Trước khi đi vào câu chuyện những thị tứ miền Tây, có lẽ cần bắt đầu từ một câu hỏi tưởng như đơn giản: Vì sao giữa đồng bằng mênh mông lại xuất hiện những cụm dân cư đông đúc, những ngôi chợ, những bến ghe, những phố nhỏ?
Ở giữa lòng hồ Trị An có một lớp học tình thương rất đặc biệt.
Đêm xuống trên dòng Cà Ty. Gió từ biển theo con nước luồn vào phố, mang theo vị mặn quen thuộc của miền duyên hải. Hai bên bờ sông, người dân và du khách chậm bước, đứng lại bên lan can chờ những đóa hoa đăng được thắp sáng.
HNN - Dự án bến tổng hợp - container số 4 và số 5 cảng Chân Mây đang được các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công. Trên công trường, hàng trăm kỹ sư, công nhân chạy đua với thời gian để đưa bến số 4 vào khai thác đúng kế hoạch.
Giữa mùa mực, làng chài xứ Nghệ rộn ràng hẳn lên nhờ những chuyến biển xuyên đêm. Nghề câu mực truyền thống dù nhọc nhằn nhưng giúp ngư dân thu về hàng triệu đồng mỗi đêm từ "lộc biển".
Từ một nghề phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, nuôi ngao ở Ninh Bình đang từng bước chuyển sang hướng sản xuất chuyên nghiệp. Người nuôi chủ động áp dụng tiến bộ kỹ thuật, quản lý môi trường, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng ngày càng khắt khe. Sự chuyển dịch giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, mở ra cơ hội gia tăng giá trị sản phẩm, từng bước đưa con ngao trở thành sản phẩm có sức cạnh tranh trên thị trường.
VHXQ - Tôi lên cầu Bến Giằng khi mặt trời chưa ló dạng. Chạy xe máy từ Thạnh Mỹ lên, sương lạnh như lạc vào khung trời khác, chứ không phải cũng cung đường đó, buổi trưa đứng ở sân nhà bạn ngó điện thoại báo thời tiết, nó chỉ con số nhiệt độ ngoài trời là 370C.
VHXQ - Chợ là hạt nhân hình thành phố thị ven sông, nơi kết nối các dòng chảy kinh tế, văn hóa và con người của xứ Quảng.
Có những bài thơ đọc xong người ta nhớ một câu thơ. Có những bài thơ đọc xong người ta nhớ một hình ảnh. Còn với Sông Hồng của tác giả Hồng Gai, điều còn đọng lại trong tôi lại là một cảm giác được trở về.
Họ đã đi. Trong chuyến thiên di của cuộc đời, những người Cơ Tu miền Thượng rong ruổi khắp các cánh rừng, dừng lại, lập làng, rồi có lúc lại đi, tìm một nơi chốn khác. Họ gùi theo những tài sản bé mọn của mình, từng cái chum cái ché, từng chiếc nồi đồng, hạt giống cho mùa sau. Họ gùi theo cả tên làng…
Khi bình minh ló rạng những tia sáng đầu tiên, mặt nước chuyển dần từ gam màu trầm sang sắc vàng dịu, Đầm Chuồn (thành phố Huế) hiện ra như một bức tranh rực rỡ sắc màu.
Khi bình minh ló rạng với những tia sáng đầu tiên, mặt nước chuyển dần từ gam màu trầm sang sắc vàng dịu, Đầm Chuồn (phường Mỹ Thượng, thành phố Huế) hiện ra như một bức tranh rực rỡ sắc màu. Theo nhịp con nước, những con thuyền nhỏ nối nhau rẽ sóng, hoạt động nuôi trồng, khai thác và vận chuyển thủy sản diễn ra, tiếp nối nhịp sống thường nhật của cư dân vùng đầm phá.
Mưa xuống cũng là lúc sản vật đồng quê vùng U Minh Thượng thêm phong phú. Cá, cua, ốc theo con nước tìm về ruộng đồng; rau choại, hẹ nước xanh non góp thêm hương vị cho bữa cơm quê.
