Dự án Kim Hội Vũ mang đến cách tiếp cận mới trong bảo tồn di sản khi kết hợp biểu diễn nghệ thuật, trải nghiệm văn hóa và tương tác cộng đồng để đưa Trò Xuân Phả đến gần hơn với giới trẻ. Từ tình yêu văn hóa truyền thống, những người trẻ đang góp phần 'đánh thức' một di sản quý bằng ngôn ngữ của thời đại số.
Tối 4/7, tại khuôn viên Hồ Văn (Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám), dự án Kim Hội Vũ phối hợp cùng Trung tâm hoạt động văn hóa-khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức chương trình biểu diễn nghệ thuật và trải nghiệm văn hóa 'Trò Trăng Trò Trống'.
Trò Xuân Phả được hình thành và phát triển hơn 1000 năm để trở thành một tổ hợp múa dân gian đặc sắc, 'độc nhất vô nhị' diễn ra hàng năm vào các ngày từ 10-12/2 âm lịch tại di tích nghè Xuân Phả, xã Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa và được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Come My Way vừa ra mắt đánh dấu sự trở lại của Sơn Tùng M-TP, không chỉ tạo nên cơn sốt về lượt xem hay độ phủ sóng mạng xã hội, mà đã mở ra nhiều cuộc thảo luận về các hình ảnh video ca nhạc (Music Video - MV) hướng đến.
Trong MV mới, Sơn Tùng M-TP không chỉ giúp khán giả 'check-in' một trong những điểm đến di sản đặc biệt của Ninh Bình, nổi bật hơn là việc đặt để các chất liệu truyền thống giữa bối cảnh hiện đại.
MV 'Come My Way' của Sơn Tùng M-TP gây chú ý nhờ lồng ghép chất liệu văn hóa dân gian Việt Nam, nổi bật là hình ảnh mặt nạ lấy cảm hứng từ trò Xuân Phả.
Người Việt có câu: 'Đất có lề, quê có thói.' Nghe giản dị, nhưng lại là một lời nhắc về văn hóa ứng xử và cách hòa nhập khi đến một miền đất mới. 'Lề' là thói quen đã thành nếp, thành lệ; 'đất có lề' nghĩa là mỗi vùng đất đều có lề luật, quy tắc, thông lệ riêng. 'Thói' là lối sống, cách sinh hoạt được lặp lại lâu ngày thành thói quen; 'quê có thói' nghĩa là mỗi miền quê có phong tục, tập quán riêng. Đến Thanh Hóa, người ta không chỉ đi để nhìn ngắm, mà còn để cảm nhận cái 'lề' của đất và cái 'thói' của miền quê, điều làm nên bản sắc, làm nên sức hút đặc biệt của du lịch văn hóa.
Là mảnh đất có bề dày lịch sử, cùng hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể vô cùng đa dạng, độc đáo, giàu giá trị. Các di sản văn hóa không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần cho Nhân dân, mà còn là nguồn lực quý giá để phát triển ngành du lịch. Chính vì vậy, xã Thọ Xuân đã chú trọng giữ gìn, phát huy giá trị di sản văn hóa.
Chùa Tạu nay thuộc xã Thọ Xuân, có tên chữ là Hồi Long Tự, còn gọi là chùa Xuân Phả. Chùa tọa lạc trên khu đất tương đối cao và bằng phẳng phía đầu làng, cách bờ đê sông Chu khoảng 100m. Khuôn viên của chùa có diện tích 2.696m2. Chùa Tạu được nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia vào năm 1993.
Trò Xuân Phả - mạch nguồn văn hóa xứ Thanh, loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian sống động tái hiện cảnh năm quốc gia lân bang triều kiến Hoàng đế Đại Việt. Di sản phi vật thể này không chỉ minh chứng hùng hồn cho lịch sử, nghệ thuật mà còn là nơi hội tụ tinh hoa và niềm tự hào dân tộc Việt qua bao thế hệ.
'Mã: Đường về hư vô' là dự án sân khấu đa ngành của biên đạo múa Nguyễn Duy Thành, do tổ chức Lên Ngàn sản xuất, phối hợp với Nhà hát Tuồng Việt Nam quy tụ các nghệ sĩ trẻ nhằm tái kết nối với di sản sân khấu truyền thống Việt Nam qua lăng kính đương đại.
