Trong mỗi mái nhà, mỗi bản làng, ngày 2-9 đều có một điểm chung: đó là dịp người ta trở về, gặp nhau và cùng nhớ về mùa thu đã mở ra một quốc gia độc lập. Qua nhiều thế hệ, ký ức ấy không chỉ được lưu giữ trong những trang sử, mà đã đi vào nếp nhà, phiên chợ, tiếng khèn, mâm cơm sum họp và những cuộc trở về.
Dưới ngọn đuốc cách mạng dẫn đường, các chiến khu cách mạng trên địa bàn khu vực Hoà Bình đã lần lượt được thành lập. Từ đây, những thanh niên yêu nước đã được tập hợp, rèn luyện và trở thành lực lượng nòng cốt trong việc khởi nghĩa đấu tranh, đập tan áp bức, giành chính quyền.
Ngày 16-3, Ban chỉ đạo 515 Quân khu 2, do Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Ngân, Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu 2, Phó trưởng ban Thường trực Ban chỉ đạo 515 Quân khu 2 làm trưởng đoàn, đã tiến hành khảo sát thực trạng mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Lạc Sơn, phục vụ lấy mẫu giám định ADN, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trên địa bàn xã Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ.
Hàng năm, cứ vào dịp kỷ niệm Ngày Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9), cộng đồng Mường ở vùng Mường Vó – xã Nhân Nghĩa lại tổ chức 'ăn to'. Không khí đón Tết Độc lập tưng bừng, rộn rã như dịp đón Tết cổ truyền.
'Vang vọng giữa Ba Đình/Lời Người thu năm ấy/Màu cờ thu năm ấy/Vẫn đây xanh trời mây' (*). Vang vọng giữa Ba Đình mùa thu năm ấy, sau lời đọc Tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh là tiếng hô vang 'xin thề' của biển người từ khắp mọi miền, từ miền núi đến miền xuôi, từ người già đến em nhỏ về dự lễ. Đó là tiếng 'xin thề' của hồn thiêng sông núi, của hai mươi triệu đồng bào đồng tâm quyết giữ nền độc lập.
Ngày 27/8, nhân dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, đồng chí Nguyễn Phi Long - Ủy viên dự khuyết BCH Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy thăm chiến khu Mường Khói và tặng quà cán bộ tiền khởi nghĩa.
Trong căn nhà nhỏ ở phố Hữu Nghị, xã Lạc Sơn, tiếng thời gian như chậm lại. Ở tuổi 95, cụ bà Bùi Thị Diên vẫn minh mẫn, thường kể lại cho con cháu nghe những năm tháng sục sôi của cách mạng. Trên bàn thờ gia tiên, di ảnh cụ Quách Hy quan lang Mường Khói năm xưa và con trai cả Quách Đức Rưỡng được đặt trang trọng. Dưới di ảnh, hương khói chưa bao giờ tắt, như nối nhịp ký ức một gia tộc từng từ bỏ mọi bổng lộc, danh vọng để đi theo tiếng gọi non sông, dấn thân theo Cách mạng...
Mỗi độ thu về, dòng sông Đà lại xanh trong, soi bóng mây trời và gợi lại trong lòng người dân thành phố Hòa Bình (cũ) những ký ức không thể nào quên. Mùa thu lịch sử 80 năm trước, chính trên dòng sông này, lá cờ đỏ sao vàng đã kiêu hãnh tung bay, minh chứng cho thời khắc thiêng liêng khi quân và dân nơi đây cùng cả nước nhất tề đứng lên theo tiếng gọi của Đảng và Bác Hồ, đập tan xiềng xích, giành lại tự do. Hình ảnh đó tháng Tám năm ấy vẫn mãi là khúc tráng ca bất diệt, trở thành ngọn đuốc soi đường, tiếp thêm sức mạnh cho Đảng bộ và Nhân dân phường Hòa Bình hôm nay trên hành trình xây dựng quê hương giàu đẹp, văn minh.
Tám mươi năm kể từ mùa thu lịch sử 1945, hào khí Cách mạng tháng Tám vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức dân tộc, như một bản hùng ca bất diệt mở đường cho nền độc lập, tự do, hạnh phúc hôm nay. Trong dòng chảy hào hùng ấy, Phú Thọ đã khắc ghi dấu ấn đặc biệt với vai trò là vùng đất hun đúc tinh thần yêu nước, kết tinh truyền thống đấu tranh bất khuất của dân tộc, trở thành nguồn lực vô giá cho thắng lợi của cách mạng.
Ngày 17/5, Huyện ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Nho Quan (tỉnh Ninh Bình) tổ chức Lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận vùng An toàn khu, ra mắt sách Lịch sử Đảng bộ huyện (2000 - 2020) và khánh thành Nhà văn hóa Trung tâm huyện.
Sáng 17/5, Huyện ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam huyện Nho Quan tổ chức Lễ công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận huyện Nho Quan là vùng an toàn khu (ATK), ra mắt sách Lịch sử Đảng bộ huyện giai đoạn 2000-2020 và khánh thành Nhà văn hóa Trung tâm huyện.
Đối với người Mường ở Lạc Sơn nói riêng và một số khu vực khác thuộc tỉnh Hòa Bình nói chung thì Quốc khánh 2/9 thực sự là một ngày hội trên núi cao. Ngoài mở tiệc ăn mừng cùng với nhiều hoạt động vui chơi, giải trí, người già ở đây còn ngồi ôn lại, nhắc nhở, giáo dục con cháu mình về truyền thống anh hùng của quê hương cũng như đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc Việt Nam.