Tục ngữ về "cái răng cái tóc" của con người có nhiều dị bản. Trong "Rong chơi miền chữ nghĩa", An Chi cho rằng “gốc con người” mới là cách dùng đúng.
“Muồi mẫn” từng được nhiều từ điển xưa ghi nhận, trong khi “mùi mẫn” ngày càng phổ biến. Sự gần gũi trong phát âm được cho là nguyên nhân dẫn đến cách viết sai lầm.
"Cồng" và "lệnh" là hai dụng cụ tạo ra âm thanh, thường được sử dụng phổ biến ở miền núi.
Trong "Việt Nam tự điển" của học giả Lê Văn Đức, "ba gai" thực chất là từ phiên âm từ tiếng Pháp.
Trái với thói quen dùng của nhiều người, theo "Từ điển tiếng Việt" do học giả Hoàng Phê chủ biên, từ đúng chính tả là "xúp", "xốt", "xi rô", do đây là phiên âm từ mượn.
'Kiêu sa' hiện được dùng để miêu tả vẻ đẹp sang trọng, quý phái của người phụ nữ. Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu An Chi, cách viết ban đầu của từ này là 'kiêu xa'
Từ này trong tiếng Việt vừa là tên một món ăn quen thuộc, vừa mang nghĩa của một hành động thường ngày.
Một câu đố tiếng Việt tưởng đơn giản nhưng khiến nhiều người phải suy nghĩ: Từ nào khi bỏ dấu sắc mà nghĩa vẫn không thay đổi?
Một từ tiếng Việt nhưng chỉ cần mất đầu đã thành câu hỏi, mất đuôi lại hóa câu trả lời.
Từ tiếng Việt này phần lớn là động từ, nhưng lại có đến 8 nghĩa và cách sử dụng khác nhau.
Người Việt thường dùng lẫn lộn 'khí hậu' và 'thời tiết' nhưng theo các từ điển, đây là hai khái niệm khác nhau, gắn với cách người xưa chia mùa và quan sát thiên nhiên.
Trong chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa (7/7/2025), chúng tôi đã chứng minh 'nuốt chửng' và 'nuốt trửng' là trường hợp lưỡng khả về chính tả. Trong bài viết này, chúng tôi xin 'cà kê' sang một chuyện thú vị khác, đó là từ 'trộng' đến 'lống'.
...'xấu xí' là từ ghép đẳng lập được cấu tạo bởi các yếu tố gốc Hán, chứ không phải từ láy.
Độc giả Trần Bảo Trân (Sài Gòn) hỏi: 'Ví dầu cá lóc nấu canh/Bỏ tiêu cho ngọt, bỏ hành cho thơm'. Xóm nhà lá Facebook của tôi đang thắc mắc (có cả tranh luận) cái vụ 'bỏ tiêu cho ngọt' trong câu ca dao trên. Tiêu cay chứ sao ngọt? Tôi bối rối, nhưng chợt nhớ ra chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên Báo Thanh Hóa. Chúng tôi xin gửi tới thắc mắc này và rất mong được giải đáp. Trân trọng cảm ơn'.
Độc giả Tường Minh hỏi: 'Tôi thấy trong cách nói và viết lúc thì dùng 'bột phát' lúc thì dùng 'bộc phát'. Vậy xin chuyên mục Cà kê chuyện chữ nghĩa cho biết hai từ này có đồng nghĩa với nhau không? Trân trọng cảm ơn.'
Cùng là Hoàng Phê chủ biên, nhưng có hai bản chính thống khác nhau: Bản thứ nhất Hoàng Phê-Viện Ngôn ngữ do Trung tâm Từ điển học Vietlex liên kết với NXB Đà Nẵng in và phát hành từ năm 2006 trở về trước; bản thứ hai, Hoàng Phê-Vietlex do Trung tâm Từ điển học Vietlex biên soạn, liên kết với NXB Đà Nẵng in và phát hành từ năm 2007 đến nay.
Trong loạt bài trước, theo đề nghị của độc giả Trần Quốc Vương, chúng tôi đã chỉ ra một số điểm khác nhau giữa hai cuốn từ điển tiếng Việt đều do Hoàng Phê chủ biên: Hoàng Phê-Viện Ngôn ngữ và Hoàng Phê-Vietlex. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ so sánh một bản khác nữa (bản thứ ba) với bản Hoàng Phê-Viện Ngôn ngữ.
