Rằm tháng Bảy theo tín ngưỡng dân gian vốn là ngày xá tội vong nhân. Người Việt từ xa xưa cúng cháo thí cho những vong hồn không nơi nương tựa. Trong quá trình tiếp biến văn hoá, tiếp nhận từ văn hoá Phật giáo quan niệm Rằm tháng Bảy là ngày Lễ Vu lan, nhiều năm gần đây, ý nghĩa về một dịp để thực hành chữ Hiếu đã lan toả mạnh mẽ trong xã hội Việt Nam hiện đại.
Ngày 1-4, Ban khánh tiết đình làng Nam Dư Hạ, phường Hoàng Mai (Hà Nội) tổ chức Lễ hội truyền thống đình Nam Dư Hạ năm 2026.
Sự ra đời lễ Vu lan bắt nguồn từ câu chuyện đầy xúc động được ghi trong kinh Vu lan bồn, kể rằng một đệ tử của Phật có bà mẹ vì nghiệp ác nên chịu khổ ở địa ngục.
Nhiều người tiếc bát cháo trắng 'ngọc thực', nhưng lại sợ ăn đồ cúng vong. Lại có người vì lý do nào đó mà không nấu được cháo trắng thì băn khoăn có dùng cháo ăn liền để cúng cô hồn hồn được không? Và sau khi cúng nên xử lý cháo thế nào?
Lễ cúng chúng sinh (hay còn gọi là cúng cô hồn) thường được thực hiện vào dịp Rằm tháng 7 âm lịch hằng năm cho các cô hồn, vong linh không nơi nương tựa. Đây là một nghi thức tâm linh phổ biến ở Việt Nam trong tháng 7 âm lịch.
Không chỉ là món ăn dân dã, cháo trắng trong lễ cúng cô hồn còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, gắn liền với giáo lý nhà Phật và tín ngưỡng dân gian Việt Nam.
Ngày Vu lan báo hiếu là dịp để mỗi người con hướng về cội nguồn, mâm cúng đầy đủ, tươm tất sẽ thể hiện tấm lòng thành kính và tri ân.
Lễ cúng tháng 7 âm lịch là để tưởng nhớ tổ tiên và bố thí vong hồn. Dưới đây là gợi ý mâm cúng Rằm tháng 7 theo sách Nghi lễ thờ cúng cổ truyền Việt Nam.
Rằm tháng bảy theo tín ngưỡng dân gian vốn là ngày xá tội vong nhân. Người Việt từ xa xưa cúng cháo thí cho những vong hồn không nơi nương tựa. Trong quá trình tiếp biến văn hóa, tiếp nhận từ văn hóa Phật giáo quan niệm Rằm tháng bảy là ngày Lễ Vu lan, nhiều năm gần đây, ý nghĩa về một dịp để thực hành chữ Hiếu đã lan tỏa mạnh mẽ trong xã hội Việt Nam hiện đại. Có lẽ bởi vì trong sự giao thoa văn hóa, đạo lý Việt Nam đã gặp được sự tương đồng trong quan niệm về ngày Vu lan của đạo Phật ở cùng một điểm: Hiếu thảo là nền tảng của đạo đức.
Cúng lễ Vu lan, các gia đình có thể dâng 3 lễ dành cho Phật, gia tiên và chúng sinh; mỗi gia đình có thể tùy theo điều kiện để chuẩn bị mâm cúng Vu lan cho phù hợp.
Theo dân gian, có những điều cần kiêng kỵ trong tháng 7 âm lịch (hay còn gọi là tháng cô hồn) với hi vọng gặp nhiều may mắn, tránh xui xẻo...
Ngày mùng 1 tháng 7 âm lịch khi tiến hành thắp hương tổ tiên, gia chủ nên tiến hành theo khung giờ 'vàng' này để tiền tài gõ cửa.
Thí thực cô hồn - Trong chốn thiền môn, vào mỗi buổi chiều đều có nghi thức gọi là công phu chiều hay gọi thông thường là nghi cúng cháo. Nghi thức gồm có các bài kinh cầu siêu, sám hối và đặc biệt là nghi thức mông sơn thí thực. Trước đó khi thực hành nghi thức thì luôn luôn có một tô cháo lỏng hay gọi là cháo thánh, để cúng cho các quan cô hồn vào mỗi buổi chiều.
Tập 'Tích truyện Pháp cú' này được dịch theo bản Anh ngữ 'Buddhist Legends' của học giả Eugène Watson Burlingame. Nhà học giả này đã căn cứ trên nguyên tác Pháp Cú Sớ Giải (Dhammapada Commentary) bằng tiếng Pàli.Tập 'Tích truyện Pháp cú' này được dịch theo bản Anh ngữ 'Buddhist Legends' của học giả Eugène Watson Burlingame. Nhà học giả này đã căn cứ trên nguyên tác Pháp Cú Sớ Giải (Dhammapada Commentary) bằng tiếng Pàli.
Tùy theo điều kiện của từng gia đình, dịp lễ Vu Lan về cơ bản có thể cúng làm 3 lễ: cúng Phật, cúng gia tiên và cúng chúng sinh.
Tháng cô hồn là tháng mấy trong năm 2023?
Ngoài những lễ tiết cúng bái, dân gian còn truyền tụng những điều mọi người nên làm và không nên làm trong tháng 7 âm lịch để được bình an, may mắn.
Dân gian Việt Nam quan niệm, tháng 7 âm lịch là tháng cô hồn mang đến những vận xui rủi, không may mắn. Vậy vì sao lại có quan niệm này và sự thật có phải như vậy?
Tháng 7 âm lịch còn được dân gian gọi là tháng xá tội vong nhân, tháng cô hồn hoặc Tết của những người âm, hoặc tháng Vu lan báo hiếu. Về điều kiện thời tiết tháng 7 âm cũng đặc biệt mưa nhiều nên trời hay âm u. Chính vì thế, dân gian có những quan niệm về những điều không nên làm và rất nên làm trong tháng này.
Tháng cô hồn là tháng mấy, tháng cô hồn năm 2023 rơi vào khoảng thời gian nào?
Người Việt cúng thổ công, gia tiên, ông bà, thường cúng trước ngày Rằm tháng 7. Bởi quan niệm rằng, vào ngày Rằm tháng 7 sẽ có rất nhiều vong hồn được 'thả' đi lang thang, các cụ có thể không nhận được gì của con cháu cúng tế.
Theo Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, không có tháng nào gọi là tháng cô hồn trong kinh điển của Phật giáo. Từ cô hồn chỉ là một ý nhỏ trong một lễ lớn của Phật giáo.
Dân gian thường quan niệm, tháng 7 âm lịch là tháng cô hồn, tháng không may mắn, xui xẻo
Theo quan niệm dân gian của người Việt, tháng 7 âm lịch còn được gọi là tháng cô hồn. Trong tháng này, cửa địa ngục sẽ mở ra, giải phóng cho ma quỷ có thể tự do trở về dương gian để tìm đồ ăn. Vậy, đâu là nguồn gốc sâu xa của quan niệm này?