Số liệu mới nhất cho thấy lập trình viên hết thời hay chưa?

Theo dữ liệu từ Indeed Hiring Lab, số tin tuyển dụng trong lĩnh vực phát triển phần mềm tại Mỹ tăng gần 15% kể từ cuối tháng 2/2025. Trái lại, tổng số tin tuyển dụng trên thị trường giảm 7% trong cùng kỳ.

Diễn biến này trái với những dự đoán rằng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ nhanh chóng làm giảm nhu cầu tuyển dụng lập trình viên. Dù các công cụ hỗ trợ viết mã ngày càng mạnh, doanh nghiệp vẫn cần nhân sự phát triển, kiểm soát và tích hợp những công nghệ này vào hệ thống thực tế.

Lo ngại về tương lai nghề lập trình gia tăng khi doanh nghiệp đẩy mạnh sử dụng công cụ AI để viết mã. Từ năm 2023, GitHub, nền tảng phát triển phần mềm thuộc Microsoft, cho biết các dự án có sử dụng AI ghi nhận công nghệ này tham gia viết gần một nửa lượng mã nguồn.

Các nhà nghiên cứu thị trường lao động cho rằng nghề phát triển phần mềm đang chuyển đổi thay vì biến mất.

Lập trình viên vẫn được săn đón, nhưng chủ yếu nằm ở nhóm nhân sự cấp cao. Ảnh: Alueducation

Eric Kutcher, Chủ tịch khu vực Bắc Mỹ của hãng tư vấn McKinsey, nhận định nhu cầu đối với lập trình viên biết sử dụng AI vẫn ở mức cao, trong bối cảnh doanh nghiệp tạo ra nhiều mã nguồn hơn trước.

“Không lâu trước đây, chúng ta còn đọc những tiêu đề cho rằng sẽ không còn cần lập trình viên nữa”, Kutcher nói trong cuộc phỏng vấn với chương trình Squawk on the Street của CNBC. Theo ông, thực tế đang cho thấy mức tăng trưởng mạnh xuất hiện ngay ở những lĩnh vực từng được dự đoán sẽ chịu ảnh hưởng lớn nhất từ tự động hóa.

Theo McKinsey Global Institute, đà suy giảm của ngành phát triển phần mềm trong những năm gần đây không hoàn toàn bắt nguồn từ AI. Sau đỉnh tuyển dụng năm 2022, các công ty công nghệ đã thu hẹp nhân sự khi làn sóng tuyển dụng ồ ạt trong đại dịch kết thúc.

Dù đã phục hồi, số tin tuyển dụng lập trình viên tại Mỹ vẫn thấp hơn khoảng 27,5% so với trước đại dịch, theo Indeed Hiring Lab.

Đáng chú ý, đà tăng hiện nay tập trung vào nhóm nhân sự giàu kinh nghiệm. Trong giai đoạn tháng 5/2025 đến tháng 5/2026, các vị trí cấp cao chiếm 71% mức tăng số tin tuyển dụng ngành phát triển phần mềm. Những công việc có chức danh đề cập trực tiếp đến AI đóng góp 37% mức tăng.

Các công cụ AI giúp doanh nghiệp tạo mã nguồn nhanh hơn, nhưng điều đó cũng làm thay đổi yêu cầu đối với nhân sự. Thay vì chỉ trực tiếp viết mã, lập trình viên ngày càng cần có khả năng đánh giá kết quả do AI tạo ra, phát hiện lỗi, xử lý vấn đề và kết nối công cụ mới với hệ thống công nghệ sẵn có.

Sneha Puri, chuyên gia kinh tế tại Indeed Hiring Lab, cho biết doanh nghiệp đang nhận ra rằng AI có thể đảm nhiệm một số tác vụ kỹ thuật nhưng vẫn cần con người giám sát, hoàn thiện sản phẩm và hỗ trợ khách hàng tích hợp công nghệ vào hoạt động hàng ngày.

Nhu cầu vì thế không chỉ nằm ở việc xây dựng công cụ AI mà còn ở khả năng đưa chúng vào ứng dụng thực tế trong doanh nghiệp.

