Giá trị và chuẩn mực văn hóa là hai phạm trù có quan hệ biện chứng. Từ giá trị chung, để gắn với nhu cầu của thực tiễn, con người xây dựng cho mình những chuẩn mực văn hóa cụ thể, rõ ràng. Vì vậy, hai phạm trù đó không đồng nhất, giá trị văn hóa do con người tổng kết nên đều được cụ thể hóa bằng các thước đo của chuẩn mực văn hóa theo bậc thang của chúng.
Có thể thấy, văn hóa nói chung và văn hóa Việt Nam nói riêng biến đổi thường xuyên, liên tục, không ngừng, nhưng ngay trong lòng của sự biến đổi đó, luôn tạo ra những yếu tố ổn định, xuyên suốt, tạo nên đặc trưng, bản sắc của nền văn hóa, qua đó khắc sâu bản sắc của cả dân tộc.
Những năm qua, chúng ta đã cố gắng vận dụng quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa và đã đạt được những kết quả nổi bật cả về lý luận và thực tiễn. Để hiểu kỹ hơn, toàn diện hơn và gắn liền với việc lý giải chức năng điều tiết của văn hóa, cần làm rõ nội dung nhận diện văn hóa trong tư tưởng Hồ Chí Minh.
LTS: Trong bối cảnh toàn cầu hóa, kinh tế thị trường và chuyển đổi số đang làm thay đổi nhanh chóng đời sống xã hội, yêu cầu nhận thức sâu hơn về vai trò của văn hóa trong định hướng và điều chỉnh hành vi cộng đồng trở nên đặc biệt cấp thiết. Những giá trị và chuẩn mực văn hóa - từ tư tưởng Hồ Chí Minh, hệ giá trị chân - thiện - mỹ đến cấu trúc chiều sâu của văn hóa - chính là 'hệ điều tiết' mềm nhưng bền vững, giúp xã hội vận hành hài hòa, hạn chế lệch chuẩn và tạo nền tảng phát triển. Với tinh thần đó, Văn Hóa trân trọng giới thiệu loạt bài của GS.TS Đinh Xuân Dũng, nguyên Phó Chủ tịch chuyên trách Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương về 'chức năng điều tiết sự vận động và phát triển xã hội của văn hóa' - một góc nhìn lý luận có ý nghĩa trước những biến động mạnh mẽ của thời đại.