Hồ sơ của liệt sĩ Trần Đức Cúc vừa được thân nhân gia đình gửi tới Dự án TTU–VWAI với hy vọng những nguồn tư liệu chiến tranh đang được lưu trữ tại Hoa Kỳ, nhất là tài liệu CDEC, báo cáo hành quân, bản đồ, tọa độ thu giữ và dữ liệu liên quan đến hoạt động quân sự tại khu vực Bảy Núi, có thể bổ sung cho hồ sơ trong nước.Dự án không thay thế thẩm quyền tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ của các cơ quan chức năng Việt Nam, nhưng việc kết nối tư liệu hai phía có thể góp thêm manh mối cho những trường hợp còn nhiều khoảng trống như liệt sĩ Trần Đức Cúc.
Không phải gia đình nào cũng đã tìm được hài cốt người thân. Nhưng có gia đình, khi nhận lại lá thư hay kỷ vật thất lạc hơn nửa thế kỷ, đã gọi đó là “Một sự trở về”. Lời chia sẻ được PGS.TS Alex-Thái Đình Võ nhắc tới tại New York gợi mở một cách nhìn sâu hơn về công việc của Dự án TTU–VWAI: từ những tài liệu chiến tranh lưu giữ tại Hoa Kỳ, lần tìm tên tuổi, hành trình và thân nhân của người lính, để những phần ký ức còn lưu lạc có cơ hội trở về quê hương.
Trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và thực hiện các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ, chiều 21/9 (theo giờ địa phương), tại thành phố New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã gặp những người bạn Hoa Kỳ.
Chiến tranh đã biến những lá thư riêng thành tài liệu lưu trữ, biến một tấm thẻ nhận dạng thành vật chứng và đưa cuốn sổ của người quân y đi xa hàng vạn cây số. Công việc của hôm nay là trả lại cho những hiện vật ấy ý nghĩa ban đầu: cuốn sổ phải được trở về với người viết hoặc gia đình người viết; tấm thẻ phải được gắn với một danh tính; những lá thư phải tìm lại người mà chúng từng được gửi đến.Xin các cựu chiến binh từng chiến đấu tại Mặt trận Đường 9 – Khe Sanh, cán bộ quân y từng công tác ở Đội phẫu thuật 3, cùng thân nhân các ông Đinh Như Khải, Nguyễn Văn Thanh, Nguyễn Kim Nghị và người có tên Mai, nếu nhận thấy những thông tin quen thuộc, hãy lên tiếng kết nối.
Quân nhân Trần Trọng Tải, quê xóm 10, xã Yên Lộc, huyện Kim Sơn cũ, tỉnh Ninh Bình; nhập ngũ ngày 25/7/1966; huấn luyện tại Thanh Hóa; lên đường vào chiến trường ngày 11/11/1967; có khả năng thuộc Trung đoàn 9, Sư đoàn 304 và tham gia chiến đấu tại mặt trận Khe Sanh đầu năm 1968.Quân nhân được phần thuyết minh ghi là Hoàng Trung Tải, có thể là chủ nhân cuốn sổ thứ hai; từng hoạt động tại các huyện Ngọc Lặc, Yên Định, Vĩnh Lộc và Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa trước khi hành quân qua Quảng Bình, sang Lào đầu tháng 01/1968.
Gần sáu mươi năm đã trôi qua, người viết những dòng chữ ấy có thể đã trở về, cũng có thể đã nằm lại một nơi nào đó trên chiến trường. Nhưng cuốn sổ của ông thì đã trở về trong hình hài một hồ sơ số hóa. Từ những trang giấy sờn rách, tên Phạm Bá Lật – Ngọc Hùng lại được đọc lên. Và khi tên một người lính được gọi đúng, quê hương được xác định, người thân được tìm thấy, lịch sử không còn là những con số vô danh. Đó chính là sự tri ân thiết thực, nhân văn và bền bỉ nhất đối với những người đã gửi tuổi xuân của mình vào cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.
