Tận dụng lợi thế gần cửa khẩu, người dân vùng biên phía Tây Thanh Hóa linh hoạt kết nối giao thương, mở rộng sinh kế, từng bước ổn định cuộc sống.
Tiềm năng lớn nhưng sản phẩm còn đơn điệu, hạ tầng và dịch vụ chưa đồng bộ, nguồn lực đầu tư hạn chế, trong khi khả năng quảng bá, thu hút và giữ chân du khách còn yếu... Đây đang là những “điểm nghẽn” khiến du lịch tại nhiều xã miền núi xứ Thanh chưa phát huy tương xứng với lợi thế, chưa tạo được nguồn sinh kế ổn định cho người dân.
Có những vùng đất hấp dẫn không phải vì quá nổi tiếng, mà bởi cảm giác ta đang chạm vào chúng đúng lúc mọi thứ còn nguyên sơ nhất. Thiên Phủ của xứ Thanh với tôi là một nơi như thế.
'Thứ Bảy này, lên Na Mèo đi chợ xuyên quốc gia nhé!'. Nghe thì có vẻ xa xôi, nhưng khi thực sự đặt chân đến mảnh đất biên thùy này, người ta mới nhận ra cái gọi là phiên chợ 'xuyên quốc gia' thật ra rất gần gũi và giản đơn.
Na Mèo là bản biên giới tiếp giáp huyện Viêng Xay, tỉnh Hủa Phăn (CHDCND Lào). Bản có 295 hộ với hơn 1.000 nhân khẩu, chủ yếu là người dân tộc Thái. Đến nơi đây, du khách sẽ được hòa mình vào không gian hoang sơ, thoáng đãng, ngắm nhìn những dãy núi trùng điệp, thảm rừng xanh ngát; nghe tiếng róc rách của những con suối, thưởng thức những món ăn mang đậm văn hóa ẩm thực của đồng bào dân tộc Thái. Đặc biệt, khi màn đêm buông xuống được hòa mình vào những bài dân ca, điệu múa do chính những người dân bản Na Mèo biểu diễn.
Tháng ba, đi trên những cung đèo uốn lượn của Quốc lộ 217 hướng về biên giới Na Mèo, lòng tôi phơi phới khi được ngắm phong cảnh núi rừng bừng lên dưới nắng xuân. Miền biên ải đã khoác lên mình một màu áo mới tươi tắn, rạng ngời. Dọc quốc lộ và những con đường đến thôn bản chói ngời sắc cờ đỏ, nụ cười của người dân dành cho khách phương xa luôn cởi mở, nhiệt thành...
Giữa mênh mang núi rừng, có những âm thanh không cần gọi tên cũng đủ để người ta nhận ra bản sắc của một cộng đồng. Với người Mông, đó là tiếng khèn. Tiếng khèn cất lên giữa đại ngàn để nghe, để nhớ, để kể và để nối dài mạch sống của một tộc người đã bao đời gắn bó với núi cao, sương gió.
Mỗi tuần, chợ phiên Na Mèo thuộc khu vực Cửa khẩu quốc tế Na Mèo, xã Na Mèo chỉ họp duy nhất một lần vào sáng thứ 7. Phiên chợ không chỉ là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa mà còn là nơi gặp gỡ, giao lưu thể hiện tình đoàn kết, hữu nghị của các dân tộc anh em vùng giáp biên 2 nước Việt - Lào.
Chợ phiên Na Mèo, thuộc khu vực Cửa khẩu quốc tế Na Mèo, xã Na Mèo, mỗi tuần chỉ họp một lần vào sáng thứ 7. Đây không chỉ là nơi giao thương, buôn bán hàng hóa mà còn là nơi gặp gỡ, giao lưu, gắn kết tình cảm của các dân tộc anh em vùng giáp biên hai nước Việt- Lào.
