Từ những trò diễn dân gian gắn với đời sống người nông dân xưa, Ngũ trò Viên Khê đang được gìn giữ bằng việc truyền dạy, thành lập các câu lạc bộ và đưa di sản đến gần hơn với thế hệ trẻ.
Từ sắc màu của trò diễn Xuân Phả tại Lễ hội Lam Kinh đến những nước cờ thẻ trong không gian lễ dâng hương tại Thái miếu nhà hậu Lê, các trò chơi, trò diễn dân gian đang góp phần đưa những giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với người dân và du khách.
Sáng chủ nhật, sân đình Trung làng Quỳ Chử (xã Hoằng Giang) rộn rã hơn thường ngày. Dưới bóng gốc đa cổ thụ, các thành viên Câu lạc bộ (CLB) Tú Huần tụ họp để tập trò diễn xưa. Tiếng sênh gõ lách cách, tiếng trống da chắc nịch xen lẫn tiếng cười nói xua đi cái oi ả của thời tiết.
Chiều muộn tại căn nhà số 8 ở phiên bản phố cổ Công viên Hội An (phường Hạc Thành), tiếng phách lách cách giòn giã quyện với tiếng đàn đáy trầm đục, mộc mạc của Câu lạc bộ (CLB) ca trù và dân ca Thành Hạc vang lên từ góc công viên tĩnh lặng. 13 thành viên ngồi quây quần, chăm chú tập lại bài “Hồng hồng tuyết tuyết”. Người so dây đàn, người nắn ngón phách, người chỉnh lề lối nhả chữ, buông câu. Các nghệ nhân đang chuẩn bị 5 tiết mục gồm ca trù, hát xẩm và hát văn để mang tới Liên hoan Dân ca, Dân vũ truyền thống Xứ Thanh năm 2026.
Hơn 1.000 năm tồn tại và được trao truyền qua nhiều thế hệ, Trò Xuân Phả không chỉ là một loại hình diễn xướng dân gian độc đáo của xứ Thanh, mà còn lưu giữ những câu chuyện về lịch sử, nghệ thuật và sự giao lưu văn hóa. Trong nỗ lực bảo tồn và phát huy di sản, những người trẻ hôm nay đang tìm cách kể lại câu chuyện ấy bằng một ngôn ngữ mới.
Có những thanh âm rất đỗi mộc mạc, đó là tiếng trống, tiếng mõ, tiếng sênh hòa cùng câu hát và tiếng “hẹ, hẹ” ngân lên sau mỗi nhịp. Nhưng ở những làng quê bên dòng sông Mã, đó không chỉ là âm thanh của một trò diễn dân gian. Đó còn là thanh âm của ký ức, của cộng đồng và của một mạch nguồn văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Trong bảng lảng khói sương của vùng đất cổ bên bờ sông Mã, có một thanh âm từ ngàn năm trước vẫn đều đặn vang lên, nhắc người đi xa nhớ lối tìm về. Đó là tiếng trống, tiếng sênh, tiếng 'hẹ, hẹ' lặp lại sau mỗi câu hát của trò diễn Tú Huần.
Dự án Kim Hội Vũ mang đến cách tiếp cận mới trong bảo tồn di sản khi kết hợp biểu diễn nghệ thuật, trải nghiệm văn hóa và tương tác cộng đồng để đưa Trò Xuân Phả đến gần hơn với giới trẻ. Từ tình yêu văn hóa truyền thống, những người trẻ đang góp phần 'đánh thức' một di sản quý bằng ngôn ngữ của thời đại số.
Tối 4/7, tại khuôn viên Hồ Văn (Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám), dự án Kim Hội Vũ phối hợp cùng Trung tâm hoạt động văn hóa-khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức chương trình biểu diễn nghệ thuật và trải nghiệm văn hóa 'Trò Trăng Trò Trống'.
Trò Xuân Phả được hình thành và phát triển hơn 1000 năm để trở thành một tổ hợp múa dân gian đặc sắc, 'độc nhất vô nhị' diễn ra hàng năm vào các ngày từ 10-12/2 âm lịch tại di tích nghè Xuân Phả, xã Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa và được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Come My Way vừa ra mắt đánh dấu sự trở lại của Sơn Tùng M-TP, không chỉ tạo nên cơn sốt về lượt xem hay độ phủ sóng mạng xã hội, mà đã mở ra nhiều cuộc thảo luận về các hình ảnh video ca nhạc (Music Video - MV) hướng đến.
Trong MV mới, Sơn Tùng M-TP không chỉ giúp khán giả 'check-in' một trong những điểm đến di sản đặc biệt của Ninh Bình, nổi bật hơn là việc đặt để các chất liệu truyền thống giữa bối cảnh hiện đại.