Việc tìm thấy gia đình cựu chiến binh Đỗ Trọng Hội là một kết quả đáng trân trọng của Dự án TTU-VWAI. Từ một mã số lưu trữ khô khan, bằng sự kiên trì của các nhà nghiên cứu và sức lan tỏa của cộng đồng, chủ nhân quyển sổ đã được xác định với tên tuổi, quê quán, gia đình và cả một hành trình cống hiến.Mã số CDEC F034600961331 vì thế không còn chỉ là ký hiệu của một hồ sơ. Phía sau mã số ấy là cuộc đời của một người con phố Hàng Bạc, một thầy giáo văn hóa trong quân đội, một người quay phim chiến trường, một đạo diễn điện ảnh quân đội và một nhân chứng của chiến trường Rừng Sác.
Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh” (Vietnam Wartime Accounting Initiative - VWAI), do Đại học Công nghệ Texas (Texas Tech University - TTU) chủ trì, đang nghiên cứu và giới thiệu những tài liệu CDEC như hồ sơ này với tinh thần nhân đạo. Với hồ sơ F034601460025, nhà nghiên cứu Trần Nguyễn Phương Thảo cùng các thành viên Dự án mong được kết nối với thân nhân của quân nhân Cao Văn Thi. Mục đích không chỉ là giải mã một văn bản chiến tranh, mà còn phục dựng những mảnh ghép còn khuyết thiếu trong cuộc đời ông, nối lại đường dây giữa kỷ vật và con người, tạo cơ hội để cuốn nhật ký cùng những thông tin quý báu được trở về với gia đình sau nhiều thập kỷ.
Hồ sơ cho thấy ít nhất ba nhóm địa điểm cần được ưu tiên nghiên cứu. Nhóm thứ nhất là các trạm T6 – T10 ở khu vực Kon Tum, Gia Lai và biên giới Campuchia, nơi nhiều người lính hy sinh vì sốt rét và máy bay oanh tạc. Nhóm thứ hai là đoạn T9 – T10, nơi có thể tồn tại một khu mai táng liên quan tới trận bom đầu tháng 8/1966. Nhóm thứ ba là tuyến X27 – X10 và suối Ông Be tại Phước Long – Campuchia, nơi Nguyễn Đức Môn, Vương Duy Phương và Nguyễn Viết Lưu được chôn cất.Không phải tất cả các ngôi mộ đều còn nguyên tại vị trí ban đầu. Sau chiến tranh, nhiều khu vực đã được lực lượng chức năng và nhân dân tìm kiếm, quy tập. Có thể một số hài cốt đã được đưa về nghĩa trang liệt sĩ nhưng do thiếu thông tin nên hiện vẫn mang tên “chưa biết tên”.
Vì vậy, việc tìm kiếm ba liệt sĩ Nguyễn Đức Môn, Vương Duy Phương và Đỗ Văn Bích cần được triển khai theo một hành lang nghiên cứu chung từ X27 đến X10, mở rộng tới X8/X26 và khu vực Bù Gia Mập – Phước Long – biên giới Campuchia. Trước hết phải giải mã hệ thống trạm, sau đó chồng xếp các chỉ dẫn về suối Ông Be, sông cạn, suối con, đường mới, hướng huyệt mộ và thời gian hành quân.
Nhân kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 – 02/9/2026), Tổng thống Hoa Kỳ Donald J. Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio đã gửi lời chúc mừng tới Nhà nước và nhân dân Việt Nam. Những thông điệp ấy được đưa ra trong bối cảnh hai nước đã trải qua hơn ba thập niên bình thường hóa quan hệ và gần ba năm triển khai Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện. Và Đại sứ Wicks đã phát biểu đầy ý nghĩa, trước khi mời mọi người cùng uống cà phê nhân ngày Quốc khánh 2/9...