Kể tên những mường lớn ở xứ Thanh, sẽ không thể thiếu Mường Xia - tên gọi cũ là Mường Chu Sàn, bao gồm các xã Sơn Thủy, Na Mèo (huyện Quan Sơn trước đây). Đây là vùng đất trù phú, đồng bào dân tộc Thái nơi đây còn gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa và tín ngưỡng tâm linh, góp phần làm phong phú bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số trên vùng đất Mường Xia.
Ngược Ché Lầu (xã Na Mèo), Mùa Xuân, Xía Nọi (xã Sơn Thủy) khi ánh mặt trời vừa nhô lên khỏi đỉnh núi mù sương. Những bản làng người Mông một thời heo hút, biệt lập nay đã khác. Trên con đường mới hôm nay chúng tôi đi, đã không còn cách trở, không còn cảnh cuốc bộ, đẩy xe, vượt qua vũng lầy như nhiều năm về trước...
Cách trung tâm huyện Quan Sơn hơn 50km, bản Na Mèo, xã Na Mèo đẹp như bức tranh sơn thủy hữu tình, người dân còn gìn giữ và phát huy nhiều giá trị văn hóa truyền thống. Đây là điều kiện quan trọng để thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm vùng đất này.
Vào mỗi sáng thứ bảy hằng tuần, nhiều người dân xã Na Mèo (Quan Sơn, Thanh Hóa) lại háo hức đi chợ Cửa khẩu quốc tế Na Mèo. Chợ phiên là sợi dây gắn kết tình cảm của đồng bào các dân tộc ở vùng biên giới hai huyện Quan Sơn (Thanh Hóa) và Vieng Xai (Lào).
Vào sáng thứ bảy hằng tuần, nhiều người dân xã Na Mèo (Quan Sơn, Thanh Hóa) lại háo hức đi chợ Cửa khẩu quốc tế Na Mèo.
Mường Chanh được xếp diện dẫn đầu huyện biên giới về số lượng con em theo ngành sư phạm...
Sáng 7/6, Tổ đại biểu HĐND tỉnh gồm các đại biểu: Lê Văn Châu, Tỉnh ủy viên, Bí thư Tỉnh đoàn; Lương Tiến Thành, Phó Giám đốc Sở Tài chính; Vũ Văn Tùng, Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ CHQS tỉnh, đã tiếp xúc cử tri huyện Quan Sơn trước kỳ họp thứ 20, HĐND tỉnh khóa XVIII.
Chợ cửa khẩu Na Mèo, xã Na Mèo (Quan Sơn) không chỉ là nơi giao thương mua, bán, trao đổi hàng hóa, phát triển kinh tế - xã hội mà còn là nơi gặp gỡ, giao lưu, thể hiện tình đoàn kết hữu nghị của bà con hai dân tộc anh em Việt - Lào.
Cho đến bây giờ khi lớn lên, xa quê và lập nghiệp ở thành phố, tôi vẫn còn nhớ như in những lần theo mẹ đi chợ vào những ngày giáp tết. Không khí chợ quê vào những ngày này nhộn nhịp, hàng hóa đa dạng với đủ loại hoa, quả, bánh kẹo, lá dong, mật mía, bóng bay...
Xuân đang gõ cửa mọi miền, mọi nhà. Trên những con đường ngược ngàn lên vùng biên Mường Lát, bên hiên nhà của đồng bào Mông, những cây đào đã bung nở những cánh hoa dịu dàng, đẹp xinh giữa núi rừng.
Chợ Na Mèo nằm cách cửa khẩu quốc tế Na Mèo, huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa (nối Lào – Việt Nam) 300m, ngôi chợ này chỉ họp 1 phiên vào sáng thứ 7 hàng tuần với khoảng 8.000 - 10.000 lượt người xuất nhập cảnh trao đổi hàng hóa. Nhưng sau gần 5 năm được nâng cấp, tu sửa, chợ Na Mèo chỉ hoạt động khoảng 50% công năng.
