Từ cuộc sống đời thường đến các truyền thuyết, huyền thoại nhuốm sắc màu tâm linh, những trang sử hào hùng, sục sôi tinh thần quyết chiến quyết thắng đến nhịp sống hiện đại, hình tượng con ngựa vẫn bền bỉ in dấu trong tâm thức người Việt như một biểu trưng sống động của tính thiêng, sức mạnh, tốc độ, lòng trung thành và tinh thần nỗ lực vươn lên.
Việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ kiến tạo không gian mới cho làng, xã. Nhiều tồn tại, hạn chế trong lĩnh vực văn hóa đã được giải quyết, tháo gỡ ngay từ cơ sở, mở ra cơ hội mới thúc đẩy văn hóa phát triển bền vững.
Hai tấm bia cổ ở di tích Lê Thì Hải đã được chính quyền địa phương chỉnh trang, làm hàng rào bảo vệ và lát nền gạch xung quanh.
Chính quyền xã Thọ Phú (Thanh Hóa) cơ bản hoàn thành việc chỉnh trang, cải tạo khuôn viên khu vực đặt hai tấm bia 'Lê tướng công sự nghiệp huân danh' và bia 'Vạn thế phụng tự bi ký.'
Sáng 23/4, ông Lê Mạnh Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Thọ Phú (Thanh Hóa) cho biết: Sau gần nửa tháng triển khai các biện pháp bảo vệ, địa phương đã cơ bản hoàn thành việc chỉnh trang, cải tạo khuôn viên khu vực đặt hai tấm bia 'Lê tướng công sự nghiệp huân danh' và bia 'Vạn thế phụng tự bi ký' (thuộc quần thể Di tích lịch sử - nghệ thuật quốc gia Bia và lăng mộ Lê Thì Hiến).
Qua công tác theo dõi thông tin báo chí và dư luận, mới đây, VKSND khu vực 3 - Thanh Hóa đã kịp thời nắm bắt nội dung phản ánh liên quan đến hiện trạng khuôn viên, cảnh quan tại khu vực di tích Lê Thì Hiến ở thôn Thọ Long, xã Thọ Phú; từ đó đã chủ động phối hợp chính quyền địa phương trong bảo vệ, tôn tạo di tích lịch sử.
Hai tấm bia đá hơn 300 năm tuổi thuộc Di tích Quốc gia Lê Thì Hiến bị 'lãng quên' trong vườn nhà dân đang được địa phương khẩn trương bảo vệ, sau nhiều năm đối mặt nguy cơ hư hại và mất giá trị nguyên bản.
Sau nhiều năm lúng túng trong việc bảo tồn hai tấm bia đá cổ mang nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa gắn với nhân vật lịch sử Lê Thì Hải (1639 -1716), hiện UBND tỉnh Thanh Hóa đang triển khai các biện pháp bảo vệ và phát huy giá trị di tích. Động thái này bước đầu tháo gỡ bất cập kéo dài trong công tác quản lý, gìn giữ di tích, đồng thời khẳng định việc tăng cường quản lý, bảo vệ di tích là giải pháp cấp bách để không đánh mất di sản.
Sau nhiều năm chưa được quan tâm bảo vệ đúng mức, thậm chí bị tận dụng làm tường rào, hai tấm bia đá cổ có niên đại khoảng 300 năm tại xã Thọ Phú (huyện Triệu Sơn cũ) đang được chính quyền địa phương triển khai các biện pháp bảo vệ. Động thái này bước đầu tháo gỡ bất cập kéo dài trong công tác quản lý, gìn giữ di sản.
Ở nước ta, ngựa không chỉ là con vật gần gũi, hữu ích trong đời sống mà đã hóa thân thành một biểu tượng văn hóa đa diện, kết nối giữa thực tại và tâm linh, giữa nét đẹp bình dị và kiêu hãnh, uy linh. Theo bước mùa xuân này, ghé thăm một số di tích lăng tẩm, đền, chùa,... trên mảnh đất xứ Thanh - nơi lưu giữ những con ngựa đá có tuổi đời hàng trăm năm để nghe nhịp thời gian khẽ chạm vào tâm thức...
Thạc quận công Lê Thì Hải là nhân vật lịch sử sống vào nửa cuối thế kỷ 17, đầu thế kỷ 18. Ông vốn người thôn Đông, xã Phú Hào, huyện Lôi Dương, thuộc xã Thọ Phú ngày nay.
