Văn hóa là hồn cốt của dân tộc, nói lên bản sắc của dân tộc. Văn hóa còn thì dân tộc còn... Bởi vậy, các thế lực thù địch, phản động, phần tử cơ hội chính trị có nhiều âm mưu, thủ đoạn để tấn công vào lĩnh vực văn hóa. Do đó, đấu tranh bảo vệ nền văn hóa dân tộc là nhiệm vụ quan trọng trong tình hình hiện nay.
'Tất cả những gì chúng ta có được ngày hôm nay, bên cạnh sự phát triển mạnh mẽ về mọi mặt của đời sống xã hội, đồng hành với sự phát triển của mỗi dân tộc là văn hóa. Văn hóa luôn là dòng chảy liên tục, không ngừng nghỉ qua những thăng trầm lịch sử của mỗi dân tộc, mỗi quốc gia và của cả nhân loại. Vì văn hóa là sức mạnh nội sinh, là nền tảng tinh thần của xã hội; lại vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội, nên trong tư tưởng Hồ Chí Minh, văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi…'
TS. Nhị Lê - Nguyên Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản LTS: Ngày 17.5.2023, tại Hà Nội, tổng kết Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng giữa nhiệm kỳ Khóa XIII, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có bài phát biểu quan trọng với tiêu đề: 'Phát huy những kết quả và bài học kinh nghiệm đã có; tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa công cuộc đổi mới, tranh thủ mọi thời cơ, thuận lợi; vượt qua mọi khó khăn, thách thức; quyết tâm thực hiện thắng lợi toàn diện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng'. Trong đó, chỉ rõ: '… Khẩn trương, nghiêm túc tiến hành tổng kết những vấn đề lý luận và thực tiễn qua 40 năm đổi mới, tập trung vào 10 năm gần đây', và 'cần tiếp tục đẩy mạnh và làm tốt hơn nữa công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị thực sự trong sạch, vững mạnh…'.
Phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế diễn ra mạnh mẽ mở ra nhiều cơ hội, điều kiện thuận lợi, tuy nhiên cũng phải đối diện với không ít khó khăn, thách thức, nhất là trước sự xuất hiện của không ít luồng tư tưởng ngoại lai và những trào lưu xấu độc. Nhận diện những vấn đề đang đặt ra, từ đó có giải pháp hữu hiệu để tiếp tục xây dựng, giữ gìn, chấn hưng và phát triển nền văn hóa dân tộc là việc làm cần thiết, cấp bách trong bối cảnh hiện nay.
80 năm trước trong những trang cuối của Nhật ký trong tù, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh viết về ý nghĩa của văn hóa: 'Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng. Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa. Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn'.
Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện cần nhấn mạnh đến vấn đề xây dựng các hệ giá trị cốt lõi làm mục tiêu cho quá trình này. Mục tiêu cuối cùng là người dân hạnh phúc và đất nước hùng cường. Ở đó, chú trọng nhiều hơn giáo dục đạo đức, nhân cách, năng lực sáng tạo; giáo dục tinh thần yêu nước, tự hào và tự tôn về truyền thống và lịch sử dân tộc; ý thức trách nhiệm xã hội cho các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ; gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của Việt Nam…
Tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh đến nhiệm vụ xây dựng con người Việt Nam toàn diện: Đảng ta khẳng định, con người là chủ thể, giữ vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển; đồng thời, phát triển văn hóa, xây dựng con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự nghiệp đổi mới...
Lịch sử đất nước, dân tộc Việt Nam đã chứng minh, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nền văn hóa đã có đóng góp to lớn vào sự nghiệp cứu quốc và kiến quốc. Do đó, phát triển văn hóa là một trong những vấn đề luôn được các Văn kiện Đại hội Đảng qua các thời kỳ quan tâm.
Phát biểu tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu rõ: 'Đứng trước những thời cơ và thách thức mới, yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng của nước ta là phải tiếp tục xây dựng, giữ gìn và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thực sự là 'nền tảng tinh thần', 'động lực phát triển' và 'soi đường cho quốc dân đi'; phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người Việt Nam, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, thịnh vượng, tạo ra sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc để tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức, thực hiện thành công mục tiêu đưa nước ta trở thành quốc gia phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa vào giữa thế kỷ XXI'. Thực tế lịch sử dựng nước, giữ nước và xây dựng đất nước đã chứng minh văn hóa dân tộc với biểu hiện lòng yêu nước, đoàn kết, tự lực và tự cường đã giúp Việt Nam vượt qua bao thiên tai, địch họa. Trong giai đoạn mới, văn hóa sẽ tiếp sức cho công cuộc xây dựng đất nước phồn vinh, Nhân dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.
Trải qua bao biến thiên thăng trầm, Thăng Long - Hà Nội luôn tỏa sáng giá trị văn hóa, là cái nôi của văn hiến, lịch sử.
Ngày 15/4, Ban Quản lý Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam phối hợp với Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam tổ chức Diễn đàn 'Văn hóa các dân tộc Việt Nam nguồn lực phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc'.
Ngày 15/4, Ban Quản lý Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam phối hợp với Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam tổ chức Diễn đàn 'Văn hóa các dân tộc Việt Nam nguồn lực phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc' tại Hà Nội.
'Chúng ta tăng cường lòng tự hào dân tộc, quyết tâm đổi mới và chấn hưng văn hóa Việt Nam trong thời kỳ mới'.
Với những định hướng đúng đắn, sâu sắc và toàn diện, Đề cương về văn hóa Việt Nam đã trở thành 'kim chỉ nam' cho phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong định hướng phát triển đất nước thời kỳ mới.