Những danh sách liên quan tới Trung đoàn 724 cho thấy trong tháng 9/1966 có nhiều cán bộ, chiến sĩ được mai táng tại Trạm giao liên T6. Có người mất ngày 1/9, 4/9, 6/9, 7/9, 8/9, 9/9, 10/9, 11/9, 18/9, 20/9 và 23/9. Điều này cho thấy T6 có thể là một điểm tập trung thương bệnh binh hoặc trạm có khu mai táng tương đối lớn.Nếu xác định đúng vị trí T6, công tác nghiên cứu không nên chỉ tìm hai ngôi mộ của Phan Trọng Trí và Hoàng Tiến Đôn, mà cần xem xét toàn bộ danh sách những người hy sinh tại trạm trong cùng thời gian. Rất có thể nơi đây từng tồn tại một nghĩa trang dã chiến, sau chiến tranh đã được quy tập toàn bộ hoặc một phần.
Trong ký ức về chiến tranh, sự hy sinh thường được gắn với tiếng súng, bom rơi và những trận đánh khốc liệt. Nhưng trên đường Trường Sơn, nhiều người lính đã nằm xuống trước khi kịp đến chiến trường vì sốt rét, bệnh tật, đói thuốc, thiếu lương thực và điều kiện hành quân quá khắc nghiệt.Mùa mưa năm 1966, rừng Trường Sơn là một thử thách khủng khiếp. Mưa kéo dài làm đường trơn lầy, nước suối dâng cao, quần áo và võng tăng không kịp khô. Những đoàn quân mang vác nặng, đi bộ liên tục qua rừng sâu trong điều kiện thiếu thốn thuốc men. Sốt rét rừng, kiết lỵ, nhiễm trùng và suy kiệt có thể cướp đi sinh mạng của một người lính chỉ sau ít ngày.
“Danh sách chỉ dẫn nơi chôn cất liệt sĩ dựa trên tư liệu CDEC” là sản phẩm nghiên cứu của nhóm Dự án TTU–VWAI, được tổng hợp và biên soạn bởi nhà nghiên cứu Tạ Thu Phong. Công việc đòi hỏi quá trình rà soát, dịch thuật, phân tích và đối chiếu nhiều hồ sơ CDEC cùng các nguồn sử liệu có liên quan.
Gần sáu thập niên sau chiến tranh, một cuốn sổ nhân sự – thương vong của Trung đoàn 273, Sư đoàn 9 được đọc lại từ hồ sơ CDEC F034603110752. Những dòng chữ đã nhòe vẫn giữ tên tuổi, quê quán, thân nhân và đôi khi cả vị trí an táng của những người lính hy sinh trên chiến trường Đông Nam Bộ. Việc công bố hôm nay không nhằm khép lại một hồ sơ, mà để mở ra hành trình tìm thân nhân, đồng đội và những nhân chứng còn nhớ họ.
Trong giai đoạn tiếp theo, TTU cam kết đẩy mạnh nghiên cứu Tân Sơn Nhất, K76A, Biên Hòa và các khu vực nghi có mộ tập thể; thúc đẩy trao đổi thông tin hai chiều; đưa kết quả xác minh trở lại những vòng phân tích mới; tiếp tục phát triển đội ngũ liên ngành, công nghệ hỗ trợ và đồng hành cùng Chiến dịch 500 ngày đêm.Cam kết dài hạn ấy chỉ có ý nghĩa khi được đo bằng kết quả đối với con người. Một hồ sơ phải tiến gần hơn đến một địa điểm; một địa điểm phải được kiểm chứng; một bộ hài cốt cần có cơ hội được gọi đúng tên; và một gia đình phải có thể nhận lại thông tin về người thân.
Trong Dự án “Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh”, Đại học Texas Tech không đảm nhiệm việc khai quật hay giám định ADN. Vai trò đặc thù của trường nằm ở điểm khởi đầu của hành trình: biến hàng triệu trang tư liệu thời chiến thành hồ sơ về những con người cụ thể. Hồ sơ đó liên quan đến một đơn vị, một trận đánh và một nơi chôn cất có thể xác minh.
Hồ sơ số 65/2026: Năm cái tên trong một trang giấy cũ, ai biết Phong, Loan, Bá, Đại/Đạt, Nghi/Nghị ?