MV 'Come My Way' của Sơn Tùng M-TP gây chú ý nhờ lồng ghép chất liệu văn hóa dân gian Việt Nam, nổi bật là hình ảnh mặt nạ lấy cảm hứng từ trò Xuân Phả.
Trong dòng chảy văn hóa Việt Nam, hiếm có vùng đất nào sở hữu mật độ lễ hội dày đặc và giàu sắc thái như xứ Thanh. Khi lá cờ hội lồng lộng bay trong gió, tiếng trống vang lên giục giã, tiếng đàn hát ngân nga... ký ức cộng đồng được lưu giữ qua hàng trăm năm lịch sử được tái hiện chân thực, sắc nét. Lễ hội xứ Thanh không chỉ là sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là một 'bảo tàng' diễn xướng dân gian sống động, hội tụ những lớp trầm tích lịch sử - văn hóa đặc sắc.
Giữa dòng chảy hối hả của nhịp sống hiện đại, tại làng cổ Viên Khê (phường Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa), những âm hưởng trầm bổng của dân ca, dân vũ Đông Anh vẫn vang vọng như một sợi dây kết nối quá khứ và hiện tại. Được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2017, 'Ngũ trò Viên Khê' không chỉ là niềm tự hào của người dân làng Viên Khê mà còn là tài sản quý báu trong kho tàng văn hóa xứ Thanh.
Trong nhịp sống hiện đại đang từng ngày đổi thay, tại nhiều làng quê trên địa bàn tỉnh, hương ước, quy ước thôn, bản, tổ dân phố vẫn giữ vai trò quan trọng trong đời sống cộng đồng. Những quy định mộc mạc mà gần gũi dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện đã thấm sâu vào nếp nghĩ và hành động của mỗi người dân, góp phần xây dựng quê hương ngày càng văn minh, giàu đẹp.
Xã Hoằng Giang là vùng đất ven sông Mã có diện tích tự nhiên 30,53km2, hơn 32.000 nhân khẩu. Nơi đây được biết đến là vùng đất của những ngôi làng cổ, của những địa danh đã đi vào lịch sử, của hệ thống di tích lịch sử - văn hóa mang đậm dấu ấn thời gian.
Sáng 17/4, xã Hoằng Giang tổ chức khai mạc Lễ hội Phủ Vàng năm 2026, thu hút đông đảo Nhân dân địa phương cùng du khách thập phương về tham dự, dâng hương và hòa mình vào không gian văn hóa tâm linh đặc sắc.
Làng Quỳ Chử là vùng đất cổ nằm về phía tả ngạn sông Mã, xưa kia có tên gọi khác là kẻ Tổ, thuộc xã Hoằng Quỳ cũ, nay là xã Hoằng Giang. Những ngày xuân, về với làng Quỳ Chữ, người dân sẽ được hòa vào không gian văn hóa truyền thống đặc trưng thông qua lễ hội kỳ phúc được tổ chức từ ngày 6-8/2 âm lịch tại di tích Đình Trung với phần lễ và phần hội gắn kết với nhau tạo nên nét văn hóa độc đáo, riêng có của vùng đất này.
Trong sự chảy trôi của thời gian, trước mọi biến động của lịch sử, ngôi làng Quỳ Chử (xã Hoằng Giang) vẫn bền bỉ lưu giữ hồn quê và những nét đẹp văn hóa truyền thống.
Người Việt có câu: 'Đất có lề, quê có thói.' Nghe giản dị, nhưng lại là một lời nhắc về văn hóa ứng xử và cách hòa nhập khi đến một miền đất mới. 'Lề' là thói quen đã thành nếp, thành lệ; 'đất có lề' nghĩa là mỗi vùng đất đều có lề luật, quy tắc, thông lệ riêng. 'Thói' là lối sống, cách sinh hoạt được lặp lại lâu ngày thành thói quen; 'quê có thói' nghĩa là mỗi miền quê có phong tục, tập quán riêng. Đến Thanh Hóa, người ta không chỉ đi để nhìn ngắm, mà còn để cảm nhận cái 'lề' của đất và cái 'thói' của miền quê, điều làm nên bản sắc, làm nên sức hút đặc biệt của du lịch văn hóa.
Trải qua quá trình hình thành và phát triển, các dân tộc sinh sống trên vùng đất xứ Thanh đã sản sinh ra một kho tàng dân ca, dân vũ vô cùng phong phú và đặc sắc. Để rồi cho đến hôm nay, các làn điệu dân ca, dân vũ ấy vẫn được các thế hệ đi sau gìn giữ và phát huy giá trị, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân.