Xác định việc bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử - văn hóa không chỉ góp phần giữ gìn di sản văn hóa, mà còn đưa di tích trở thành điểm đến hấp dẫn cho người dân và du khách, huyện Triệu Sơn đã ưu tiên dành nguồn lực để làm tốt công tác này.
Triệu Sơn hiện có 30 di tích lịch sử văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, cách mạng đã được xếp hạng; trong đó, có 4 di tích xếp hạng quốc gia, 26 di tích xếp hạng cấp tỉnh. Tiêu biểu như, di tích lịch sử cách mạng Khu lưu niệm Hội văn nghệ Việt Nam (thời kỳ 1947-1954) tại làng Quần Tín, xã Thọ Cường.
Di tích lịch sử - văn hóa được coi là một 'bảo tàng sống' gắn liền với quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của cha ông. Bởi vậy, việc quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị các di tích luôn được các cấp, ngành, các địa phương trong tỉnh coi là nhiệm vụ quan trọng. Từ đó góp phần 'giữ lửa' những giá trị văn hóa truyền thống mà cha ông đã dày công gây dựng, đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng, tâm linh của Nhân dân.
Với phương châm 'Nhà nước và Nhân dân cùng làm', thời gian qua, việc thực hiện xã hội hóa tu bổ, tôn tạo các di tích được các địa phương quan tâm thực hiện và bước đầu đạt được những kết quả rất đáng ghi nhận. Qua đó, tạo diện mạo khang trang cho các di tích, nhưng vẫn giữ được giá trị 'hồn cốt' vốn có của nó.
Có diện tích khoảng 7,5 ha, xung quanh được bao bọc bởi sông nhà Lê và hệ thống cây cổ thụ xanh mát, quần thể Di tích lịch sử - văn hóa Lê Thì Hiến ở xã Thọ Phú (Triệu Sơn) như một ốc đảo nhỏ, linh thiêng và tĩnh lặng.
Thạc Quận công Lê Thì Hải là nhân vật lịch sử sống vào nửa cuối thế kỷ 17, đầu thế kỷ 18. Ông vốn người thôn Đông, xã Phú Hào, huyện Lôi Dương, nay thuộc xã Thọ Phú (Triệu Sơn). Làm quan dưới triều Lê - Trịnh. Trong cuộc đời binh nghiệp, ông đã 'Nam chinh, Bắc chiến', lập nhiều chiến công vang dội khiến người đương thời và hậu thế kính nể.
Hai tấm bia không chỉ có giá trị về lịch sử văn hóa, có tầm ảnh hưởng lớn đối với hai huyện Thọ Xuân và Nông Cống xưa mà còn là tác phẩm nghệ thuật chạm khắc đá, thư pháp tiêu biểu thời Lê Trung Hưng.
Liên quan đến vụ việc 2 tấm bia đá cổ mang nhiều giá trị lịch sử văn hóa đang bị lãng quên được phóng viên Thông tấn xã Việt Nam phản ánh từ đầu tháng 8/2023, mới đây, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thanh Hóa đã có văn bản báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh chỉ đạo UBND huyện Triệu Sơn khẩn trương có phương án, kế hoạch di dời, đền bù, giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư cho gia đình ông Dương Bá Hùng (làng Quần Trọng, xã Thọ Phú, huyện Triệu Sơn) - nơi có 2 hiện vật bia đá nói trên.
Triệu Sơn là vùng đất có nhiều di tích lịch sử, văn hóa, danh lam, thắng cảnh. Đây chính là tiềm năng, lợi thế để huyện đẩy mạnh phát triển du lịch, đặc biệt là loại hình du lịch văn hóa tâm linh.
2 tấm bia cổ (thuộc Di tích Lịch sử văn hóa Lê Thì Hải ở xã Thọ Phú, huyện Triệu Sơn, Thanh Hóa) có niên đại hơn 300 năm, được xếp hạng Di tích Lịch sử văn hóa cấp tỉnh (tháng 8/1993) và cấp Quốc gia (tháng 12/1993). Tuy nhiên, do không được quan tâm, bảo quản trong suốt thời gian dài khiến những tấm bia đá cổ này đang bị xuống cấp.