), Chi cục Dân số-KHHGĐ tỉnh phối hợp với Trung tâm Y tế huyện Hoa Lư, Ban Dân số xã Ninh Mỹ tổ chức chuyên đề về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh cho gần 70 người dân xã Ninh Mỹ.
Trong thời gian gần đây tình trạng bình đẳng giới ở nước ta đã có nhiều tiến bộ nhưng bất bình đẳng giới vẫn còn khá phổ biến ở một số lĩnh vực trong đời sống xã hội, trong đó có vấn đề định kiến giới đối với phụ nữ và trẻ em gái gây ra tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.
Trong danh sách của Bộ Y tế phê duyệt tại Quyết định số 3671/QĐ-BYT với 21 tỉnh thuộc nhóm 1 có tỷ số giới tính khi sinh cao nhất, trên 112 bé trai/100 bé gái. Đây cũng là nhóm có tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh cao nhất.
Mặc dù chúng ta chưa có được một bức tranh tổng thể về tác động của COVID-19 đối với mức sinh, nhưng xu hướng này đã gây mối quan tâm đáng ngại về khả năng bùng nổ dân số hay sụt giảm tỷ suất sinh... gây mất cân bằng giới khi sinh.
Những câu chuyện tưởng như cổ hủ xa xưa khi người vợ buộc phải sinh con trai để có cháu đích tôn, người nối dõi tông đường vẫn hiện hữu trong cuộc sống hiện đại. Và cái kết là những câu chuyện đau lòng…
Đến năm 2025, phấn đấu 85% các cặp vợ chồng, nam, nữ trong độ tuổi sinh đẻ và ông bà, cha mẹ được cung cấp thông tin và hiểu được thực trạng, nguyên nhân, hậu quả của mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS).
Tỷ số giới tính khi sinh của huyện Thuận Châu năm 2020 rơi vào nhóm mất cân bằng cao so với mức trung bình toàn tỉnh, với 123 bé trai/100 bé gái. Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ ảnh hưởng tới chất lượng dân số, cũng như công tác an sinh xã hội trên địa bàn.
TTH - Trong một dịp sinh hoạt về chủ đề 'Thúc đẩy bình đẳng giới góp phần giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh', các nữ sinh viên Trường cao đẳng Sư phạm Thừa Thiên Huế đã rất phấn khích nghĩ rằng, giới nữ 'sẽ rất có giá' từ số liệu mất cân bằng giới tính khi sinh. Các bạn chưa ý thức hết những nguy cơ về giới, trong đó có cả bản thân mình.