Hát Then, đàn Tính là di sản văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của đồng bào Tày, Nùng ở xã Na Rì. Bằng niềm đam mê và ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc, các nghệ nhân, người cao tuổi đang tích cực truyền dạy những làn điệu truyền thống cho thế hệ trẻ. Sự chung sức của cộng đồng, chính quyền và nhà trường góp phần duy trì sức sống di sản, bồi đắp tình yêu văn hóa dân tộc trong thế hệ hôm nay và mai sau.
Với tình yêu và sự am hiểu văn hóa dân gian, ông Tô Đức Bình (dân tộc Nùng, sinh năm 1961), người có uy tín thôn Pá Tào, xã Bằng Mạc không chỉ tích cực tuyên truyền, vận động bà con chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước mà còn dành nhiều tâm huyết truyền dạy dân ca cho thế hệ trẻ. Nhờ đó, ông đã góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống sâu rộng trong cộng đồng.
Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến du lịch Bắc Ninh vừa tổ chức truyền dạy hát then - đàn tính cho gần 40 học viên là hạt nhân văn nghệ của các câu lạc bộ hát then - đàn tính đến từ các địa phương có đông đồng bào dân tộc thiểu số, như: Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam, Lạng Giang, Yên Thế…
Ở vùng đất Ngọc, những câu hát Then, tiếng đàn Tính của đồng bào dân tộc Tày vẫn ngân vang giữa nhịp sống mới. Qua nhiều thế hệ, những giá trị văn hóa đặc sắc ấy được gìn giữ, trao truyền, để không chỉ còn trong ký ức mà tiếp tục hiện diện sinh động trong đời sống cộng đồng hôm nay.
Gia đình không có ai biết hát Then, nhưng với niềm đam mê, ông Nguyễn Văn Hòe, thôn Đồng Ca, xã Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang đã gắn bó với cây đàn Tính, hát Then gần 40 năm nay. Học trò của ông không chỉ ở trong tỉnh, mà còn ở ngoài tỉnh, trong đó có người đã được công nhận nghệ nhân, đang từng ngày góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Tày trong cộng đồng.
Trong hành trình tại Tuyên Quang, 53 thí sinh Hoa hậu Việt Nam 2026 có dịp khoác lên mình những bộ trang phục dân tộc, ngồi bè mảng trên hồ Nà Nưa, nghe hát Then, tìm hiểu đàn tính và hòa vào điệu nhảy sạp.
Từ những làn điệu Then, tiếng đàn tính quê hương, chị Nông Thị Ánh, xóm Bản Hang, xã Đàm Thủy đã tìm đến di sản bằng tình yêu và sự kiên trì. Nhiều năm qua, chị không chỉ gìn giữ mà còn tích cực truyền dạy và lan toả tiếng Then đến gần hơn với cộng đồng.
Từ mỗi nếp nhà, dòng họ, thôn bản đến cấp ủy, chính quyền, người dân xã Hòa An đang chung tay gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Đó không chỉ là việc bảo tồn di sản, mà còn là mạch nguồn tạo nên sức mạnh nội sinh, thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.
Từ những làn điệu Then, tiếng đàn Tính đến dân ca, dân vũ các dân tộc, xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng đang tạo thêm không gian để nghệ nhân trao truyền văn hóa truyền thống cho thế hệ kế cận, góp phần gìn giữ bản sắc cộng đồng và phát triển du lịch gắn với Khu di tích lịch sử Pác Bó.
Hát then, đàn tính vốn đã quen thuộc trong đời sống của người Tày ở Nà Phặc (Thái Nguyên), nhưng để tìm một lớp học bài bản không phải lúc nào cũng dễ. Bởi vậy, nhiều người tìm đến anh Lường Văn Đinh - Người mở lớp, tìm chỗ học, lo đàn cho học viên rồi đưa họ đi giao lưu, biểu diễn…
Theo phóng viên TTXVN tại Lào, từ ngày 17-19/8, tại trụ sở Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Lào ở thủ đô Viêng Chăn rộn ràng không khí hội tụ văn hóa đặc sắc với chương trình trưng bày và trình diễn chuyên đề “Thực hành tín ngưỡng Then nhóm ngôn ngữ Tày-Thái”.
