Mỗi thông tin được chia sẻ hôm nay đều có thể góp phần làm sáng tỏ số phận của những người lính năm xưa.Và biết đâu, từ cuốn sổ tay mang ký hiệu C5-B7-K19, sẽ có thêm những gia đình tìm lại được ký ức của người thân, thêm những liệt sĩ được gọi đúng tên và thêm những đồng đội được nối lại sau gần sáu thập niên xa cách.Đó cũng chính là ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhất của hành trình tri ân, đền ơn đáp nghĩa và của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin đang được cả nước chung tay thực hiện bằng mệnh lệnh từ trái tim.
Hơn nửa thế kỷ sau, hồ sơ mang ký hiệu CDEC F034604042078, log# 07-1701-68 – do các nhà nghiên cứu Nguyễn Hoài Thương, Tạ Thu Phong và biên tập Nguyễn Kim Hoa vừa hoàn thành; bất ngờ trở thành đầu mối cho một cuộc tìm kiếm tung tích của những người lính đã từng đi qua chiến tranh, xem họ còn sống hay đã hy sinh, và nếu còn sống thì hôm nay họ đang ở đâu?
Từ một hồ sơ tình báo được phía Hoa Kỳ thu giữ trong chiến tranh Việt Nam, các nhà nghiên cứu Nguyễn Thị Hoài Thương và Phó Đỗ Quyên của Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (TTU-VWAI) đã phát hiện nhiều thông tin quan trọng, liên quan đến ông Huỳnh Định cùng 11 quân nhân thuộc Ban Chỉ huy Quân sự tỉnh Long An hoạt động vào năm 1967. Những dữ liệu này hiện mở ra hy vọng tìm kiếm thân nhân, đồng đội và làm rõ thêm hoàn cảnh chiến đấu, hy sinh của nhiều cá nhân từng tham gia kháng chiến nhưng đến nay vẫn chưa được xác minh đầy đủ.
Tại Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ Sam Johnson (Đại học Texas Tech, Mỹ), Anh hùng Lực lượng vũ trang, Trung tướng Đồng Sỹ Nguyên hiện lên qua các báo cáo tình báo, phân tích chiến lược và tài liệu dịch thuật của phía Mỹ về đường Trường Sơn. Điều này cho thấy sự nể trọng của người Mỹ đối với vị tướng đã biến đường Trường Sơn thành 'trận đồ bát quái' khổng lồ, khiến sức mạnh quân sự hiện đại của Mỹ không thể khuất phục.
Hàng nghìn người đã bị đưa đến cái chết thông qua Sân ga 21. Sau khi quân Đức Quốc xã xuất hiện tại Italy, khu vực rộng gần hai mẫu Anh bên dưới nhà ga nhanh chóng bị biến đổi từ nơi xử lý thư tín và hàng hóa thành nơi tập kết người để trục xuất.
Gần 60 năm sau ngày những tài liệu chiến tranh được thu giữ giữa chiến trường Đông Nam Bộ, những trang hồ sơ cũ kỹ nay lại mở ra một hành trình mới – hành trình tìm về ký ức, tìm về con người. Cũng từ hai CDEC mang số hiệu F034602312768 và F034602312739 đã công bố trong Hồ sơ số 14/2026, thêm hai cái tên được chú ý: Vũ Phong Bảy (bí danh Vũ Phong Thơ, còn gọi Vũ Hóa) quê Bạc Liêu và Huỳnh Văn Hồng (bí danh Ngọc Long) quê Tây Ninh.
Đã gần sáu thập niên trôi qua, kể từ những năm tháng chiến tranh ác liệt, vẫn còn đó những số phận chưa trọn vẹn, những gia đình chưa có ngày đoàn tụ, và những người lính chưa được gọi tên đầy đủ trong ký ức cộng đồng. Từ những trang tài liệu chiến tranh được lưu trữ phía bên kia chiến tuyến, một hành trình nhân văn đang được mở ra: tìm kiếm thân nhân và đồng đội của hai liệt sĩ – Cao Văn Phước (bí danh Tiến) quê Bến Tre và Tô Minh Châu (bí danh Trương Quốc Tuấn, còn gọi Ba Xuân) quê Cà Mau.
Sự kiện hợp tác này mang ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' của Ban Chỉ đạo Quốc gia 515; hướng tới mục tiêu xác định được danh tính hài cốt liệt sĩ ngày càng nhiều trong thời gian tới. Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị – xã hội, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim, là đạo lý 'uống nước nhớ nguồn' của dân tộc Việt Nam.