Từ lâu, anh Trần Văn Hiền (SN 1985, trú tổ 16, phường Pleiku, tỉnh Gia Lai) được người dân trong vùng gọi với cái tên trìu mến là 'rái cá Trà Đa'. Nhờ thành thạo với con nước, anh đã nhiều lần dũng cảm cứu sống người dân gặp nạn khỏi lưỡi hái tử thần.
Giữa tháng 6 âm lịch, con nước dưới kênh chuyển sang màu đỏ phù sa, người dân đầu nguồn An Giang lại bảo nhau: 'Sắp đến mùa nước nổi'.
Có người bảo, muốn hiểu độ mặn chát và sâu đằm của dòng Nhật Lệ, đừng lên tận đầu nguồn, hãy đến nơi sông gặp biển. Nơi ấy, giọt nước mang theo cả màu đỏ đất bãi, hương lúa Kiến Giang, hơi lạnh Long Đại, quyện trong vị mặn của sóng biển và tiếng máy thuyền. Để rồi theo mỗi cơn gió mặn thổi ngang qua đôi bờ, những câu chuyện đời người, chuyện bến đò xưa lại rào rạt ùa về.
Mùa ghẹ bắt đầu từ tháng 6 đến tháng 9 hàng năm, trong đó tháng 7 là chính vụ. Đang vào mùa du lịch nên sức tiêu thụ lớn, bạn buôn đến tận bãi để thu mua. Giá bán ghẹ xanh tầm 250-300 ngàn đồng/kg; ghẹ trứng vàng 120-130 ngàn đồng/kg.
Bình minh vừa lên, hàng chục người dân đã ngâm mình dưới vùng nước lợ cuối sông Trà Khúc để cào don. Nghề mưu sinh theo con nước không chỉ nuôi sống nhiều gia đình mà còn góp phần gìn giữ đặc sản mang đậm hương vị Quảng Ngãi.
Tại phường Hải Ninh, nghề kéo lưới rùng vẫn được duy trì trên bãi biển mỗi ngày, mang đến thu nhập, góp phần bảo tồn nét văn hóa lao động đặc trưng và trở thành trải nghiệm hấp dẫn đối với du khách.
Tại phường Hải Ninh, tỉnh Hà Tĩnh, nghề kéo lưới rùng vẫn được duy trì mỗi ngày, mang đến nguồn thu nhập, góp phần bảo tồn nét văn hóa lao động đặc trưng và trở thành trải nghiệm hấp dẫn với du khách.
Hơn 300 năm nay, nghề đãi hến trên sông La là nguồn sinh kế của hàng trăm hộ dân xã Đức Minh (Hà Tĩnh). Dù phụ thuộc vào con nước và thời tiết, nghề vẫn mang lại thu nhập ổn định cho nhiều gia đình.
HNN - Không có dấu hiệu báo trước, đàn ruốc theo con nước bất ngờ kéo vào sát bờ, nhuộm đỏ một khoảng biển. Hối hả, nhanh chóng, ngay sau khi ruốc vào, dọc bãi cát, những người dân làng chài đã mang lưới, thúng, rổ ra biển để vớt ruốc lên bờ. Được ví như ngày hội của làng chài, ngày ruốc về vừa mang đến nguồn thu nhập đáng kể, vừa tạo nên không khí lao động sôi nổi cho các làng chài ven biển.
Mỗi mùa nước nổi đi qua không chỉ mang theo phù sa, cá linh, bông điên điển mà còn bồi đắp ký ức, nuôi lớn tâm hồn bao thế hệ người miền Tây. Để rồi khi con nước không còn đầy như xưa, người ta mới thấm thía rằng mình đang mang món nợ ân tình với mùa nước nổi, với dòng Mekong đã tạo nên bản sắc của cả một vùng châu thổ.
Những chiếc máy quạt oxy bắt đầu rền vang khi con nước vừa lên. Trên những ao nuôi tôm dọc Quốc lộ 1 đoạn đi qua xã Đông Trạch, một ngày lao động mới của người nuôi thủy sản lại bắt đầu. Bao năm qua, những đầm tôm, ao cá vẫn là nguồn sinh kế của hàng trăm hộ dân, góp phần tạo nên diện mạo kinh tế của vùng quê này.