Trong 4 bài đã đăng kì trước, chúng tôi đã chỉ ra sự khác biệt giữa hai cuốn từ điển do Hoàng Phê chủ biên: 1. Từ điển tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ - Hoàng Phê chủ biên (gọi là bản Hoàng Phê - Viện Ngôn ngữ); 2. Từ điển tiếng Việt - Trung tâm Từ điển học Vietlex - Hoàng Phê chủ biên (gọi là bản Hoàng Phê - Vietlex). Trong bài tiếp theo này, chúng tôi tiếp tục so sánh cách giải thích một số mục từ, trong đó bản Hoàng Phê - Viện Ngôn ngữ giải thích sai, hoặc chưa hợp lí so với của Hoàng Phê - Vietlex (đánh số tiếp theo kì trước):
Tóm tắt phần (2): Chúng tôi đã chỉ ra sự khác nhau giữa Từ điển tiếng Việt (Viện Ngôn ngữ - Hoàng Phê chủ biên) gọi tắt là bản Hoàng Phê - Viện Ngôn ngữ, và Từ điển tiếng Việt (Trung tâm Từ điển học Vietlex - Hoàng Phê chủ biên) gọi tắt là Hoàng Phê - Vietlex, qua 4 mục từ: anh chị; chạm ngõ; chiền chiện; sơn ca.
Độc giả Trần Quốc Vương hỏi: 'Tôi muốn mua một quyển Từ điển tiếng Việt tốt nhất để thỉnh thoảng cần thì tra cứu, hoặc khi con cháu hỏi thì cũng có cơ sở để trả lời cho chính xác. Nhiều người giới thiệu và khuyên tôi nên mua từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên. Rồi tình cờ tôi đọc được bài 'Dày vò' hay 'giày vò' ('Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên Báo Thanh Hóa), mới biết thực tế có hai quyển từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên. Vậy, xin cho biết một số điểm khác nhau giữa hai cuốn này; và tôi nên mua cuốn nào để tham khảo.
Vua Tiếng Việt (7/11/2025) yêu cầu người chơi sắp xếp từ: 'ngây/ Vò/ thơ/ phận/ dày/ chút'. Đáp án của Vua Tiếng Việt là 'Dày vò chút phận ngây thơ'.
Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên - Vietlex) giảng 'nhuận bút' là 'tiền trả cho tác giả có công trình văn hóa, nghệ thuật, khoa học được xuất bản hoặc được sử dụng'.
Vua Tiếng Việt đưa ra câu hỏi 'Phù du là danh từ hay tính từ?'. Người chơi trả lời 'tính từ', nhưng không được chấp nhận và đáp án của Chương trình là 'danh từ'. Đây là một câu hỏi không chính xác, bởi tùy ngữ cảnh mà 'phù du' có thể ở vị trí danh từ hoặc tính từ.
Chương trình Vua Tiếng Việt yêu cầu người chơi làm bài thơ thể 5 chữ với từ khóa 'phấp phới'. Một trong hai người đưa ra bài thơ 4 câu:
'Những từ dùng sai trong tiếng Việt' (Đỗ Duy Ngọc) là bài viết có rất nhiều sai sót, nhưng lại được không ít người tâm đắc, đăng tải, chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội trong nhiều năm qua, gây ngộ nhận cho độc giả. Theo đề nghị của độc giả Ngô Thế Vinh (Hà Nội), trong chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' trên báo Thanh Hóa hàng ngày (8/2023), chúng tôi đã từng có bài viết 'Độc lập' và 'tự chủ', chỉ ra một trong những điểm sai như vậy.
Từ điển chính tả tiếng Việt (GS.TS Nguyễn Văn Khang - NXB Đại học Quốc gia Hà Nội - 2018, 806 trang, khổ 10.5 x 18cm), hiện có bán trên thị trường sách Thanh Hóa.
Chương trình Vua Tiếng Việt (phát sóng ngày 11/7/2025) yêu cầu Hãy viết lại cho đúng từ sau: 'xăm xoi'. Người chơi viết lại 'săm soi', liền được xác nhận là 'Chính xác'.