Lộc Ninh là trọng tâm nghiên cứu của Dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' của Đại học Công nghệ Texas (TTU-VWAI) trong năm 2026. Hiện chúng tôi đang lưu giữ hơn 250 hồ sơ CDEC thu thập tại huyện Lộc Ninh (Đồng Nai) cũng như xã Lộc Ninh (Tây Ninh) - một địa danh cùng tên nằm cách đó không xa. Hưởng ứng 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ' của Ban chỉ đạo Quốc gia 515, chúng tôi vừa có chuyến đi về Lộc Ninh cùng với Mission POW-MIA.
Mới đây, tại Hà Nội, trong khuôn khổ thúc đẩy hợp tác nhân đạo song phương, cuộc họp giữa các đối tác thuộc 'Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích Trong Chiến tranh' (Vietnam Wartime Accounting Initiative - VWAI) phía Hoa Kỳ và Ban Chỉ đạo Quốc gia 515 của Chính phủ Việt Nam đã diễn ra trong không khí cởi mở, thẳng thắn và đầy xây dựng.
Trong dòng chảy ký ức về chiến tranh Việt Nam, có những tài liệu không chỉ đơn thuần là chứng cứ lịch sử mà còn là những mảnh hồn sống động của một thế hệ đã đi qua khói lửa. Đó là những cuốn sổ tay, những trang nhật ký giản dị của người lính – nơi họ gửi gắm tâm tư sâu kín nhất. Từ những 'Hồ sơ chứng tích chiến tranh' (CDEC) đang lưu giữ tại Trung tâm Việt Nam & Lưu trữ Sam Johnson (VNCA) và Viện Hòa bình & Xung đột (IPAC) thuộc Đại học Công nghệ Texas (Texas Tech University – TTU), đến bộ sách đồ sộ 'Nhật ký thời chiến Việt Nam', một hành trình đặc biệt đã được mở ra: hành trình đánh thức ký ức, trả lại tiếng nói cho những người đã nằm lại...
Có những hồ sơ chứng tích chiến tranh tưởng như chỉ nằm yên trong kho lưu trữ, phủ bụi theo năm tháng. Nhưng đôi khi, từ những trang giấy cũ, những cái tên, địa danh, hay một dòng ghi chú ngắn ngủi… lại mở ra hành trình đi tìm những con người thật của lịch sử. CDEC F034603831194, số nhật ký 02-1460-68, là một trong những tài liệu như vậy. Hồ sơ do chuyên viên nghiên cứu Tạ Thu Phong và nhóm biên tập của Dự án TTU–VWAI vừa hoàn thành.
Gần đây, sau khi đọc loạt bài viết trên MXH Facebook và các báo chí – truyền thông Việt Nam giới thiệu về những 'Hồ sơ Chứng tích chiến tranh', một số cựu chiến binh Việt Nam đã liên hệ với chúng tôi và hỏi: Vậy còn hơn ngàn quân nhân Mỹ mất tích, chúng ta có tiếp tục tìm kiếm không?Tại sao không! Bởi những hồ sơ CDEC nêu trên nằm trong khuôn khổ của Dự án nhân văn, do Chính phủ Hoa Kỳ khởi xướng và tài trợ, mang tên: Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong Chiến tranh (Vietnam Wartime Accounting Initiative – VWAI).
Tòa soạn Văn hóa và Phát triển vừa nhận được phản hồi từ thân nhân gia đình Liệt sĩ Đinh Trung Thành (sinh: 1947; nhập ngũ: 1966; đơn vị: C3, D7, T17/763; F9; hi sinh ngày 01/12/1967). Hiện người thờ cúng Liệt sĩ Đinh Trung Thành là Cựu chiến binh, Đại úy Đinh Quang Thách (sinh 12/9/1948; nhập ngũ: 12/9/1965), là em ruột của Liệt sĩ Đinh Trung Thành.
Gần 60 năm đã trôi qua. Nhiều cha mẹ liệt sĩ có thể không còn, nhưng con cháu, họ hàng, đồng đội cũ, người cùng quê vẫn có thể đang giữ những mảnh ký ức quan trọng: Giấy báo tử, thư từ, ảnh chụp, nhật ký, lời kể truyền miệng. Chỉ một chi tiết nhỏ về đơn vị D7 – Trung đoàn 763 (Q.763) – Sư đoàn 9, về cuối tháng 11 và đầu tháng 12/1967, có một khu vực bị pháo kích dữ dội, 17 người lính đã hi sinh, với đầy đủ họ tên và quê quán...
