Bao đời nay, người Thái ở các xã miền núi phía Tây tỉnh Thanh Hóa vẫn lưu giữ phong tục cưới hỏi nguyên bản, thể hiện triết lý nhân sinh, trách nhiệm và giá trị gia đình. Đặc biệt, phong tục cưới hỏi của người Thái ở xã Xuân Du độc đáo ở chỗ các cặp vợ chồng phải tổ chức lễ cưới hai lần. Trong đó, nghi thức cưới lần hai, mới là nghi lễ quan trọng nhất trong cuộc đời họ. Chỉ sau lễ cưới lần hai, cô dâu, chú rể mới chính thức được công nhận là vợ chồng.
Ở các bản người Thái miền Tây Thanh Hóa, để tình yêu 'đơm hoa kết trái', đôi lứa phải đi qua một hành trình rất riêng: Cưới 2 lần và 3 năm ở rể mới trọn nghĩa vợ chồng.
Trong không gian văn hóa của chuỗi sự kiện 'Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam năm 2026' tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam, đồng bào dân tộc Thái đến từ miền Tây tỉnh Thanh Hóa đã tái hiện một phong tục hôn nhân đầy ý nghĩa: Lễ cưới hai lần.
Trong hai ngày 18-19/4, không khí tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam trở nên rộn ràng với chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam.
Lễ cưới hai lần là một nghi lễ truyền thống giàu ý nghĩa nhân văn, phản ánh sâu sắc quan niệm về hôn nhân, gia đình và cộng đồng của người Thái nơi miền Tây tỉnh Thanh Hóa. Ngày nay, trong nhịp sống hiện đại, tục cưới hai lần vẫn được người Thái Thanh Hóa gìn giữ như một di sản văn hóa sống.
Giữa núi rừng phía tây Thanh Hóa, mỗi dịp Tết đến, mâm cơm của đồng bào Thái không chỉ là sự kết hợp của sản vật rừng suối mà còn là nơi kết nối gia đình, gìn giữ nếp nhà và trao truyền bản sắc qua nhiều thế hệ.
Thanh Hóa là vùng đất có bề dày truyền thống văn hóa. Những giá trị bất biến của hệ thống di sản được tạo nên qua các thời kỳ lịch sử đã trở thành tài nguyên vô giá, được coi là nguồn lực nội sinh vô tận trong quá trình xây dựng và phát triển của tỉnh.
Nằm trong vùng lõi của Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, làng nghề dệt thổ cẩm thôn Lặn Ngoài (xã Pù Luông, tỉnh Thanh Hóa) đang trở thành điểm đến hấp dẫn khách du lịch quốc tế bởi những câu chuyện văn hóa qua từng khung cửi.
Làng nghề dệt thổ cẩm thôn Lặn Ngoài đã trải qua 276 năm hình thành, phát triển và được Ủy ban Nhân dân tỉnh Thanh Hóa công nhận là Làng nghề truyền thống vào năm 2021.
Cùng với những nét văn hóa đặc sắc về trang phục hay những điệu khắp, điệu xòe thì ẩm thực truyền thống của người Thái ở Thanh Hóa cũng tạo nên những nét riêng biệt và được gìn giữ, lưu giữ cho đến ngày nay.
Từ những thung lũng màu mỡ đến các bản làng ven suối, miền núi Thanh Hóa đã tạo dựng nên một không gian văn hóa phong phú, kết tinh từ lịch sử cộng cư lâu đời của nhiều tộc người. Trong dòng chảy hội nhập, bản sắc ấy vẫn được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa, trở thành điểm nhấn độc đáo của văn hóa xứ Thanh và văn hóa Việt Nam.
Nói đến văn hóa dân tộc Thái, không thể không nhắc đến nhà sàn và nhắc đến nhà sàn không thể thiếu hình ảnh những chiếc cầu thang. Nhà sàn và cầu thang chính là biểu tượng đặc thù trong văn hóa dân tộc Thái, thể hiện sự sáng tạo vô cùng độc đáo của đồng bào Thái.
Giữa nhịp sống hiện đại, những nếp nhà sàn ở miền Tây Thanh Hóa vẫn trầm mặc đứng bên sườn núi, soi bóng xuống thung lũng như chứng nhân của thời gian. Mỗi ngôi nhà không chỉ là nơi trú ngụ, mà còn là 'trái tim' của văn hóa Thái – nơi lưu giữ hồn cốt, nếp sống và ký ức của bao thế hệ.
Là một xã biên giới, với trên 90% là đồng bào Thái sinh sống, hiện nay xã Mường Chanh vẫn lưu giữ nguyên vẹn nét văn hóa truyền thống của dân tộc Thái - đó là văn hóa nhà sàn, trang phục và các loại hình nghệ thuật, trò chơi, trò diễn dân gian hết sức độc đáo.
Giữa nhịp sống hiện đại, đồng bào Thái ở xã Tam Thanh (Thanh Hóa) vẫn bền bỉ giữ lửa loại hình diễn xướng dân gian khua luống, 'bản hòa tấu' mộc mạc, đậm tình người, kết nối bao thế hệ trong niềm vui lao động và đời sống cộng đồng.
Không chỉ đam mê sưu tầm chữ Thái cổ, ông Hà Nam Ninh, ở xã Bá Thước (tỉnh Thanh Hóa), còn là người biên soạn ra bộ chữ Thái riêng cho người Thái Thanh Hóa.
Dù buồn hay vui, đối với đồng bào dân tộc Thái xứ Thanh, chiếc khèn bè như một người bạn, để họ cất lời thủ thỉ và được đáp lại những thanh âm động viên, an ủi.
Theo thống kê từ Ban Dân tộc tỉnh Thanh Hóa, người Mường là đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) có số dân đông nhất, sinh sống tập trung ở các huyện Thạch Thành, Ngọc Lặc, Cẩm Thủy, Bá Thước...