Trong hàng triệu trang tài liệu chiến tranh còn lưu giữ, có những hồ sơ dày dặn, đủ họ tên, đơn vị và diễn biến trận đánh; nhưng cũng có những mảnh giấy chỉ còn vài dòng vội vã. Hồ sơ CDEC F034605810839, số nhật ký 08-1587-69, thuộc trường hợp thứ hai. Tài liệu do Đại đội C, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn Kỵ binh 8, Lữ đoàn 2, Sư đoàn Kỵ binh số 1 Hoa Kỳ thu giữ ngày 11/8/1969 tại tỉnh Tây Ninh. Tọa độ được ghi là 48P XT 326 786 theo hệ quy chiếu Indian 1960, tương đương khoảng 11,56 độ vĩ bắc, 106,21 độ kinh đông theo WGS84. Địa điểm ấy nay thuộc xã Tân Thành, tỉnh Tây Ninh; trước năm 2025 là xã Suối Dây, huyện Tân Châu.
Một hồ sơ chứng tích chiến tranh gồm bản đồ vẽ tay, danh sách quân nhân, thơ và những trang ghi chép cá nhân, bị quân đội Hoa Kỳ thu giữ tại Lộc Ninh ngày 12/9/1968, đang mở thêm một hướng tìm kiếm những người lính thuộc Sư đoàn 7. Sau gần sáu thập kỷ, hồ sơ CDEC F034604370390 không chỉ là chứng tích chiến tranh, mà còn là lời nhắn gửi tới thân nhân, đồng đội và nhân chứng từng chiến đấu ở Lộc Thuận: hãy cùng nhận diện những cái tên còn dang dở và làm sáng tỏ số phận của họ.
Đó là thời điểm chiến sự diễn ra quyết liệt trên địa bàn Tây Ninh – Bình Long – Phước Long. Các lực lượng Hoa Kỳ liên tục tổ chức hành quân, càn quét nhằm phát hiện và phá hủy những căn cứ hậu cần, hành lang vận chuyển và cơ sở quân y của lực lượng cách mạng dọc biên giới Việt Nam – Campuchia.Trong rừng sâu, các bệnh viện dã chiến và tổ phẫu tuyến trước thường được dựng lên bằng những vật liệu đơn sơ. Thiếu ánh sáng, thiếu thuốc men, thiếu máu và phương tiện phẫu thuật, những người lính quân y vẫn phải tiếp nhận thương binh bất kể ngày đêm. Một ca mổ có khi diễn ra dưới ánh đèn dầu, trong tiếng bom pháo và sự đe dọa thường trực của những cuộc càn quét...
Hơn nửa thế kỷ sau chiến tranh, Hồ sơ Chứng tích chiến tranh CDEC F034606551419 đưa chúng ta trở lại chiến trường Lộc Ninh những năm 1967–1969. Trong những trang tài liệu đã úa màu là danh sách 218 cán bộ, chiến sĩ từng được đề nghị khen thưởng, cùng những lá thư phản ánh hoạt động chiến đấu, hậu cần và mạng lưới liên lạc ở cơ sở. Trong số những con người được nhắc tên, ai đã hy sinh, ai còn sống và thân nhân của họ hiện ở đâu? Việc giải đáp những câu hỏi ấy không chỉ phục vụ nghiên cứu lịch sử, mà còn là một hành động tri ân đối với những người đã đi qua chiến tranh.
Đoàn công tác của Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' – TTU-VWAI vinh dự có mặt tại điểm cầu Tượng đài Bắc Sơn, cùng đoàn Đại sứ quán Hoa Kỳ do Đại sứ Jennifer Wicks dẫn đầu.Đại diện Dự án TTU-VWAI có TS Stephen F. Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson, đồng Chủ nhiệm Dự án; PGS.TS Alex-Thái Đình Võ, đồng Chủ nhiệm Dự án; cùng luật sư Tạ Thu Phong, Trưởng nhóm Nghiên cứu.Sự hiện diện ấy không chỉ ghi nhận giá trị của công tác nghiên cứu, giải mã tư liệu chiến tranh, mà còn thể hiện ý nghĩa nhân văn trong quan hệ hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ nhằm góp phần tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ và trao trả kỷ vật cho các gia đình.