Trong bài viết gần đây, chúng tôi đã hé lộ: Có một Dự án nhân văn, do chính phủ Hoa Kỳ khởi xướng và tài trợ, mang tên 'Sáng kiến Tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong Chiến tranh' (Vietnam Wartime Accounting Initiative – VWAI).
Việt Nam - Hoa Kỳ tiếp nối hành trình đưa những người lính trở về qua 'Hồ sơ chứng tích chiến tranh'
Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) được kỳ vọng là nhịp cầu kết nối quá khứ và hiện tại, góp phần cung cấp thông tin, xác định tọa độ và đưa những người con còn nằm lại chiến trường trở về với gia đình sau hơn nửa thế kỷ.
Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) được kỳ vọng là nhịp cầu kết nối quá khứ và hiện tại, góp phần cung cấp thông tin, xác định tọa độ và đưa những người con còn nằm lại chiến trường trở về với gia đình sau hơn nửa thế kỷ.
'Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh' là cơ hội tìm lại danh tính liệt sĩ, nối dài hành trình đoàn viên mỗi mùa Tết.
Với tinh thần nhân văn sâu sắc, nỗ lực xoa dịu nỗi đau sau chiến tranh và trách nhiệm thiêng liêng đối với những liệt sĩ đã hy sinh vì Tổ quốc, dự án 'Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh' (VWAI) dự kiến chính thức triển khai từ năm 2026.
Hồ sơ CDEC F034603640070 là một 'Chứng tích Chiến tranh' của một cá nhân có tên là Nguyễn Lân Tuất. Chưa rõ năm sinh, quê quán và người thân.
Hồ sơ CDEC F034608362647 là một 'Chứng tích Chiến tranh' của một cá nhân tên là Nguyễn Văn Ngư (có thể là Ngữ, hoặc Ngự). Nó bao gồm một lịch túi năm 1970 với các mục nhập được đặt ngày từ tháng 1 đến tháng 12 năm 1970; được thực hiện bởi Nguyễn Văn Ngư - Cán bộ tác chiến của C2 (có thể là Đại đội 2?), HT: 270378/ JBO5B, chứa các ghi chú về tình hình đối phương ở khu vực Co-Pa-Ka và Đỉnh 304 ở tỉnh Saravane, Lào (16 trang); và các ghi chú về các hoạt động của mình ở tỉnh Saravane và khu vực Khe Sanh trong năm 1970 (67 trang).
Hồ sơ CDEC F034603661463 là một 'Chứng tích Chiến tranh' thuộc các cá nhân có tên là Mạnh Nhương (có thể là Nhưỡng, hoặc Nhượng) và Trần Huy Chương. Chưa xác định được họ tên người thân và quê quán, nhưng đều liên quan đến Đội điều trị 44 và Sư đoàn 341, tại mặt trận Quảng Trị, thời điểm 1967 – 1968.
Hồ sơ CDEC F034605572157 là một 'Chứng tích Chiến tranh' thuộc các cá nhân có tên là Phạm Ngọc Tào (cũng có thể là Tảo/Táo/Tạo) và Mai Đức Hùng. Họ giống nhau là đều từng biên chế của Sư đoàn 304, tham chiến tại Mặt trận Khe Sanh, thời điểm 1968 – 1969, chưa rõ họ tên người thân và địa chỉ quê quán.
23. Hồ sơ CDEC F034602591721 là một 'Chứng tích Chiến tranh' thuộc về một cá nhân có tên là Phạm Hoàng Minh (còn có tên khác là Phạm Văn Gia). Ông sinh năm 1945, tại thôn Mỹ Lệ, huyện Cần Đước, tỉnh Long An, từng là một cán bộ của đơn vị Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, Bộ đội địa phương tỉnh Long An.
21. Hồ sơ CDEC F034603782815 là một 'Chứng tích Chiến tranh' thuộc về cá nhân có tên là Hoài Phong, chưa rõ địa chỉ quê quán và họ tên người thân. Đó là một quyển sổ tay viết tay, các mục nhập của Hoài Phong, thành viên của một đơn vị... từng tham gia trận chiến Khe Sanh và chứa các bài thơ và ghi chú nhật ký được ghi từ ngày 25/10/1967 đến ngày 21/3/1968.