HNN - Mấy hôm trước, có dịp trở lại đầm phá trong tiết trời hanh nắng không một gợn mây, tôi chợt nhớ đến những ngày tháng Bảy cách đây chừng hai chục năm. Khi ấy, người dân đầm Chuồn quen gọi khoảng thời gian này là 'mùa vọ bay'.
HNN - 7 giờ tối, khi tiếng sấm sau cơn giông chiều chỉ còn vang vọng từ xa, bãi biển xã Phú Vinh đã lấp loáng ánh đèn pin của những người đi kéo mực địu (bạch tuộc). Với nhiều người, mùa mực địu vừa mang lại thu nhập, vừa đem đến niềm vui trong những ngày hè oi ả.
Có những bến sông không chỉ là nơi các chuyến đò đưa người qua lại, mà còn chở cả ký ức của một vùng quê. Giữa nhịp chuyển mình của xã Vĩnh Xương, tỉnh An Giang hôm nay, bến sông bên dòng Mekong vẫn lặng lẽ lưu giữ nghĩa tình của những con người bình dị đã góp phần bồi đắp nên cốt cách vùng đất đầu nguồn và chứng kiến hành trình từ một bến đò năm cũ đến cửa ngõ giao thương ở vùng biên giới Tây Nam.
Xã Hồng Thái, tỉnh Tuyên Quang nằm ở độ cao trên 1.200m so với mực nước biển, hằng năm cứ vào khoảng đầu tháng 7 khi những cơn mưa mùa hạ đổ xuống cũng là lúc 'bức tranh thủy mặc' khổng lồ thức giấc. Nước tràn từ sườn núi qua mạch ngầm, đổ vào từng bậc ruộng như những đợt sóng lấp lánh xô vào chân núi, biến cả thung lũng thành tấm gương khổng lồ phản chiếu mây ngàn.
Quê hương của ca sĩ Hồ Văn Cường không chỉ nổi tiếng với những cánh đồng sen mà còn hấp dẫn bởi ẩm thực mùa nước nổi, nơi những sản vật dân dã tạo nên hương vị rất riêng của miền Tây.
Mỗi độ hè về, khi nắng bắt đầu rát mặt sông Rào Nan, dòng nước mặn từ cửa Gianh theo con triều lặng lẽ ngược dòng, dâng lên tận chân đập Rào Nan. Đây cũng là lúc người dân thôn Thọ Linh, xã Nam Ba Đồn chuẩn bị ngư cụ bước vào một mùa đánh bắt đặc biệt. Theo dòng nước mặn là những đàn ruốc (còn gọi là khuyếc), rồi nhiều loài cá biển cũng nối nhau ngược sông tìm mồi. Con nước Rào Nan đổi vị, mang theo hơi thở của biển cả và những món quà hào phóng đến với cư dân vùng bán sơn địa này.
Trời còn chưa kịp sáng, màn sương mỏng như tấm khăn voan phủ lên mặt sông Tiền, sông Hậu. Từ bến nước trước nhà, má Bảy nhẹ tay đẩy chiếc xuồng ba lá rời bờ. Mỗi nhịp mái dầm chạm xuống dòng nước phù sa đều đặn nghe như có ai đang gõ nhịp song lang giữa mênh mang đồng nước để má hát bài vọng cổ 'Lá trầu xanh...'.
Khi những con chim sẻ cá kêu vang phía bìa rừng, con nước lớn từ biển đổ vào các cửa sông dần chững lại rồi ngược dòng về phía biển, đó cũng là lúc các hộ dân trong đội thu hoạch nghêu của HTX Nuôi nghêu Ðất Mũi tất bật chuẩn bị dụng cụ để ra bãi bồi thu hoạch nghêu thương phẩm.
Từ tháng 6 - 10, dân vùng biển hay gọi là mùa cá Nam, thời điểm này, các loài cá, ốc, sò có giá trị kinh tế cao theo con nước vào gần bờ để ăn thức ăn từ nguồn sông, suối đổ ra biển. Từ đây, ngư dân đánh bắt được nhiều cá, tôm, ốc, ghẹ mập ngọt, tươi ngon...
Mỗi sớm bình minh, bãi biển phường Hải Ninh (Hà Tĩnh) lại rộn ràng cảnh ngư dân kéo lưới rùng. Nghề truyền thống này vừa tạo sinh kế, vừa gìn giữ bản sắc văn hóa làng biển.