Gắn bó với nghề dạy học, rồi làm văn hóa, nghệ nhân ưu tú Hà Nam Ninh (Hà Văn Nênh) được nhắc đến nhiều nhất với việc truyền bá văn hóa bản địa mà cụ thể là tiếng Thái.
Cộng đồng dân tộc Thái tỉnh Thanh có vốn di sản văn hóa truyền thống phong phú và đặc sắc. Từ bao đời nay đồng bào trân trọng và biết ơn đất trời, rừng cây, sông suối, ruộng nương đã cho họ những phẩm vật quý giá, nuôi sống mỗi người và cả cộng đồng, bởi vậy kính trọng, biết ơn thiên nhiên, núi rừng 'sống rừng nuôi, chết rừng chôn', biết ơn bản mường, tri ân các vị tiền nhân... là lẽ sống, đạo lý tốt đẹp luôn được đồng bào Thái trân quý và trao truyền cho các thế hệ mai sau.
Dù đã ở cái tuổi 'xưa nay hiếm' (sinh năm 1950) nhưng nghệ nhân Cao Bằng Nghĩa (dân tộc Thái) ở bản Khằm, thị trấn Hồi Xuân (Quan Hóa, Thanh Hóa) vẫn miệt mài sưu tầm, truyền dịch chữ viết, diễn xướng, các nét văn hóa độc đáo của người Thái. Trong gia đình ông Nghĩa còn lưu giữ nhiều đồ vật quý, sách ghi lại chữ Thái cổ.
Đồng bào Thái ở Thanh Hóa có hai ngành chính, đó là Táy Đăm (Thái đen), Táy Dọ (Thái trắng) cư trú từ bao đời và tập trung ở các huyện Quan Sơn, Quan Hóa, Bá Thước, Lang Chánh, Thường Xuân, Như Xuân, Mường Lát và phân bố rải rác ở các huyện: Như Xuân, Như Thanh...
Chương trình, tài liệu giảng dạy tiếng dân tộc thiểu số (DTTS) được các cơ sở giáo dục vận dụng linh hoạt để triển khai hiệu quả nhất...
Tộc người Khơ Mú ở Thanh Hóa sinh sống tập trung ở vùng núi cao tiếp giáp với nước bạn Lào thuộc bản Đoàn Kết, xã Tén Tằn và bản Lách, xã Mường Chanh (Mường Lát). Tộc người Khơ Mú còn có tên như: Xá Cẩu, Pu Thênh. Với lịch sử hình thành ở vùng Bắc Lào và cư trú dọc theo biên giới Việt - Lào, nằm trong khối cộng đồng Lào Thênh nên ở Thanh Hóa đồng bào đồng bào Khơ Mú tự gọi mình là KhMụ, KmMụ, Cư Mụ (nghĩa là người hay nhóm người) hoặc Tênh hay Pu Tênh (có nghĩa là người ở trên núi cao). Người Thái Thanh Hóa gọi người Khơ Mú là người Kha hay người Xá (có nghĩa đen như giàn bếp). Về dân số, người Khơ Mú hiện có 224 hộ với hơn 1.000 người; bản Đoàn Kết có 169 hộ với gần 753 người; bản Lách có 55 hộ với 260 người.
ĐBP - Trong ngày đầu tiên của Ngày hội Giao lưu văn hóa thể thao và du lịch vùng biên giới Việt Nam - Lào lần thứ III năm 2022, ngay tại sân khấu nhỏ Quảng trường 7/5 (TP. Điện Biên Phủ), 10 lễ hội, nghi thức sinh hoạt văn hóa các dân tộc của 10 tỉnh Việt Nam được tái hiện, trình diễn, làm mãn nhãn và để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng người dân và du khách.
Ngày 26/8, Trường Đại học Tây Bắc đã tổ chức Hội thảo Quốc gia 'Quan hệ hữu nghị đặc biệt Việt Nam - Lào, những giá trị kết tinh và phát triển'. Tham dự Hội thảo có đại diện Đại sứ quán nước CHDCND Lào tại Việt Nam; các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, các tác giả có bài viết đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu trên cả nước và cán bộ, giảng viên, sinh viên của nhà trường.
Sau từ điển Thái - Việt Thanh Hóa ra đời vào năm 2018, cuối năm 2020, ông Hà Văn Thương tiếp tục giới thiệu Trường ca đại sự với những người yêu tiếng Thái, yêu văn hóa Thái.
Văn hóa và Đời sống - Sẽ nhiều người nghĩ rằng, ông Thương là người Thái, ông ấy làm dễ dàng hơn. Nhưng bắt tay vào làm mới hiểu chẳng có gì là dễ dàng nếu không tâm huyết. Và vì tâm huyết mà ông lao như thiêu thân, như sợ rằng chả mấy mà mình quên, rồi yếu, rồi nản.
Ngày 17-7, Nhà xuất bản (NXB) Thanh Hóa tổ chức hội nghị góp ý về tác phẩm 'Hát khặp dân tộc Thái tỉnh Thanh Hóa' của tác giả Hoàng Minh Tường. Tham dự hội nghị có đông đảo các nhà nghiên cứu, trí thức hoạt động trong lĩnh vực văn hóa dân gian, văn hóa tộc người.
Rượu cần là loại rượu lên men từ ngũ cốc. Khi ủ lên men không chưng cất như các loại rượu khác mà chỉ cần lấy nước suối trong cho vào chĩnh thì lượng ngũ cốc lên men đó sẽ chiết xuất ra rượu, chất rượu có trọng lượng nặng hơn nước nên lắng xuống phần đáy chĩnh, vì vậy khi uống phải dùng cần để hút.