Trên địa bàn huyện Thọ Xuân hiện có 256 di tích, trong đó nổi tiếng với 2 di tích được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt là Khu Di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh và Di tích quốc gia đặc biệt đền thờ Lê Hoàn có giá trị cao về ý nghĩa lịch sử cũng như về kiến trúc nghệ thuật; ngoài ra, vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa còn chứa đựng nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể mà ít địa phương nào trong tỉnh có được. Đây là nguồn tài nguyên quý để Thọ Xuân khai thác phục vụ phát triển du lịch.
Ngày 9/3 (tức mùng 10/2 năm Ất Tỵ), lễ hội truyền thống làng Xuân Phả năm 2025 được tổ chức tại xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân.
Xuân Trường là vùng đất cổ nằm bên hữu ngạn sông Chu, quê hương của Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trò Xuân Phả và nhiều giá trị lịch sử - văn hóa tiêu biểu khác. Nơi đây là một trong những địa phương vinh dự và tự hào có 1 Nghệ nhân Nhân dân (NNND), 13 Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) được trao tặng danh hiệu. Đây là lực lượng nòng cốt, là những 'di sản văn hóa sống' đang nỗ lực từng ngày cùng với các thế hệ người dân xã Xuân Trường tiếp tục góp phần lan tỏa, tô đậm thêm truyền thống, mạch nguồn lịch sử - văn hóa, thắp lửa di sản.
Nằm ở trung tâm khu vực châu thổ sông Chu, huyện Thọ Xuân là vùng đất địa linh nhân kiệt, có nhiều lễ hội văn hóa truyền thống đặc sắc. Trên địa bàn huyện có 6 di tích cấp quốc gia, 49 di tích cấp tỉnh, gắn liền với hơn 20 lễ hội, lễ tục truyền thống còn được bảo lưu, tái hiện trong đời sống cộng đồng.
'Ăn bánh với giò không bằng xem trò Xuân Phả' - đó là câu nói cửa miệng của người dân xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa, quê hương của trò múa Xuân Phả.
Trò múa Xuân Phả là tổ hợp 5 trò múa, mô phỏng các nước lân bang lai triều, tiến cống vua Đại Việt, được đưa tới đỉnh cao của sự kết tinh giữa nghệ thuật múa cung đình và múa dân gian.
Trò diễn Xuân Phả có từ đầu thế kỷ thứ 10, xuất phát từ cung đình, qua nhiều biến động đã được dân gian hóa, trở thành trò diễn trong sinh hoạt cộng đồng. Được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2016, loại hình nghệ thuật đặc sắc này tiếp tục được những người dân làng Xuân Phả, xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa gìn giữ và trao truyền như báu vật.
Với những giá trị độc đáo về văn hóa - nghệ thuật, trò Xuân Phả (múa Xuân Phả) đã được các thế hệ người dân làng Xuân Phả, xã Xuân Trường, Thọ Xuân, Thanh Hóa, kiên trì gìn giữ, truyền dạy và phát huy giá trị.
Đã từ nhiều đời nay, các thế hệ người dân ở xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa vẫn cùng nhau gìn giữ, bảo tồn trao truyền một trò diễn dân gian. Tương truyền, trò diễn này có từ thời Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 xứ quân rồi lên ngôi Hoàng đế. Tháng 9/2016, trò Xuân Phả được Bộ VHTT&DL ra quyết định công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia. Di sản này đã không chỉ là báu vật văn hóa xứ Thanh mà đã trở thành viên ngọc quý trong kho tàng di sản văn hóa dân tộc.
Cuối năm, khi tiết trời se lạnh, chúng tôi về làng Xuân Phả, xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa. Từ xa, tiếng trống, thanh la vọng lại, rộn ràng. Các thành viên CLB trò Xuân Phả đang luyện tập chuẩn bị cho lễ hội đầu năm.
Thanh Hóa là địa phương có nhiều di tích, danh thắng và lễ hội truyền thống. Trong quá trình thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia XDNTM, các đơn vị đã biết phát huy giá trị văn hóa truyền thống phục vụ Nhân dân.