Chào mừng Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/09/1945 - 02/09/2026) và kỷ niệm 10 năm Tuyên bố Viêng Chăn 2016 về tăng cường hợp tác di sản văn hóa ASEAN, từ ngày 17/08 - 19/08/2026 tại Trung tâm Văn hóa Việt Nam, Thủ đô Viêng Chăn, Lào, Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam phối hợp với Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào tổ chức chương trình Trưng bày và Trình diễn chuyên đề “Thực hành tín ngưỡng Then nhóm ngôn ngữ Tày - Thái”. Chương trình được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam phê duyệt, Đại sứ quán Việt Nam tại Lào chỉ đạo đối ngoại.
Ngày 17/8, tại thủ đô Viêng Chăn (Lào), Bảo tàng Văn hóa các dân tộc Việt Nam phối hợp với Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Lào tổ chức Lễ khai mạc Chương trình Trưng bày và Trình diễn chuyên đề “Thực hành tín ngưỡng Then nhóm ngôn ngữ Tày - Thái”.
Lớp dạy hát Then - đàn Tính miễn phí trong dịp hè đã góp phần lan tỏa di sản đến gần hơn với các em nhỏ.
Giữa thung lũng xanh dưới chân núi, thôn Tha vẫn lưu giữ những mái nhà sàn lợp cọ, tiếng đàn tính, điệu hát then và nhịp sống nông nghiệp của người Tày. Những giá trị được trao truyền qua nhiều thế hệ đang trở thành nguồn lực để người dân phát triển du lịch và cải thiện sinh kế.
Bộ trưởng Tình trạng khẩn cấp Azerbaijan thích thú với cây đàn Tính của Việt Nam khi được NSND Bùi Công Duy giới thiệu.
Với sự tâm huyết của các nghệ nhân, hoạt động tích cực của các câu lạc bộ, Thực hành then - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh đang tiếp tục được trao truyền, góp phần bảo tồn, làm giàu thêm kho tàng di sản văn hóa của Bắc Ninh.
Trong 2 ngày (23-24/7), tại Nhà văn hóa bản Nậm Ty, Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh phối hợp với UBND xã Nậm Hàng tổ chức khai mạc hoạt động Câu lạc bộ (CLB) Bảo tồn đàn tính dân tộc Thái xã Nậm Hàng năm 2026.
Ở nhiều địa phương của Lâm Đồng, những câu lạc bộ (CLB) dân gian, nghệ nhân và người dân đang góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống bằng những việc làm gần gũi. Từ đó, bản sắc của mỗi cộng đồng tiếp tục được trao truyền và thích ứng với đời sống hôm nay.
Ở xã Cát Tiên 2 (Lâm Đồng), trong nhiều gia đình người Tày, Nùng, chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn được đặt ở vị trí trang trọng nhất trong ngôi nhà. Đó không chỉ là nét đẹp văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, mà còn là biểu tượng của niềm tin, lòng biết ơn và tình cảm kính yêu dành cho Bác.
Mỗi dịp hè đến, tại thôn Bằng Lãng, xã Chợ Đồn, lớp học hát then, đàn tính của nghệ nhân dân gian Văn Tiến Khởi lại rộn ràng tiếng đàn, lời hát của các em nhỏ.
Yêu thích hát Then từ năm 5 tuổi, cô bé người Tày Vãi Tuệ Nhi (SN 2020), ở xã Hùng An, tỉnh Tuyên Quang được ông nội và bố truyền dạy. Từng bước, bé Tuệ Nhi đã tự tin thể hiện được những làn điệu Then bằng giọng hát trong trẻo của mình.
Sinh ra trong gia đình có nhiều đời làm thầy Then, tuổi thơ của Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Đình Kim gắn với những chuyến theo cha đến các lễ cầu an, cầu phúc trong vùng. Những câu hát Then, tiếng đàn Tính cứ thế thấm dần vào cậu bé người Tày ngày ấy.
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh từng bước cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ bằng những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương. Từ bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng đến khai thác tiềm năng du lịch văn hóa, tỉnh đang từng bước đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Giữa căn nhà văn hóa nhỏ bên triền núi Yên Trạch, tiếng hát Then, đàn Tính vẫn đều đặn ngân lên mỗi tuần. Có những mái đầu đã bạc, có ngón tay trẻ thơ còn vụng về trên dây đàn. Họ gặp nhau trong những buổi sinh hoạt, truyền cho nhau từng câu Then, nhịp đàn, để một di sản không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục sống trong cộng đồng.