19. Hồ sơ CDEC F034600020783 là một 'Chứng tích Chiến tranh' của một cá nhân tên là Nguyễn Lưu (còn có bí danh là Nhu Van, có thể là Như Văn hoặc Như Vân?). Ông từng làm Phó Trưởng Ban Tuyên truyền, Đào tạo và Văn hóa tại Trung ương Cục miền Nam. Cuốn sổ tay bắt đầu được ghi chép từ tháng 8/1964 và kết thúc với một bài viết vào ngày 1/10/1965.
17. Hồ sơ CDEC F034605611146 là một 'Chứng tích Chiến tranh' thuộc một cá nhân có tên là Đăng Ý (cũng có thể là họ Đặng, tên Ý?). Chưa xác định được địa chỉ quê quán và họ tên người thân. Ông từng ở đơn vị D4, D92, Đoàn 246B của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
15. Hồ sơ CDEC F034603381092 là 'Chứng tích Chiến tranh' thuộc các cá nhân có tên là Trần Trọng Tải; quê tại xóm 10, làng Yên Lộc, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Và một người nữa là Hoàng Trường Đại (chưa rõ địa chỉ quê quán và người thân).
13. Hồ sơ CDEC Item Number F034602591721 là 'Chứng tích Chiến tranh' thuộc một cá nhân có tên là Nguyễn Diêm, quê tại Kỳ Sơn, huyện Thủy Nguyên, TP. Hải Phòng (chưa rõ họ tên địa chỉ của cha mẹ và người thân) nhập ngũ ngày 17/4/1968.
11. Hồ sơ CDEC F034605571175 là 'Chứng tích Chiến tranh' của một cá nhân tên là Trần Xuân Linh (có thể Lĩnh), Hòm thư: 13670 US. Có cha là Trần Hồng Quảng; Địa chỉ: xóm Đông Bình, xã Đức Hòa, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh; từng tham chiến tại mặt trận Quảng Trị năm 1969.
9. Hồ sơ CDEC F034607822496 là 'Chứng tích Chiến tranh' của một Liệt sĩ (hoặc Cựu chiến binh) có tên là Đỗ Xuân Thuyên; sinh ngày 10/10/1945, tại Tam Lạc, xã Vũ Lạc, huyện Vũ Tiên (nay là Vũ Thư), tỉnh Thái Bình. Cha mẹ có tên là Đỗ Xuân Nha (có thể là Nhạ hoặc Nhã?) và Phạm Thị Công (có thể là Cống, hay Cộng?); từng nhiều năm ở chiến trường Quảng Đà - Quân khu 5.
Hồ sơ mang ký hiệu CDEC F034603550359 là 'Chứng tích Chiến tranh' của một người tên Trần Đình Vân, sinh năm 1944, nhập ngũ ngày 21/3/1967, khi vừa tròn 18 tuổi. Ông Vân từng ở đơn vị hòm thư: 91536 IB. Nhưng chưa rõ địa chỉ quê quán và họ tên người thân.
Hồ sơ mang kí hiệu CDEC F034601700283 là 'Chứng tích Chiến tranh' liên quan đến một cá nhân có tên là Khâm (có thể là Nguyễn Trọng Khâm, hoặc Khảm?); liên quan đến các đơn vị có mật danh là 'Sông Đà', 'Ngô Quyền', 'Nông Trường 5'... Nó bao gồm hai lá thư cá nhân và một phong bì.
Hồ sơ CDEC F034604910787 là một 'Chứng tích Chiến tranh' gồm 3 danh sách Cán bộ chiến sĩ. Theo báo cáo của CDEC: các danh sách này đã được thu giữ vào ngày 27/1/1969, bởi D/2/8, 2/1 thuộc Sư đoàn Kỵ binh Mỹ, tại tọa độ 48PXT490700 [11.48875°, 106.36272°] ở Tây Ninh, Vùng 3 Chiến Thuật. Nó chứa một số danh sách cán bộ chiến sĩ, có thể thuộc Trung đoàn 88, Phân khu (PK) 1 - Trung ương Cục miền Nam.
Hồ sơ CDEC Item Number F034605022578 là 'Chứng tích chiến tranh' của Nguyễn Quang Số (còn được biết đến với tên Thanh Chương), quê tại thôn Nha Giáp, xã Thanh Lâm, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Ông từng là cán bộ đơn vị D3, B16, Đoàn 129 (có thể là Tiểu đoàn 3 Đặc công, Quân Giải phóng miền Nam?).