Thuộc tổng Tam Lộng, huyện Lôi Dương, phủ Thọ Xuân trước kia, hiện nay thuộc huyện Triệu Sơn, Thọ Tân là vùng đất bán sơn địa được hình thành với bốn làng cổ: Thanh Yên, Phùng Tác Trung, Hoành Suối và Quan Thành. Tại đây có đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng với những dấu tích, chuyện kể về công cuộc dẹp loạn 12 sứ quân, lập nên nhà Đinh.
Sở hữu một kho tàng di sản văn hóa giàu giá trị được xem là lợi thế tạo nên sự phát triển cho du lịch xứ Thanh, ngành du lịch cùng các địa phương trên địa bàn tỉnh đã quan tâm bảo tồn và phát huy hiệu quả giá trị của di sản, đưa di sản trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch hấp dẫn và thu hút đông đảo du khách tham quan, khám phá.
Mỗi năm, Thanh Hóa có gần 300 lễ hội với đủ các loại hình theo quy định, phần lớn là các lễ hội truyền thống, lễ hội lịch sử và lễ hội dân gian. Mỗi lễ hội có một nét văn hóa đặc sắc riêng và việc tổ chức gìn giữ các lễ hội chính là lưu giữ truyền thống, gìn giữ bản sắc và bảo tồn các di sản văn hóa...
Trò Xuân Phả bước ra từ truyền thuyết. Đây là các trò diễn dân gian mô tả cảnh năm phương đến chầu, đem những tiết mục múa hát đặc sắc của quốc gia lân bang đến chúc mừng hoàng đế nước Việt xưa.
Nằm bên hữu ngạn sông Chu, làng Xuân Phả (nay là xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân) là 'quê hương' của trò diễn Xuân Phả nổi tiếng. Về vùng đất cổ trong những ngày đầu tháng 2 (âm lịch), du khách được hòa mình vào không gian lễ hội Xuân Phả đặc sắc, chứa đựng nhiều ý nghĩa.
Ngày 19/3 (tức mùng 10/2 năm Giáp Thìn), lễ hội truyền thống làng Xuân Phả năm 2024 được tổ chức tại xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân.
Có lẽ, những ngày này, ngôi nhà của gia đình cố họa sĩ Phan Bảo trên phố Lê Hoàn (TP Thanh Hóa) đón nhiều khách xa gần nhất, nhiều hơn tất cả những ngày đã từng rộn ràng tụ họp trước đây. Họ đến để dâng nén nhang thơm thay lời tiễn biệt cuối cùng đến cố họa sĩ Phan Bảo, 'nhà Thanh Hóa học' – người thân yêu, người thầy, người bạn, đồng nghiệp, đồng môn... mà họ xiết bao quý mến, trân trọng, tự hào.
Xứ Thanh với hàng trăm di sản văn hóa phi vật thể, từ lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn dân gian, nghề thủ công truyền thống đến phong tục, tập quán xã hội và tín ngưỡng, tri thức dân gian. Đây là tài nguyên du lịch có sức hấp dẫn mạnh mẽ, không chỉ góp phần làm đa dạng, phong phú bản sắc văn hóa mà còn định vị hình ảnh, thương hiệu du lịch của điểm đến.
Bằng tình yêu với trò Xuân Phả, nhiều năm qua Nghệ nhân Ưu tú Bùi Văn Hùng (Thọ Xuân, Thanh Hóa) đã kỳ công mô tả lại các điệu múa bằng hiện vật.
Thọ Xuân - nơi sinh ra Anh hùng dân tộc Lê Hoàn, Lê Lợi, nơi phát tích của 2 triều đại Tiền Lê và Hậu Lê hiển hách trong lịch sử dân tộc. Với những giá trị lịch sử văn hóa to lớn và kho tàng di sản văn hóa vô cùng đặc biệt, những năm gần đây, Thọ Xuân đã trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách trong nước và quốc tế.