Trong hàng triệu trang tài liệu chiến tranh đang được Dự án 'Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU–VWAI) nghiên cứu, Hồ sơ CDEC F034606772588, do các nhà nghiên cứu Phạm Thị Hồng Hà, Tạ Thu Phong, Phó Đỗ Quyên và Nguyễn Xuân Thắng hoàn thành, là một trường hợp như thế. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, những cái tên còn lưu lại trong cuốn sổ ấy đang chờ được trả lời: ai đã trở về, ai đã nằm lại chiến trường và ai vẫn còn mất tích?
Dự án TTU-VWAI công bố kết quả 6 tháng đầu năm, phát hiện thông tin liên quan hơn 1.500 quân nhân, góp phần phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Ngày 22/7, tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Tổ chức cộng đồng 'Trái tim người lính' phối hợp với Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, dự án 'Sáng kiến tìm kiếm Người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI) và Câu lạc bộ 'Mãi mãi tuổi 20' giới thiệu 'Hồ sơ Chứng tích chiến tranh 2026', ra mắt tự truyện 'Ký ức tháng Năm' và trao tặng chân dung 10 nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân Lam Hạ.
Theo TS Steve Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson, đơn vị đang lưu trữ 2,7 triệu trang tư liệu về người lính Việt Nam, hỗ trợ quá trình tìm mộ liệt sĩ.
Cùng với sự giúp đỡ từ phía Hoa Kỳ, Sáng kiến "Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh" đã phát hiện thông tin liên quan hơn 1.500 quân nhân Việt Nam trong các tài liệu lưu trữ của Hoa Kỳ.
Tổ chức cộng đồng 'Trái tim người lính' phối hợp Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' và Câu lạc bộ 'Mãi mãi tuổi 20' tổ chức sự kiện giới thiệu 'Hồ sơ Chứng tích chiến tranh 2026' và trao tặng chân dung 10 nữ Anh hùng liệt sĩ dân quân.
Theo Đại tá, CCB, Nhà văn Đặng Vương Hưng: Thông qua hoạt động truyền thông, Dự án TTU-VWAI đã kết nối thành công nhiều thân nhân gia đình liệt sĩ và cựu chiến binh với các thông tin lưu trữ có giá trị.
Tháng Bảy là mùa của những nén hương tri ân và cũng là mùa của những cuộc kiếm tìm chưa có hồi kết. Trong hàng triệu trang tư liệu chiến tranh đang được Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI) nghiên cứu, có những hồ sơ không ghi tên một trận đánh, không mô tả một cuộc giao tranh, nhưng lại lưu giữ những tấm giấy khen, huân chương của những người lính Quân Giải phóng. Hơn nửa thế kỷ sau, những tờ giấy đã ngả màu ấy lại đặt ra một câu hỏi day dứt: Nguyễn Văn Hui, Nguyễn Văn Cón, Lâm Viện và Trương Xuân Sự đã hy sinh hay còn sống?
Đã 56 năm trôi qua kể từ ngày Liệt sĩ Nguyễn Công Hiệp, chiến sĩ Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 33, Quân khu 7 hy sinh trên chiến trường Bình Tuy (cũ). Ba thế hệ trong gia đình vẫn chưa một lần tìm được nơi người lính trẻ yên nghỉ. Từ những ký ức của người thân, những hồ sơ chiến tranh còn lưu giữ và dữ liệu CDEC vừa được đối chiếu, một tia hy vọng mới đang được mở ra. Dự án TTU-VWAI mong tiếp tục kết nối nhân chứng, đồng đội và những người còn lưu giữ thông tin để cùng viết tiếp hành trình tri ân.
Hơn 30 nhà nghiên cứu trẻ (hầu hết sinh ra sau chiến tranh) và Điều phối viên của Dự án 'Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU–VWAI) vừa hoàn thành chuyến đi thực tế và thực địa, tại chiến trường miền Đông Nam Bộ xưa, bằng kinh phí xã hội hóa tự đóng góp. Đó là những địa danh từng diễn ra những trận đánh đẫm máu, rất nhiều người lính đã ngã xuống và mất tích trong chiến tranh. Nơi đây, có rất nhiều hố chôn tập thể còn khuất lấp…
Có thể người lính mang bức thư ấy sẽ mãi chưa xác định được danh tính. Nhưng cũng có thể, sau bài viết này, sẽ có một cựu chiến binh nhận ra cái tên Minh Hải, nhớ về người đồng đội tên Phụng, hoặc biết ai là Năm Long từng hoạt động ở Chơn Thành cuối năm 1969.Chỉ một ký ức được đánh thức, một cuộc điện thoại hay một dòng thư phản hồi cũng có thể mở ra cơ hội đưa thêm một người lính trở về với quê hương.