1. Một buổi sáng, khi thành phố còn chưa thực sự thức giấc, chúng tôi - những người nghiên cứu lịch sử, di sản văn hóa và quy hoạch đô thị - đã có mặt ở bến cảng bên sông Sài Gòn. Ngay từ đầu, tôi biết chuyến đi này không phải là một cuộc khảo sát thông thường.
Không chỉ vẽ nên hình hài xứ sở, những dòng sông còn bồi đắp ký ức, nuôi dưỡng tâm hồn và trở thành một phần 'căn cước' của những người con Hà Tĩnh.
Mỗi khi thủy triều rút, bãi biển Hải Châu (Nghệ An) lại nhộn nhịp bóng người mang theo rổ, xô và những chiếc cào nhỏ ra bãi triều tìm ngao. Công việc vất vả nhưng đã trở thành nguồn sinh kế của nhiều hộ dân ven biển.
Gần 15 năm kể từ khi thủy điện Sơn La đóng đập, tích nước, người dân phường Mường Lay đã thích nghi với nhịp sống của 2 mùa nước lên - xuống. Nước nổi, nhịp mưu sinh thong thả theo những chiếc thuyền buông lưới, thả câu giữa mênh mang lòng hồ; nước rút, gần 70ha vùng bán ngập lại hồi sinh trong màu xanh của lúa, ngô và hoa màu. Nương theo vòng quay của con nước, mỗi mùa đi qua lại mang đến cho Mường Lay một diện mạo khác, vừa bình yên vừa quyến rũ nơi vùng đất ngã ba sông.
Mùa nước lên ở Ninh Bình quê Phương Oanh mang đến một nhịp sống rất riêng, khi cá đồng, ốc núi và rau dại trở thành những món ăn dân dã xuất hiện theo con nước.
Cuộc săn 'vàng ròng' trong lòng cát của người chuyên nghề đào sá sùng trên đảo Quan Lạn chính là cuộc rượt đuổi theo ngọn nước thủy triều. Mùa hè ra biển, bạn có sẵn sàng cho chuyến du lịch trải nghiệm nghề đặc biệt này không?
Mỗi khi thủy triều rút sâu, dọc những ghềnh đá ven biển ở phường Quỳnh Mai (Nghệ An) lại hiện lên một khung cảnh lao động đặc biệt.
Từ Cần Thơ – quê của Quốc Trường đến Đà Nẵng – quê của Tiểu Vy, chỉ một hành trình ngắn nhưng lại mở ra sự khác biệt rõ rệt về nhịp sống và cách con người hình thành tính cách.
Mặc cho dòng nước sông Hà Thanh (phường Quy Nhơn) ngày nước rút đen kịt, bốc mùi, những người phụ nữ vẫn lặng lẽ trầm mình từ chiều cho đến tối muộn để mò bắt vẹm, ốc, các loài giáp xác để bán làm thức ăn nuôi tôm hùm, kiếm thêm thu nhập.
Sau nhiều ngày liên tiếp xảy ra tình trạng ùn ứ kéo dài, ghi nhận của phóng viên vào ngày 18-6, tuyến Kinh 2 đoạn qua khu vực Tân Phước, tỉnh Đồng Tháp đã thông thoáng trở lại. Các phương tiện thủy di chuyển qua khu vực này không còn cảnh nối đuôi chờ đợi, bị mắc cạn như những ngày trước đó.
Mùa nước nổi vẫn trở về theo nhịp vận hành của đất trời. Phù sa từ thượng nguồn tiếp tục theo sông Tiền, sông Hậu bồi đắp cho những cánh đồng miền Tây. Nhưng những đồng nước mênh mang nối liền chân trời, những mùa cá tôm đầy ắp và những ngày chèo xuồng đi giữa biển nước giờ đã lùi dần vào ký ức. Giữa bao đổi thay của vùng đất đầu nguồn, điều còn đọng lại sâu nhất trong lòng người không chỉ là nỗi nhớ mùa nước nổi năm xưa, mà còn là cái tình, cái nghĩa của cư dân đồng bằng - điều đã được bồi đắp qua biết bao mùa nước lớn, nước ròng và vẫn lặng lẽ chảy mãi như dòng phù sa trên đất Chín Rồng.