Cơ hội thu hẹp với nhóm mới làm nghề

Dù lập trình viên đang hưởng lợi từ giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi bằng AI, các chuyên gia cảnh báo lợi thế này chưa chắc kéo dài.

Nghiên cứu của Anthropic cho thấy ngay cả khi AI đảm nhiệm các công việc tự động hóa, con người vẫn cần giám sát quá trình và cung cấp thông tin đầu vào. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu lưu ý chưa thể chắc chắn mô hình này sẽ duy trì trong tương lai.

GitHub cũng cảnh báo lượng mã nguồn do AI tạo ra ngày càng lớn có thể kéo theo nhiều lỗ hổng bảo mật hơn. Để hạn chế rủi ro, con người cần nâng cao năng lực kiểm soát tương ứng với tốc độ phát triển của công nghệ. Nếu không giảm được công sức kiểm tra từng lỗi và ngăn chặn thêm các nguy cơ, việc xử lý khối lượng lỗ hổng ngày càng tăng có thể trở nên quá tải.

Tác động đáng lo ngại nhất hiện tập trung ở nhóm lao động trẻ.

Chỉ số AI năm 2026 của Đại học Stanford cho thấy việc làm trong các ngành nghề chịu ảnh hưởng lớn từ AI tại Mỹ đã giảm 16% đối với nhóm lao động 22-25 tuổi kể từ khi AI tạo sinh phát triển. Riêng nhóm lập trình viên ở giai đoạn đầu sự nghiệp ghi nhận mức giảm gần 20%, trong khi các vị trí dành cho nhân sự lớn tuổi và giàu kinh nghiệm hơn mở rộng.

Xu hướng này khiến con đường gia nhập ngành phần mềm trở nên khó khăn hơn với sinh viên mới tốt nghiệp, ngay cả khi nhu cầu dành cho nhân sự cấp cao tăng lên.

Puri khuyến nghị người học nên làm quen với các công cụ AI, nhưng không bỏ qua những kỹ năng nền tảng cần thiết để sử dụng chúng hiệu quả.

“Biết cách ứng dụng AI vào công việc để nâng cao hiệu suất là điểm khởi đầu tốt”, bà nói, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của kỹ năng giao tiếp, tương tác giữa người với người và năng lực lãnh đạo.

Theo Puri, doanh nghiệp cũng cần duy trì cơ hội tuyển dụng và đào tạo nhân sự mới, thay vì chỉ tập trung vào người có kinh nghiệm.

“Những nhân sự cấp thấp hôm nay sẽ trở thành chuyên gia cấp cao trong tương lai. Nếu doanh nghiệp không xây dựng nguồn nhân lực kế cận ngay từ bây giờ, họ sẽ không có đủ nhân sự cấp cao cần thiết trong 10 năm tới”, bà nhận định.

Dù khó dự báo chính xác tác động của AI đến thị trường lao động, triển vọng dài hạn của nghề phát triển phần mềm tại Mỹ vẫn được đánh giá tích cực.

Theo báo cáo tháng 8 của Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS), số việc làm dành cho lập trình viên dự kiến tăng 10% trong giai đoạn 2025-2035, từ khoảng 1,72 triệu lên 1,89 triệu vị trí. Ngành này có thể tạo thêm khoảng 174.700 việc làm trong giai đoạn trên.

Các số liệu cho thấy AI chưa khiến nhu cầu lập trình viên biến mất, nhưng đang tái định hình thị trường lao động. Khi công nghệ đảm nhiệm ngày càng nhiều công việc viết mã, lợi thế có thể dịch chuyển sang những người biết phối hợp với AI, kiểm soát chất lượng sản phẩm và giải quyết các vấn đề phức tạp.

Với người mới vào nghề, thách thức không chỉ là học cách lập trình mà còn là chứng minh khả năng tạo ra giá trị vượt ra ngoài những gì công cụ AI có thể tự thực hiện.

(Theo CNBC)