Tháng Bảy - mùa của những nén hương tri ân và những cuộc tìm về ký ức. Có những hồ sơ chiến tranh không chỉ giúp xác định địa điểm, đơn vị hay diễn biến của một trận đánh, mà còn mở ra hành trình đi tìm số phận của những con người từng sống, chiến đấu và gắn bó với nhau giữa chiến trường ác liệt.
Hướng tới kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2026); đồng thời, hưởng ứng Chiến dịch '500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ'; công tác chuẩn bị cho chương trình giao lưu, giới thiệu sách và hoạt động văn hóa tri ân của Trái tim người lính' đang được khẩn trương triển khai.Theo thông lệ, đã trở thành một nét đẹp trong gần 10 năm qua, cứ mỗi dịp tháng Bảy, 'Trái tim người lính' lại phối hợp với các cơ quan, đơn vị và tổ chức nhiều hoạt động mang ý nghĩa tri ân các Anh hùng liệt sĩ, thương binh, cựu chiến binh và những người có công với đất nước, với sự đồng hành của các cơ quan báo chí và đông đảo bạn đọc.
Hồ sơ CDEC F034603250553 vừa được các nhà nghiên cứu Tạ Thu Phong và Nguyễn Thị Kim Hoa của Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI) giải mã. Tài liệu đã hé lộ danh tính của 66 liệt sĩ và quân nhân mất tích, cùng 190 thương binh của Trung đoàn 3, Sư đoàn 9 tại chiến trường Lộc Ninh năm 1967, rất cần sự chung tay xác minh của cộng đồng.
Có những cuốn sổ tay chỉ dày hơn chục trang giấy, nhưng lại chứa đựng số phận của cả một đơn vị. Có những dòng chữ viết vội giữa rừng sâu, giữa những ngày chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân - 1968, tưởng như đã vĩnh viễn chìm vào quên lãng, nhưng gần sáu thập kỷ sau lại trở thành chiếc chìa khóa mở ra hy vọng tìm lại tên người, tìm lại đồng đội, và biết đâu, tìm lại cả nơi yên nghỉ của những người đã ngã xuống.
Gần đây, chúng tôi nhận được nhiều email, tin nhắn của bạn đọc, gửi đến Truyền thông của Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI) đề nghị trợ giúp tìm kiếm thông tin liệt sĩ của gia đình mình. Có những bức thư gửi đến Dự án không chỉ mang theo những thông tin cần xác minh, mà còn chất chứa cả nửa thế kỷ chờ đợi, hy vọng và khát khao đoàn tụ của một gia đình.
Gần 60 năm đã trôi qua kể từ ngày những dòng chữ viết vội trong cuốn sổ tay của Trạm 55 Thông tin – Liên lạc (C55) được ghi lại giữa vùng rừng biên giới Bình Long – Lộc Ninh. Những người thanh niên tuổi mười tám, đôi mươi năm ấy, phần lớn xuất thân từ các gia đình nông dân nghèo, người Kinh, Khmer, Stiêng, sống giữa những cánh rừng cao su và những con đường đất đỏ sát biên giới Campuchia. Họ làm nhiệm vụ thông tin, giao liên, vận chuyển công văn, dẫn đường, bảo đảm mạch máu liên lạc cho các đơn vị cách mạng hoạt động tại địa bàn chiến lược phía Bắc Sài Gòn.