Tại xã Đức Lương, chị Đào Thị Thoa (sinh năm 1977) vẫn bền bỉ 'giữ lửa'. Hơn 30 năm qua, chị học, gắn bó và giữ gìn làn điệu Then từ hơi ấm bếp lửa của cha mẹ. Với chị, cái khó của Then không nằm ở lời ca mà ở sự hòa quyện tuyệt đối giữa giọng hát và tiếng đàn Tính.
Từ bao đời nay, cây đàn Tính không chỉ là nhạc cụ mà còn là 'người bạn tâm linh', gắn bó mật thiết với hát then, loại hình diễn xướng đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Từ bao đời nay, tiếng đàn tính cùng lời Then đã trở thành nét văn hóa đặc sắc trong đời sống tinh thần của đồng bào Tày ở Cao Bằng. Giữa dòng chảy của đời sống hiện đại, ở xóm Đông Giang I, xã Nam Tuấn, có một người vẫn lặng lẽ gìn giữ nghề chế tác đàn tính truyền thống. Đó là ông Hoàng Văn Lưu, người được nhiều nghệ nhân Then trong và ngoài tỉnh biết đến như một trong số ít những thợ làm đàn tính 'giữ hồn' cho văn hóa Tày.
Từ những bản làng nằm nép mình dưới chân núi nơi biên giới Bình Liêu đến những sân khấu văn hóa tại nước Pháp là hành trình dài hàng nghìn cây số. Trên hành trình ấy, tiếng đàn tính và những câu Then mộc mạc đã vượt qua rào cản ngôn ngữ để chạm tới trái tim bạn bè quốc tế. Đằng sau hành trình đặc biệt ấy có dấu ấn của anh Tô Đình Hiệu (dân tộc Tày), Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ xã Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh - người có nhiều năm bền bỉ cùng các nghệ nhân gìn giữ, lan tỏa và đưa di sản Then của quê hương vươn ra thế giới.
Những năm gần đây, du lịch cộng đồng đã trở thành một hướng đi quan trọng để phát huy giá trị văn hóa truyền thống, tạo sinh kế cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế ở nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh. Tuy nhiên, bên cạnh những mô hình thành công, một thực tế đáng suy ngẫm đang diễn ra ở không ít nơi đó là: nhiều sản phẩm du lịch cộng đồng được xây dựng theo lối sao chép, mô phỏng lẫn nhau, thậm chí làm sai lệch bản chất văn hóa bản địa chỉ để phục vụ nhu cầu trước mắt của du khách. Đây không đơn thuần là câu chuyện về cách làm du lịch mà còn là vấn đề liên quan trực tiếp đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc.
Khi nhiều gia đình đã quây quần bên mâm cơm tối hay nghỉ ngơi thì tại Nhà văn hóa tổ dân phố 11A, phường Bắc Kạn lại vang lên tiếng đàn Tính, lời Then từ lớp học mới mở trong dịp hè. Không giáo án cầu kỳ, không sân khấu biểu diễn, lớp học được duy trì bằng tình yêu với văn hóa truyền thống và sự kiên trì của những người mong muốn tự mình giữ lấy tiếng Then giữa nhịp sống hiện đại.
Từ lớp học cộng đồng, mạng xã hội đến các hoạt động du lịch văn hóa, Cao Bằng đang nỗ lực bảo tồn và lan tỏa nghệ thuật hát then, đàn tính để di sản này tiếp tục sống động giữa dòng chảy hiện đại.
Tại Khu di tích lịch sử Nà Tu, xã Cẩm Giàng, tỉnh Thái Nguyên, Liên chi hội Di sản văn hóa Then Việt Nam phối hợp với UBND xã Cẩm Giàng tổ chức Vòng chung kết Liên hoan hát Then - đàn Tính năm 2026.
Hơn 300 nghệ nhân, diễn viên và những người yêu Then đã hội tụ tại Khu di tích lịch sử Nà Tu (Thái Nguyên), tạo nên không gian giao lưu, trình diễn và thực hành di sản văn hóa truyền thống đặc sắc.
Tối 6-6, tại Khu di tích lịch sử Nà Tu, xã Cẩm Giàng, Liên chi hội Di sản văn hóa Then Việt Nam phối hợp với UBND xã Cẩm Giàng tổ chức vòng chung kết Liên hoan hát Then, đàn Tính online năm 2026.
