Dưa hấu, thanh long là hai trong số những cây trồng chủ lực tại nhiều địa phương, phần lớn được xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, đợt ùn ứ xe nông sản tại các cửa khẩu kéo dài suốt 3 tháng ròng, đến nay vẫn chưa chấm dứt khiến giá nhiều loại trái cây 'chạm đáy'. Nguyên nhân vì sao?
Sáng 21/2, tại thành phố Phan Thiết (Bình Thuận), Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan chủ trì Hội nghị Tình hình sản xuất và tiêu thụ thanh long.
Bình Thuận, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Long An khuyến cáo ngưng đưa nông sản lên các cửa khẩu; doanh nghiệp nên xuất hàng qua cảng biển và xúc tiến thị trường nội địa.
Trong tình thế xuất khẩu trái cây sang Trung Quốc đi theo đường bộ gặp khó do hoạt động thông quan tại các cửa khẩu đóng mở thất thường, thì vận chuyển trái cây đi đường biển là hướng đi được đặt ra. Dự tính trong quý 1/2022, tại các tỉnh Bình Thuận, Long An, Tiền Giang có nhu cầu xuất khẩu khoảng 100.000 tấn thanh long qua đường biển và cần khoảng 5.000 vỏ container…
Sáng 13/1, Cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh) và cửa khẩu Hà Khẩu (Lào Cai) đã chính thức thông quan sản phẩm thanh long của Việt Nam. Đây là một thông tin rất vui đối với các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây Việt Nam.
Phó Thủ tướng Lê Văn Thành chủ trì Hội nghị trực tuyến về xử lý hàng hóa ùn tắc tại các cửa khẩu phía Bắc chiều ngày 8/1/2022, trong đó yêu cầu thúc đẩy xuất khẩu nông sản qua đường sắt, đường biển, phấn đấu giải tỏa hết xe tồn đọng trước Tết Nguyên đán.
Vẫn còn hàng ngàn xe container hàng hóa, chủ yếu là nông sản bị ùn tắc tại khu vực biên giới phía Bắc. Nhiều loại nông sản cũng đang vào vụ thu hoạch với sản lượng hàng ngàn tấn. Vấn đề tiêu thụ nông sản tại thời điểm này trở nên nóng bỏng hơn bao giờ hết. Tín hiệu khả quan là các tập đoàn bán lẻ sẵn sàng đưa nông sản vào hệ thống siêu thị, chuỗi cửa hàng thực phẩm để tận dụng nhu cầu tiêu thụ tăng cao của thị trường trong nước dịp Tết Nguyên đán.
Hiện giá cước vận tải biển tăng đến 500%, đồng thời, giá thuê container lạnh cũng lên tới 200 triệu..., ngày 7/1, Bộ NN&PTNT đã có văn bản gửi các bộ, ngành, địa phương kiến nghị gỡ vướng mắc trong vấn đề này, cũng như kích cầu nội địa.
Theo ước tính của các tỉnh, hiện có đến 300.000 tấn thanh long đang vào vụ và chưa có hướng cụ thể về tiêu thụ. Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) đề nghị, cần thay đổi tư duy quá phụ thuộc vào một thị trường sang tư duy 'đa dạng thị trường và không đổ thừa trách nhiệm'.
Nhiều DN bán lẻ, chế biến đang tích cực vào cuộc tiêu thụ hàng trăm tấn nông sản như: Thanh long, mít, chuối, xoài... Hoạt động này đã phần nào chia sẻ khó khăn với nông dân, DN xuất khẩu và được coi là một trong những giải pháp cấp bách giải quyết tình trạng nông sản ùn ứ tại các cửa khẩu phía Bắc kéo dài nhiều ngày qua.
TS Lê Thanh Hòa, Phó Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển Thị trường Nông sản, Bộ NN-PTNT dự báo Trung Quốc có thể tăng biện pháp kiểm dịch bệnh, làm chậm tiến độ xuất khẩu, gây ùn ứ nông sản trong thời gian tới.
Các cửa khẩu, đường mòn lối mở của các tỉnh phía Bắc buộc phải đóng cửa bởi chính sách 'Zero Covid' từ Trung Quốc. Hiện hàng nghìn xe nông sản, đặc biệt là sản phẩm rau quả vẫn ùn ứ ở cửa khẩu, cùng hàng nghìn lượt xe khác đang phải quay đầu về tìm cách tiêu thụ nội địa.
Trong điều kiện Trung Quốc hạn chế nhập nông sản, trong đó có những trái cây chủ lực của Việt Nam như thanh long, mít, dưa hấu…, nhiều doanh nghiệp đã lên tiếng sẵn sàng chế biến, thu mua xe nông sản quay đầu về từ biên giới…
Tại Diễn đàn trực tuyến kết nối nông sản do Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, Cục Trồng trọt, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, Cục Bảo vệ thực vật (Bộ NN&PTNT) và Sở NN&PTNT các tỉnh, thành phố tổ chức hôm nay (31/12), nhiều doanh nghiệp chế biến cho biết sẵn sàng nhận chế biến các nông sản đang ùn ứ tại biên giới.
Các 'đại gia' trong ngành chế biến hứa sẽ thu mua các loại trái cây tươi khi xe container trên cửa khẩu quay đầu về, còn hệ thống siêu thị sẵn sàng thu mua giúp bà con nông dân để đưa nông sản vào siêu thị bán không lợi nhuận.
Doanh nghiệp, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho rằng cần quan tâm đến tiêu thụ nội địa nhiều hơn thay vì chỉ chú trọng đến thị trường xuất khẩu.