"Ăn cho đã cái nư", "làm nư", "nư lên" là các cách nói Nam Bộ, đã được nhiều từ điển giải nghĩa.
Tục ngữ Việt Nam có câu “Mài mực ru con, mài son đánh giặc”. Các nhà biên soạn từ điển giải thích câu này rất khác nhau, có thể chia làm 2 nhóm:
Trong các chuyên mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' số trước, chúng tôi đã bàn đến cách giải thích từ nguyên một số từ như 'phiền phức', 'phức tạp', 'giá họa', 'trọng tài', 'canh kệ', của sách Tầm nguyên từ điển (Vân-Hạc Lê Văn Hòe - Quốc Học Thư Xã ấn hành 1942, NXB Trẻ tái bản quý 1, năm 2026). Chuyên mục này, chúng tôi tiếp tục đề cập đến cách giảng chữ 'ngần' trong từ 'trắng ngần'.
Giáo sư Ngôn ngữ học Nguyễn Thiện Giáp nhận định 'Tiếng Việt đã, đang và sẽ mãi mãi giàu và đẹp. Chỉ là có những cách sử dụng tiếng Việt thiếu trong sáng mà thôi'.
'Ngõi' là một khẩu ngữ trong tiếng Việt. Đây là một từ cổ quen dùng trong đời sống dân gian, chủ yếu từ nông thôn.
Trong tiếng Việt, từ 'ao' có nhiều nghĩa. Có chữ 'ao' (động từ) là ước lượng, dự đoán. Còn 'ao' trong 'ao chuôm' thuộc danh từ thì rất cụ thể.
Các cửa ô là một phần lịch sử của Hà Nội, và người nay khi nhắc tới 36 phố phường thì cũng thường nhắc tới 5 cửa ô.
Hai từ 'mũ mãng' và 'mũ mão' đều được Từ điển từ láy tiếng Việt (Viện ngôn ngữ học - Hoàng Văn Hành chủ biên - NXB Giáo Dục - 1995) thu thập giải nghĩa:
Văn hóa dân tộc - hay đúng hơn là những giá trị thuộc bản sắc, cái tinh hoa, tinh túy được kết tinh qua hàng ngàn năm lịch sử - cũng ví 'tấm khiên' giúp chống lại mọi sự đồng hóa, xâm lăng văn hóa. Đồng thời, văn hóa dân tộc được bảo tồn cũng chính là nền tảng góp phần bảo vệ sự toàn vẹn độc lập, chủ quyền quốc gia - dân tộc.
Độc giả: 'Trong sách 'Từ điển thành ngữ tục ngữ - ca dao Việt Nam' (Việt Chương - NXB Đồng Nai - 1998) xếp hai câu 'Mèo tha miếng thịt xôn xao/Kễnh tha con lợn thì nào thấy chi' vào thể loại 'ca dao'. Sau khi chú giải: 'Kễnh: chỉ con cọp', tác giả sách này giải thích:
TS. Đào Hồng Thu đã góp phần 'thổi một luồng sinh khí mới' cho việc nghiên cứu ngôn ngữ học khối liệu đầy triển vọng ở Việt Nam.
Và cũng giống món bánh gối của Việt Nam thường gắn liền với lứa tuổi học sinh, sinh viên, đối với hầu hết người dân Nga, chebureki gắn liền với tuổi thanh xuân của một thế hệ.
Khi nhắc đến từ này, có lẽ rất nhiều người sẽ nghĩ đến bài thơ Bầm ơi! nổi tiếng của nhà thơ Tố Hữu, với những câu mở đầu: 'Bầm ơi có rét không bầm/ Heo heo gió núi, lâm thâm mưa phùn/ Bầm ra ruộng cấy bầm run/ Chân lội dưới bùn, tay cấy mạ non'.
Các nhà biên soạn từ điển giải thích câu tục ngữ này như sau:
Từ điển thành ng ữ, tục ngữ Việt - Hán (Nguyễn Văn Khang - NXB Văn hóa Sài Gòn – 2008), là cuốn từ điển đối chiếu các đơn vị thành ngữ và tục ngữ có nghĩa giống nhau trong tiếng Việt và tiếng Hán. Sách này cho rằng, thành ngữ ' ngu như bò ' và ' ngu như lợn ' trong tiếng Việt đồng nghĩa với Liêu Đông chi thỉ - 遼東之豕 ( Lợn trắng Liêu Đông ) trong tiếng Hán. Tuy nhiên, đây là cặp thành ngữ Việt và Hán hoàn toàn không đồng nghĩa với nhau.