Ở xóm Nà Chát, xã Lam Vỹ, có một người đàn ông đã dành trọn tình yêu và tâm huyết cho những làn điệu Then, tiếng đàn Tính của dân tộc Tày, Nùng. Đó là ông Lưu Sùng Đông. Dẫu đã bước qua tuổi lục tuần, mái tóc điểm bạc theo năm tháng, nhưng niềm đam mê với hát Then, đàn Tính trong ông vẫn vẹn nguyên.
Với niềm đam mê và mong muốn gìn giữ làn điệu then của dân tộc cho thế hệ mai sau, bà Vy Thị Chữ, sinh năm 1961 (thôn Làng Càng, xã Vạn Linh) – Chủ nhiệm Câu lạc bộ (CLB) Đàn hát dân ca thôn Làng Càng, xã Vạn Linh đã có nhiều đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn và phát huy di sản then tại địa phương.
Miền núi phía Bắc Việt Nam từ lâu được xem là 'kho báu văn hóa sống' của cả nước. Không chỉ sở hữu cảnh quan hùng vĩ với núi cao, ruộng bậc thang, cao nguyên đá hay những cung đèo nổi tiếng, khu vực này còn là nơi hội tụ của hàng chục dân tộc thiểu số như Mông, Dao, Tày, Nùng, Thái, Mường, Hà Nhì, Lô Lô…
Nhiều năm nay, Trường TH&THCS Đồng Tâm ở Quảng Ninh lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc qua câu lạc bộ hát then, đàn tính tại trường.
Tại xã Đinh Văn Lâm Hà, những thành viên Câu lạc bộ (CLB) Sinh hoạt văn hóa dân gian dân tộc Thái ngày đêm cùng nhau gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp của người xưa để lại.
Chiều muộn, sân Trường Tiểu học và Trung học cơ sở (TH&THCS) Nông Thượng (phường Bắc Kạn) vẫn vang lên tiếng tính, lời then. Trong căn phòng nhỏ cuối dãy lớp học, hơn chục học sinh người Tày, Dao chăm chú tập từng nhịp gảy đàn tính, từng câu hát then dưới sự hướng dẫn của nghệ nhân dân gian Hà Đức Định.
Trong nhịp phát triển du lịch hôm nay, thôn Tha vẫn giữ được dáng vẻ bình yên của một bản làng vùng cao - nơi văn hóa không nằm trong bảo tàng mà hiện diện trong từng mái nhà, từng câu hát Then.
Giữa nhịp sống hiện đại và sự lan tỏa mạnh mẽ của văn hóa số, nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, tại Cao Bằng, ngày càng nhiều người trẻ đang chủ động tìm về cội nguồn, học cách gìn giữ tiếng nói, làn điệu dân ca, nghề truyền thống và đưa bản sắc quê hương lan tỏa theo cách mới mẻ, sáng tạo hơn.
Ngày 10.5, xã Lục Yên (tỉnh Lào Cai) đã tổ chức chương trình tọa đàm 'Bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của người Nùng An trong thời kỳ mới', đồng thời ra mắt Hội Nùng An tỉnh Lào Cai và Hội Nùng An xã Lục Yên.
Giữa nhịp sống hiện đại, ở thôn Kiên Lao, xã Quy Mông có nghệ nhân Hà Thị Thanh Tịnh lặng lẽ gìn giữ làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống của dân tộc mình bằng tất cả đam mê và trách nhiệm.
Hình ảnh cô học trò Nông Thị Hồng Nguyên say sưa ôm đàn, cất tiếng hát đã trở thành nét đẹp đặc biệt của Câu lạc bộ (CLB) Đàn tính, hát then thôn 26, xã Nam Dong, tỉnh Lâm Đồng.
MV 'Cùng em tìm về giọt nước đầu nguồn' của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung gây chú ý khi kết hợp Rap và hát Then của người Tày, Nùng. MV là lời tri ân quá khứ, vừa là nhịp cầu nối liền văn hóa vùng cao với hơi thở đương đại.