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng, Nhà nước và đặc biệt là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng luôn đề cao vai trò của văn hóa. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ và có thể 'hòa tan' các nền văn hóa vào 'biển hội nhập', thì càng phải lấy văn hóa là cái gốc căn bản, là nền tảng tinh thần vững chắc để thực hiện độc lập, tự cường, tự chủ như lời khẳng định của Tổng Bí thư: 'Văn hóa là hồn cốt của dân tộc, nói lên bản sắc của dân tộc. Văn hóa còn thì dân tộc còn...'!
80 năm trước, khi Đảng còn hoạt động trong bí mật, chưa giành được chính quyền, đất nước trong cảnh thực dân nửa phong kiến suy thoái trầm trọng, Đề cương về văn hóa Việt Nam đã được Tổng bí thư Trường Chinh khởi thảo, được Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương thông qua tháng 02-1943. Đây là văn kiện đầu tiên của Đảng về văn hóa (VH), khẳng định các hoạt động tư tưởng, học thuật, nghệ thuật bổ sung, chi phối lẫn nhau, tạo nên tổng thể nền VH dân tộc, thể hiện tầm nhìn chiến lược của một Đảng lãnh đạo trong tương lai.
Tại Đại hội XIII, Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh muốn phát triển bền vững đất nước, không chỉ văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội, mà phải xây dựng và phát triển văn hóa, con người - tạo sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững.
Đó là một nội dung được Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh tại Chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề 'Đề cương về văn hóa Việt Nam - Những dấu ấn lịch sử'.
Tối ngày 28/2, Thủ tướng Phạm Minh Chính dự và phát biểu tại Chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng kỷ niệm 80 năm ra đời 'Đề cương về Văn hóa Việt Nam'. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Thủ tướng Chính phủ tại chương trình.
80 năm qua, với ba nguyên tắc 'dân tộc', 'đại chúng,' 'khoa học,' Đề cương về văn hóa Việt Nam tiếp tục được Đảng ta vận dụng linh hoạt, sáng tạo, hiệu quả, phù hợp với thực tiễn Việt Nam.
Kỷ niệm 80 năm ra đời Đề cương văn hóa Việt Nam (1943-2023) là thời điểm nước ta đang đứng trước nhiệm vụ: Xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị chuẩn mực con người và hệ giá trị gia đình Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIII.
Tổng kết và bế mạc hội thảo '80 năm Đề cương về Văn hóa Việt Nam (1943-2023) - Khởi nguồn và động lực phát triển' ngày 27-2, tại Hà Nội, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa cho rằng, xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân là chủ thể sáng tạo, đội ngũ trí thức giữ vai trò quan trọng.
Ra đời từ tháng 2-1943, đến nay 'Đề cương về văn hóa Việt Nam' vẫn còn nguyên giá trị lý luận khoa học và thực tiễn. Nhân kỷ niệm 80 năm ra đời 'Đề cương về văn hóa Việt Nam' (1943-2023), Phóng viên Báo Hànôịmới đã phỏng vấn Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội Nguyễn Doãn Toản về những kết quả nổi bật của Hà Nội trong phát triển văn hóa, con người, trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng cho sự phát triển của Thủ đô.
Việt Nam là đất nước có nền văn hóa, văn hiến lâu đời, có bề dày truyền thống hàng nghìn năm.
Hệ giá trị quốc gia là sự tích hợp các giá trị văn hóa, gia đình, con người tạo thành một hệ giá trị mang tính nền tảng, còn hệ giá trị văn hóa là tổng hòa các giá trị tinh hoa của văn hóa dân tộc - nhân tố bồi đắp văn hóa gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Việc xây dựng và thực hiện hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa phản ánh mong muốn, khát vọng của toàn Đảng, toàn dân, nhằm phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộc trong phát triển đất nước nhanh, mạnh và bền vững.
Mỗi quốc gia, dân tộc trên con đường xây dựng và phát triển luôn luôn xây dựng cho mình một hệ thống giá trị nhất định hay còn gọi là hệ giá trị quốc gia. Giá trị quốc gia là tất cả những gì mang lại ý nghĩa nhất định cho quốc gia, được cả quốc gia thừa nhận, trở thành mục tiêu, chỗ dựa tinh thần để con người trong quốc gia và cả quốc gia khao khát, hướng tới và hành động theo. Giá trị quốc gia vừa mang những nét riêng của dân tộc, vừa mang những nét chung phổ biến của nhân loại.
Các địa phương trong cả nước đang sôi nổi vào mùa lễ hội truyền thống đầu năm mới. Bên cạnh đáp ứng nhu cầu đời sống văn hóa phong tục, tín ngưỡng của đồng bào, lễ hội truyền thống còn là dịp đẩy mạnh quảng bá văn hóa, xúc tiến đầu tư, phát triển du lịch.
Trong bối cảnh mới, để ứng phó linh hoạt, hiệu quả với những thách thức phức tạp, khó dự báo hiện nay, việc khơi dậy và phát huy hiệu quả nguồn tài nguyên văn hóa gắn kết với phát triển kinh tế - xã hội là một yêu cầu cấp thiết đặt ra, góp phần gia tăng sức mạnh mềm văn hóa, thúc đẩy sự phát triển bền vững của đất nước.
VietNamNet trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu của Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Trọng Nghĩa tại Hội thảo Văn hóa năm 2022 diễn ra tại Bắc Ninh ngày 17/12/2022.