Những ngày xuân ấm, như một dòng chảy ngược, lòng người lại xốn xang tìm về với những giá trị văn hóa truyền thống xứ Thanh. Trong đó, những câu chuyện về múa trò Xuân Phả vẫn luôn đủ sức hấp dẫn, say mê đối với cả người kể chuyện và người nghe. Qua biết bao thăng trầm, biến ảo, múa trò Xuân Phả vẫn bền bỉ sức sống, góp thêm vào bức tranh di sản sắc màu sinh động...
Nghề làm tương ở xã Xuân Trường (trước là làng Xuân Phả), huyện Thọ Xuân đã có từ lâu đời. Đến nay, hầu hết các hộ dân trong làng đều biết làm nghề, trong đó có khoảng 10 hộ gia đình đầu tư máy móc kỹ thuật, sản xuất quy mô lớn.
Không chỉ mang hương vị truyền thống đặc trưng của vùng thôn quê, nước 'Tương Xuân Phả' của cơ sở sản xuất Xuân Dũng ở thôn 1, xã Xuân Trường (Thọ Xuân) đang dần khẳng định chất lượng trên thị trường, được người tiêu dùng đón nhận.
Trong thời gian qua, nhiều cuốn sách, công trình của cá nhân, tập thể đã xác lập kỷ lục.
Gần 40 năm gắn bó, nghệ nhân Bùi Văn Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Trường (Thọ Xuân) đã coi trò Xuân Phả như cái nghiệp của mình, để từ đó tận tâm, tận lực, đau đáu nỗi niềm phục dựng, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa quý báu của cha ông.
Chùa Tạu (chùa Xuân Phả) còn có tên chữ là Hồi Long tự thuộc xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân có lịch sử xây dựng hàng nghìn năm và được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia năm 1993. Dù qua 7 lần trùng tu, tôn tạo nhưng đến nay chùa Tạu là một trong số ít chùa ở xứ Thanh vẫn giữ được nét đẹp cổ kính, rêu phong.
Không chỉ nổi tiếng với Trò Xuân Phả truyền thống, xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân còn được nhắc đến với nghề làm tương truyền thống. Thứ nước chấm ở đây nổi tiếng bởi vị ngọt thơm đặc trưng từ ngô, đậu trồng từ bãi bồi Sông Chu, và đã trở thành sản phẩm OCOP.
Đó là chùa Tạu (còn gọi là chùa Xuân Phả) ở xã Xuân Trường, huyện Thọ Xuân. Chùa đã được công nhận di tích lịch sử văn hóa Quốc gia năm 1993.
Xứ Thanh, nếu được nhìn từ điểm nhìn văn hóa - lịch sử, dường như là nơi 'thời gian ngưng đọng' trong những tập tục, lễ nghi, sinh hoạt văn hóa vừa mộc mạc, dân dã, vừa tinh tế, giàu giá trị và đậm đà bản sắc dân tộc. Đặc biệt, các di sản được vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia càng minh chứng sống động cho điều đó. Bởi các di sản ấy đã vượt qua sự kiểm chứng khắt khe của thời gian, đã song hành cùng thăng trầm lịch sử một vùng đất, để góp phần định hình nên diện mạo và bề dày truyền thống văn hóa của xứ sở này.
Xứ Thanh, nếu được nhìn từ điểm nhìn văn hóa - lịch sử, dường như là nơi 'thời gian ngưng đọng' trong những tập tục, lễ nghi, sinh hoạt văn hóa vừa mộc mạc, dân dã, vừa tinh tế, giàu giá trị và đậm đà bản sắc dân tộc. Đặc biệt, các di sản được vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia càng minh chứng sống động cho điều đó. Bởi các di sản ấy đã vượt qua sự kiểm chứng khắt khe của thời gian, đã song hành cùng thăng trầm lịch sử một vùng đất, để góp phần định hình nên diện mạo và bề dày truyền thống văn hóa của xứ sở này.
'Cây cao bóng cả', 'Cây đa, cây đề' hay 'Cây đại thụ'... đều là cách ví von mà công chúng dành cho Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) Hoàng Hải - người nghệ sĩ đã có 80 năm tuổi đời, 60 năm tuổi nghề. Ông cũng chính là hiện thân của tình yêu nghệ thuật bỏng cháy, với niềm đam mê không giới hạn và những cống hiến không tuổi tác.