Giữa nhịp sống hiện đại, hát Then - di sản của người Tày đang đối diện nhiều thách thức khi thế hệ trẻ có xu hướng rời bản làng lập nghiệp, khiến sợi dây kết nối di sản dần đối mặt với nguy cơ đứt gãy
Những cơn gió hồ xoa dịu cái nắng hanh hao đầu hè của miền sơn cước, theo con đường uốn lượn, chúng tôi tìm về thôn Xuân Lai, xã Yên Thành, nơi những nếp nhà sàn nép mình bên sườn đồi lưu giữ nhịp sống của người Tày vùng Đông Hồ Thác Bà. Trong không gian yên bình ấy, câu hát Coọi, tiếng đàn Tính ngân lên, hòa cùng điệu Then da diết như đưa người nghe trở về với cội nguồn văn hóa đã được gìn giữ qua bao thế hệ.
Là dân tộc thiểu số đông và lâu đời ở Việt Nam, người Tày có đời sống tinh thần văn hóa phong phú với rất nhiều lễ hội, trò chơi, âm nhạc đặc sắc.
Khẳng định vai trò chủ thể trong bảo tồn văn hóa, thời gian qua, nhiều cá nhân tại cơ sở đã chủ động, sáng tạo trong gìn giữ và phát huy bản sắc dân tộc bằng những cách làm thiết thực, gắn với đời sống. Nhờ đó, dòng chảy văn hóa được nuôi dưỡng ngay từ cộng đồng, trở thành nhịp cầu kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần lan tỏa ngày càng sâu rộng những giá trị di sản của các dân tộc xứ Lạng.
Về thôn Đồng Tày, xã Xuân Vân, tỉnh Tuyên Quang đường nhựa thênh thang, sạch đẹp, hoa quả sai trĩu cành, xa xa vang tiếng đàn Tính, hát Then. Từ em nhỏ mới 9, 10 tuổi, đến người trung niên, cao tuổi, ai cũng say sưa giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc.
Tuyên Quang phát huy bản sắc địa phương để xây dựng môi trường giáo dục đa dạng, gắn kết và phát triển toàn diện học sinh.
Giữa nhịp sống hối hả của Thủ đô, tiếng đàn Tính vẫn vang lên trong căn nhà sàn mộc mạc tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, đó là tiếng đàn của cô gái trẻ người Nùng, chọn lối đi riêng gắn bó với vùng đất Đồng Mô. Cô dùng sự nhạy bén, sắc sảo của người trẻ để lưu truyền văn hóa đồng bào.
Chúng mình lớn rồi/tính tẩu so dây… tôi mang theo câu hát tìm về thôn 7, xã Chợ Rã, để gặp nghệ nhân Dương Văn Thục - người chế tác và gìn giữ những âm thanh của cây đàn tính 12 dây trong lời then cổ. Hành trình chế tác cây đàn tính 12 dây của nghệ nhân Dương Văn Thục giống như một khúc then trầm, sâu lắng và đầy nỗi niềm.
Hiện nay, toàn tỉnh có 27 người được Nhà nước phong tặng danh hiệu 'Nghệ nhân nhân dân', 'Nghệ nhân ưu tú'. Các nghệ nhân được xem như những 'di sản sống' mang trên mình trọng trách lớn lao trong việc gìn giữ, trao truyền và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.
Lạng Sơn là tỉnh biên giới miền núi sở hữu nền văn hóa dân gian đa dạng, giàu bản sắc của các dân tộc thiểu số như Tày, Nùng, Dao, H'Mông... Những năm qua, ngành văn hóa tỉnh đã thực hiện nhiều giải pháp quan trọng nâng cao hiệu quả bảo tồn văn hóa dân gian, qua đó phát huy các giá trị bản địa trong phát triển kinh tế-xã hội.
Gần 70 tuổi, nhưng bà Hà Thị Mỵ, thôn 5, xã Xuân Vân, tỉnh Tuyên Quang vẫn say sưa với điệu Then, đàn Tính. Bà bảo: 'Từ hồi trẻ đã yêu thích hát Then, đàn Tính nhưng không có điều kiện tham gia tập luyện, nay có thời gian hơn nên bà tích cực theo đuổi đam mê của mình'.
Múa chầu trong diễn xướng then của người Tày có lịch sử lâu đời, gắn bó mật thiết với sự hình thành và phát triển của hát then, đàn tính. Không chỉ là một hình thức biểu diễn nghệ thuật dân gian, múa chầu còn chứa đựng những giá trị văn hóa và tín ngưỡng sâu sắc.