Đến Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh mùa nào cũng đẹp, nhưng có lẽ, mùa thu vẫn luôn đọng lại trong tâm trí du khách nét hấp dẫn riêng. Nắng thu trải dài trên những cung đường dẫn vào khu di tích, dát vàng trên những mái ngói rêu phong, hay len lỏi qua những tầng cây cổ thụ... đẹp đến mê lòng!
Giữa nhịp sống gấp gáp của thời đại công nghệ, vẫn ngân vang nơi miền quê Đông Sơn một làn điệu trường tồn cùng năm tháng, chắt lọc hồn cốt xứ Thanh qua trăm năm biến thiên lịch sử. Đó chính là dân ca, dân vũ Đông Anh - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, niềm tự hào được bao thế hệ nâng niu, gìn giữ.
Là quê hương của Anh hùng dân tộc Lê Lợi, nơi khởi nguồn của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, huyện Thọ Xuân được biết đến với hệ thống di sản văn hóa đa dạng, đặc sắc. Với tiềm năng, thế mạnh sẵn có, nhiều điểm đến của vùng đất này đang dần trở thành điểm đến hấp dẫn không chỉ của du khách mà còn thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư lớn.
Ngày 9/3 (tức mùng 10/2 năm Ất Tỵ), lễ hội truyền thống làng Xuân Phả năm 2025 được tổ chức tại xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân.
Nằm ở trung tâm khu vực châu thổ sông Chu, huyện Thọ Xuân là vùng đất địa linh nhân kiệt, có nhiều lễ hội văn hóa truyền thống đặc sắc. Trên địa bàn huyện có 6 di tích cấp quốc gia, 49 di tích cấp tỉnh, gắn liền với hơn 20 lễ hội, lễ tục truyền thống còn được bảo lưu, tái hiện trong đời sống cộng đồng.
Giữa nhịp sống hiện đại, đâu đó quanh ta vẫn vọng lên những tiếng thở dài cùng bao trăn trở về thực trạng người trẻ ngày càng hời hợt, vô tâm, thiếu trách nhiệm với những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Nhưng khi ta nhìn sâu và khách quan hơn vào sự vận động và phát triển ấy, chúng ta sẽ nhận ra rằng: Bên cạnh những tiếng thở dài là biết bao câu chuyện đẹp, truyền cảm hứng của những người trẻ tâm huyết, nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
'Ăn bánh với giò không bằng xem trò Xuân Phả' - đó là câu nói cửa miệng của người dân xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, quê hương của trò múa Xuân Phả.
Trò múa Xuân Phả là tổ hợp 5 trò múa, mô phỏng các nước lân bang lai triều, tiến cống vua Đại Việt, được đưa tới đỉnh cao của sự kết tinh giữa nghệ thuật múa cung đình và múa dân gian.
Trò diễn Xuân Phả có từ đầu thế kỷ thứ 10, xuất phát từ cung đình, qua nhiều biến động đã được dân gian hóa, trở thành trò diễn trong sinh hoạt cộng đồng. Được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2016, loại hình nghệ thuật đặc sắc này tiếp tục được những người dân làng Xuân Phả, xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa gìn giữ và trao truyền như báu vật.
Trò Xuân Phả mô tả cảnh 5 quốc gia cổ (thuộc Trung Hoa, Hòa Lan, Tú Huần, Chăm Pa, Ai Lao) đem lễ vật cùng với những tiết mục múa hát đặc sắc của quốc gia họ để chúc mừng Hoàng đế nước Việt xưa.
Trò Xuân Phả là các trò diễn dân gian mô tả cảnh 5 quốc gia cổ (thuộc Trung Hoa, Hòa Lan, Tú Huần, Chăm Pa, Ai Lao) đem lễ vật cùng với những tiết mục múa hát đặc sắc của quốc gia họ để chúc mừng Hoàng đế nước Việt xưa.
Với những giá trị độc đáo về văn hóa - nghệ thuật, trò Xuân Phả (múa Xuân Phả) đã được các thế hệ người dân làng Xuân Phả, xã Xuân Trường, Thọ Xuân, Thanh Hóa, kiên trì gìn giữ, truyền dạy và phát huy giá trị.
Được ghi vào danh sách Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2016, trò Xuân Phả đã vượt ra khỏi phạm vi làng xã, trở thành một biểu tượng quý giá của văn hóa dân gian Việt Nam.
Đã từ nhiều đời nay, các thế hệ người dân ở xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa vẫn cùng nhau gìn giữ, bảo tồn trao truyền một trò diễn dân gian. Tương truyền, trò diễn này có từ thời Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 xứ quân rồi lên ngôi Hoàng đế. Tháng 9/2016, trò Xuân Phả được Bộ VHTT&DL ra quyết định công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Di sản này đã không chỉ là báu vật văn hóa xứ Thanh mà đã trở thành viên ngọc quý trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc.