Sau gần 5 năm được nâng cấp, tu sửa, công trình chợ Na Mèo (xã Na Mèo, huyện Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa) chỉ hoạt động chưa đến 50% công năng.
Được kỳ vọng sẽ trở thành trung tâm thương mại, động lực thúc đẩy phát triển kinh tế cho huyện vùng cao Quan Sơn (Thanh Hóa). Tuy nhiên sau gần 5 năm đi vào hoạt động, công trình chợ Na Mèo mới chỉ hoạt động chưa đến 50% công năng.
Ở xã biên giới Mường Chanh (Mường Lát) - nơi xa xôi, khó khăn nhất của tỉnh Thanh Hóa, có 3 cô gái dân tộc Thái quyết tâm theo nghề của cha.
Chợ không chỉ là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa mà còn là nơi giao lưu văn hóa, gắn kết tình nghĩa của cộng đồng trong đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi xứ Thanh; đồng thời góp phần vun đắp tình hữu nghị của Nhân dân vùng biên giới Thanh Hóa - Hủa Phăn.
Sau thời gian dừng hoạt động để phòng, chống dịch COVID-19, hoạt động giao thương, giao lưu giữa người dân vùng biên Na Mèo (Quan Sơn) và các bản giáp biên (Lào) đã nhộn nhịp trở lại.
Biên giới Việt Nam-Lào được xác lập và ghi nhận bằng các văn bản pháp lý song phương, tạo cơ sở quản lý biên giới hiệu quả.
Được tổ chức một ngày duy nhất vào thứ Bảy hàng tuần, chợ phiên biên giới Na Mèo là sợi dây gắn kết tình cảm của đồng bào các dân tộc ở vùng biên giới hai huyện Quan Sơn (Thanh Hóa) và Vieng Xai (Lào)
Từ sáng sớm tinh mơ, những gánh rau, quả vườn nhà, những thứ quà quê mang đậm bản sắc vùng miền được người dân đưa về các chợ. Các bà, các chị, các mẹ ai cũng xách nặng trĩu tay, những người thanh niên nam, nữ chen nhau ở những sạp hàng quần áo, mỹ phẩm; nhiều em nhỏ, cụ già xúng xính, vui cười xem những gian hàng đậm chất xuân... Tất cả tạo nên bức tranh sống động, vui tươi, đầy màu sắc cho những buổi chợ phiên cuối năm.
Khi công việc nương rẫy đã xong và cây mận, cây đào đã nở là lúc báo hiệu mùa Xuân đã về. Người dân miền biên viễn Nao Mèo – Nậm Xôi lại cùng nhau đi phiên chợi cuối cùng của năm để sắm tết và gặp gỡ bạn bè.
Xuân đang về nơi miền biên viễn, những thiếu nữ nước bạn Lào lại háo hức diện đồ xúng xính, đánh má hồng để tới phiên chợ biên giới cuối cùng của năm. Họ đến với phiên chợ với niềm vui của sự đoàn kết, giao thương
Đường lên Quan Sơn hôm nay đã khác xưa nhiều lắm. Chẳng còn cảm giác 'ổ voi', 'ổ trâu', khúc quanh tay áo như xưa. Đoàn các nhà văn Thanh Hóa háo hức vượt nắng, gió, 'tây tiến' tới miền biên viễn ấy để vui mừng chứng kiến đời sống nông thôn nơi đây đang đổi mới, được hòa mình trong tiếng nhạc rừng du dương của những cánh rừng luồng bao la, chiêm ngắm một 'thiên đường' rực rỡ trong lòng động Bo Cúng, nghe người dân kể chuyện tình Pha Dùa, lễ hội Mường Xia và ngẩn ngơ trước một đồi lá hoa kỳ ảo dưới nắng chiều soi bóng xuống dòng sông Luồng, sông Lò nước trong văn vắt mà chỉ Quan Sơn mới riêng có.