Đố bạn, 2 từ được nhắc đến trong câu đố chữ này là gì? Đáp án không hề khó!
Đây là những từ rất hay được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày, chỉ tình trạng của hoa quả, thực phẩm.
* Tôi thấy hè này một số cuộc gặp mặt của cựu học sinh nhân kỷ niệm khoảng thời gian mình vào trường và ra trường được ghi là 'niên khóa' (ví dụ 1983-1988 chẳng hạn). Cách ghi này, xin hỏi có chính xác không? ( Lan Chi , xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang, Đà Nẵng).
Mindset là một mô thức suy nghĩ khi phải xử lý và đối mặt với các tình huống trong cuộc sống. Để định hướng cho lối tư duy của mỗi người là thế giới quan của họ và năng lực tinh thần như ý chí, sự bền bỉ, nghị lực và sự tự tin vào chính mình.
Bộ GD&ĐT chốt phương án đồng ý cả hai đáp án đúng trong một câu hỏi tiếng Anh thi tốt nghiệp THPT 2023 gây tranh cãi trước đó.
Chiều 4/7, Bộ GD&ĐT cho biết đang cân nhắc chuyên môn về đáp án để đảm bảo quyền lợi cho thí sinh.
Bộ GD&ĐT lên tiếng trước những thông tin tranh cãi về đáp án chính thức môn tiếng Anh thi tốt nghiệp THPT 2023.
Đi cùng sự phát triển của xã hội, tiếng Việt cũng ngày càng phong phú, nhiều từ ngữ mới xuất hiện. Nhằm để mọi người có thể hiểu kỹ và yêu quý hơn tiếng mẹ đẻ, sáng ngày 1.7, tại Đường Sách TP.HCM đã diễn ra buổi giao lưu và giới thiệu cuốn sách Người Việt nói tiếng Việt của nhà báo Nguyễn Quang Thọ. Cuốn sách như một cẩm nang đề cập đến những sưu tập, khảo cứu về thành ngữ, tục ngữ tiếng Việt trước nay bị các từ điển bỏ sót, hoặc trao đổi lại phần giải nghĩa.
Cuốn sách 'Người Việt nói tiếng Việt' là một cuốn cẩm nang đề cập đến những sưu tập, khảo cứu về thành ngữ, tục ngữ tiếng Việt trước nay bị các từ điển bỏ sót, hoặc trao đổi lại phần giải nghĩa.
Sáng 1/7, nhà báo Nguyễn Quang Thọ - nguyên Tổng Biên tập báo Yêu Trẻ, đã có giao lưu giới thiệu và trò chuyện quanh cuốn sách 'Người Việt nói tiếng Việt' tại Đường sách TP HCM.
Đề thi tốt nghiệp môn tiếng Anh năm nay khiến nhiều thí sinh, giáo viên lúng túng vì có tới 2 đáp án đúng ở cùng một hỏi.
Một độc giả thắc mắc: 'Tôi thấy hàng ngày mọi người dùng từ 'luyên thuyên' rất nhiều. Vậy, xin mục 'Cà kê chuyện chữ nghĩa' cho biết chính xác là 'huyên thuyên' hay là 'luyên thuyên'?
Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam (GS Nguyễn Lân) giải thích: 'Mạ già ruộng ngấu Đó là những điều kiện tốt để tăng năng suất lúa'.
Tiếng Việt ngày càng rời xa các quy chuẩn hàm chứa giá trị truyền thống, bởi cách dùng và giải thích từ ngữ tùy tiện.
Sách Thành ngữ bằng tranh (NXB Kim Đồng, 2020), cho rằng 'nuôi báo cô' chính là nuôi 'bà cô' mà ra. Cụ thể, sách này giải thích:
Nghiên cứu phương ngữ Quảng Bình, chúng ta sẽ hiểu thêm về những nét đặc trưng về truyền thống văn hóa đặc sắc của vùng đất này.
Khán giả Việt Nam vừa trải qua kỳ World Cup 2022 với những trận cầu vô cùng sôi động. Và chỉ hai ngày sau (20/12/2022), mọi người lại được thưởng thức những trận đấu trong khuôn khổ AFF Cup 2022, cũng hấp dẫn chẳng kém.
Từ điển từ ngữ Nam Bộ định nghĩa nhà báo là người không có việc làm, ăn bám gia đình, song theo các chuyên gia, đây là cách định nghĩa rất tiêu cực và không hợp đưa vào từ điển.