Cuối năm, khi tiết trời se lạnh, chúng tôi về làng Xuân Phả, xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa. Từ xa, tiếng trống, thanh la vọng lại, rộn ràng. Các thành viên CLB trò Xuân Phả đang luyện tập chuẩn bị cho lễ hội đầu năm.
Nghệ nhân (NN) nói chung là người nắm giữ và thực hành ở trình độ cao những hiểu biết, kỹ năng, kỹ thuật về di sản văn hóa phi vật thể. Chính họ, bằng tình yêu, tài năng, tâm huyết của mình đã và đang kể thừa, phát huy, góp phần thắp sáng ngọn lửa di sản trong dòng chảy văn hóa dân tộc. Với vùng đất 'địa linh nhân kiệt', lắng đọng trầm tích văn hóa ngàn năm như mảnh đất xứ Thanh, c ác NN chính là 'báu vật nhân văn sống', 'hạt nhân trung tâm' trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Những giá trị lịch sử, văn hóa do các thế hệ nối tiếp nhau dày công vun đắp, sáng tạo mà thành, là tài sản chung của cộng đồng. Vì lẽ đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa ấy là trách nhiệm của cả cộng đồng trên cơ sở tự nguyện, đồng thuận, tích cực, chủ động.
Thanh Hóa là địa phương có nhiều di tích, danh thắng và lễ hội truyền thống. Trong quá trình thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia XDNTM, các đơn vị đã biết phát huy giá trị văn hóa truyền thống phục vụ Nhân dân.
Men dòng Mã Giang, chúng tôi tìm về làng cổ Vĩnh Trị, xã Hoằng Quang - nơi có trò diễn Tú Huần đã 'sống đời' cùng đất và người nơi đây qua bao thăng trầm, biến động lịch sử.
Thành phố Thanh Hóa nằm soi bóng sông Mã, ôm ấp trong lòng mình biết bao giá trị. Những danh lam thắng cảnh, vỉa tầng lịch sử - văn hóa đan xen đã trở thành tiềm năng du lịch phong phú, đa dạng, độc đáo, hấp dẫn ít nơi nào có được. Trên hành trình xây dựng và phát triển, thành phố vẫn luôn quan tâm, chú trọng đến công tác bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử - văn hóa truyền thống, xem đó là điểm tựa, nguồn sức mạnh nội sinh vững vàng, thúc đẩy kinh tế - xã hội.
Sáng 20/5, huyện Quảng Xương đã tổ chức chương trình giao lưu văn hóa, văn nghệ truyền thống năm 2024. Đây là hoạt động nhằm chào mừng các ngày lễ lớn của đất nước và của tỉnh.
Trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, hành trình 'hồi sinh' và tỏa sáng của Ngũ trò Viên Khê (xã Đông Khê, Đông Sơn) là hành trình đầy khó khăn và thử thách. Trên hành trình ấy không thể không kể đến sự đóng góp của 'con trò' Lê Thị Cảnh (thôn Viên Khê 1) - người đã có 35 năm gắn bó với Ngũ trò Viên Khê.
Có sẵn tiềm năng nhưng phát huy các giá trị của lễ hội để phát triển du lịch, đó là hành trình dài, cần có sự vào cuộc của cộng đồng, từ cơ quan quản lý đến mỗi người dân.
Trò Xuân Phả bước ra từ truyền thuyết. Đây là các trò diễn dân gian mô tả cảnh năm phương đến chầu, đem những tiết mục múa hát đặc sắc của quốc gia lân bang đến chúc mừng hoàng đế nước Việt xưa.
Nằm bên hữu ngạn sông Chu, làng Xuân Phả (nay là xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân) là 'quê hương' của trò diễn Xuân Phả nổi tiếng. Về vùng đất cổ trong những ngày đầu tháng 2 (âm lịch), du khách được hòa mình vào không gian lễ hội Xuân Phả đặc sắc, chứa đựng nhiều ý nghĩa.
Ngày 19/3 (tức mùng 10/2 năm Giáp Thìn), lễ hội truyền thống làng Xuân Phả năm 2024 được tổ chức tại xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân.
Trong thời gian 3 ngày, từ ngày 15 đến 17/3/2024 (tức từ mùng 6 đến 8/2 năm Giáp Thìn), làng Quỳ Chử, xã Hoằng Quỳ (Hoằng Hóa) tổ chức lễ hội kỳ phúc với nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc, cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, xóm làng yên ổn.