Trong kho tư liệu chiến tranh của Hoa Kỳ hiện còn lưu giữ một danh sách viết tay ghi tên 11 quân nhân và 10 thương binh của một đơn vị thuộc lực lượng Quân giải phóng miền Nam, có mật danh là Đoàn V7. Hồ sơ bị quân đội Mỹ thu giữ trong Tết Mậu Thân 1968. Gần 60 năm đã trôi qua, nhiều người trong số họ có thể đã hy sinh, mất tích hoặc trở về đời thường. Tuy nhiên, những thông tin còn sót lại trong hồ sơ CDEC hôm nay có thể trở thành chiếc cầu nối giúp tìm lại thân nhân, đồng đội và những ký ức chiến tranh đang dần lùi xa vào quá khứ.
Thời gian gần đây, nhiều cơ quan báo chí truyền thông liên tục đưa tin về việc tìm kiếm và phát hiện những rãnh chôn tập thể tại công viên Lê Thị Riêng. Ước tính số hài cốt có thể lên tới khoảng 900 người. Nhưng không phải ai cũng biết: có một nhà nghiên cứu của Dự án 'Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI) đã khởi xướng sự kiện này…
Trong chiến tranh, Bác sĩ Quân y là người thấy nhiều máu và thấu hiểu nỗi đau của những người lính nhất. Giữa hàng triệu trang tài liệu chiến tranh được lưu giữ trong các kho lưu trữ của Việt Nam và Hoa Kỳ, đôi khi chỉ một lá thư của người mẹ, một tờ giấy khen hay một quyết định đề bạt cũng có thể mở ra cả một cuộc đời.Hồ sơ về Bác sĩ Quân y Lê Mỹ – một người học trò của Giáo sư Tôn Thất Tùng, người từng là bạn học cùng khóa với nhà thơ Vũ Quân Phương, đã chiến đấu tại chiến trường Tây Ninh năm 1969 – là một trường hợp đặc biệt.
Đó là cuốn sổ tay thứ hai nằm trong chuỗi 10 hồ sơ CDEC mang số nhật ký 03-2404-67, được Lực lượng đặc nhiệm 5 (Dù) của Hoa Kỳ thu giữ ngày 08/3/1967 tại khu vực nay thuộc xã Tân Hưng, huyện Hớn Quản, tỉnh Bình Phước. Tài liệu do các nhà nghiên cứu Trần Công Đại, Phạm Thị Hồng Hà, Lê Đức Anh phối hợp với biên tập Nguyễn Thị Kim Hoa thực hiện.Cuốn sổ ghi chép từ ngày 25/9/1966 đến ngày 03/3/1967, phản ánh khá toàn diện hoạt động của một bộ phận cán bộ Mặt trận Giải phóng và Quân giải phóng trên địa bàn An Mỹ - An Lộc - Bình Long trong giai đoạn chiến tranh ác liệt.
Ngay sau buổi làm việc nêu trên, Lãnh đạo Dự án TTU-VWAI đã có buổi họp toàn thể các Điều phối viên, để thông báo tình hình mới và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm nghiên cứu và từng chuyên gia.TTU-VWAI phấn đấu từ nay đến ngày 15/7/2026, sẽ hoàn thiện 50 hồ sơ chuyên sâu để chuyển giao cho Chính phủ Việt Nam nhân dịp kỷ niệm 79 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ, 27/7/2026. Trong đó, có 30 hồ sơ về Kỷ vật chiến tranh (thư, nhật ký, giấy chứng nhận); 10 hồ sơ về mộ chí và địa điểm chôn cất; 10 hồ sơ về đơn vị và nhân sự…
Bạn đọc Ngô Văn Thắng đã bày tỏ sự tin tưởng vào 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI) là một dự án mang ý nghĩa nhân văn cao đẹp. Nhân đây, anh muốn nhờ TTU-VWAI tìm giúp phần mộ người bác ruột của mình là liệt sĩ Ngô Văn Chải…Những thông tin do anh Ngô Văn Thắng gửi, chúng tôi xin được biên soạn thành một bài viết, để gửi tới bạn đọc gần xa…
Phó Thủ tướng đánh giá cao mối quan hệ hợp tác lâu dài, tin cậy giữa Đại học Công nghệ Texas, Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Việt Nam Sam Johnson với các cơ quan, tổ chức của Việt Nam, đặc biệt trong khuôn khổ Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (TTU-VWAI).