Hát Then - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại không chỉ là loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của đồng bào Tày, Nùng, mà còn là linh hồn, là ký ức văn hóa, là sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại, gắn kết con người với cội nguồn. Đặc biệt mỗi độ Xuân về, những giai điệu Then vang lên bên tiếng tính tẩu réo rắt, khi tha thiết mời gọi, lúc thủ thỉ tâm tình như vẽ nên bức tranh âm nhạc vừa huyền bí, vừa đậm hồn cốt miền Non nước biên cương.
Không chỉ chăm lo gia đình, phụ nữ xứ Lạng còn là những người 'giữ lửa' cho các làn điệu dân ca truyền thống. Từ câu then trầm bổng, tiếng đàn tính ngân nga đến những điệu sli, lượn... mượt mà vang vọng núi rừng, họ âm thầm trao truyền và lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc trên địa bàn tỉnh.
Hát Then ngày xuân thường kể về cội nguồn, về những vị thần mang may mắn, về ước vọng bình an cho gia đình, bản làng.
Với đời sống của đồng bào các dân tộc ở vùng cao, hát dân ca, then lượn là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày, đặc biệt là dịp đầu xuân. Ở xã vùng cao Na Rì, nhiều năm qua, Nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị Èn đã gắn bó với các làn điệu hát then, dân ca, góp phần gìn giữ di sản văn hóa của dân tộc.
Mùa xuân trên quê hương Lâm Đồng không chỉ rực rỡ sắc đào, ấm áp sắc mai mà còn ngân vang tiếng trống hội, rộn rã nhịp cồng chiêng, dìu dặt điệu đàn tính, xúng xính váy áo truyền thống, nồng nàn điệu dân ca và nét đẹp văn hóa của cộng đồng 49 dân tộc cùng sinh sống.
Giữa không gian rộn ràng của Lễ hội Lồng tồng đầu xuân 2026 tại xã Cát Tiên 2, tiếng đàn tính hòa cùng lời then dìu dặt, lúc tha thiết tự tình, khi náo nức tươi vui. Giữa vòng vây người say sưa thưởng thức, nghệ nhân Lâm Văn Thành (SN 1967), dân tộc Nùng, ở thôn Cát Điền vừa gảy đàn vừa cất tiếng hát.
Mỗi độ xuân về, ATK Định Hóa (xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên) lại bừng lên sức sống mới. Trên những đồi chè xanh mướt, tiếng cười nói rộn ràng hòa cùng làn điệu Then, tiếng đàn Tính ngân vang, tạo nên bức tranh mùa xuân đậm sắc văn hóa và nghĩa tình.
Hơn ba thập niên gắn bó với hát then, đàn tính, Nghệ nhân ưu tú Mã Văn Trực đã miệt mài thực hành, truyền dạy và bền bỉ chế tác nhạc cụ, góp phần gìn giữ hồn cốt văn hóa Tày, Nùng. Từ bản Hon, xã Phúc Lộc, tiếng đàn của anh vẫn ngân lên, nối mạch nguồn truyền thống với nhịp sống hôm nay.
Gia Lai là vùng đất hội tụ rất nhiều dân tộc, trong đó có một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số phía Bắc di cư vào từ gần nửa thế kỷ trước. Xa quê nhưng đồng bào Tày, Nùng, Mông, Mường vẫn gìn giữ nét văn hóa truyền thống đặc sắc, đặc biệt là trong các lễ hội vui xuân, đón Tết.
Trong tổng số hơn 12 nghìn nhân khẩu của xã Đại Sơn có đến 73,3% là đồng bào dân tộc thiểu số, do vậy địa phương xác định phải giữ gìn bản sắc, phát huy những giá trị truyền thống. Để nâng cao đời sống người dân, xã chú trọng khai thác lợi thế về sản xuất nông, lâm nghiệp, nhất là các sản phẩm tiêu biểu, mang lại nguồn thu lớn.
Không để văn hóa truyền thống bị lãng quên trong dòng chảy hội nhập, nhiều địa phương ở Lâm Đồng đã chủ động tìm cách gìn giữ bản sắc dân tộc. Nổi bật là mô hình các câu lạc bộ văn hóa ở cơ sở - nơi văn hóa được 'sống' cùng cộng đồng ở xã Lương Sơn.