Giảm thi cử, tăng chất lượng dạy và học

Đổi mới phương pháp dạy học, đánh giá đúng năng lực và sự tiến bộ của học sinh là hướng đi nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thực chất

Cắt giảm thi cử, đổi mới đánh giá học sinh

Trong hai năm học lớp 10 và 11, em Hồ Hà Ly Na, học sinh lớp 12C4, Trường THPT Sơn Hà, xã Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi là thành viên đội tuyển học sinh giỏi môn Ngữ văn. Để chuẩn bị cho các kỳ thi, ngoài thời gian học chính khóa và học thêm, em dành phần lớn thời gian còn lại để ôn luyện môn học này.

Lịch học dày đặc cùng lượng kiến thức phải tiếp thu liên tục đôi lúc khiến nữ sinh rơi vào trạng thái quá tải. Em Ly Na chia sẻ, việc giảm bớt các kỳ thi sẽ giúp học sinh có thêm thời gian cân đối giữa các môn học, đồng thời giảm áp lực về thời gian và tâm lý.

“Nếu học quá nhiều một môn, tụi em dễ cảm thấy nhàm chán, thậm chí không còn muốn học. Khi giảm bớt áp lực, mỗi ngày học vừa đủ sẽ giúp tụi em tiếp thu kiến thức tốt hơn và yêu thích môn học hơn”, Ly Na bày tỏ.

Không chỉ với học sinh THPT, việc giảm áp lực thi cử cũng được học sinh THCS đón nhận tích cực. Theo em Nguyễn Chiêu Khuê, học sinh Trường THCS Nguyễn Nghiêm, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi khi không phải chịu áp lực quá lớn về điểm số, học sinh sẽ tự tin hơn trong quá trình học tập và làm bài kiểm tra.

“Không tạo ra áp lực quá lớn sẽ giúp chúng em cải thiện kết quả học tập. Khi không quá lo lắng hay sợ hãi, chúng em có thể bình tĩnh hơn trong quá trình làm bài và tiếp thu kiến thức”, em Khuê chia sẻ.

Nhằm tăng cường kỷ cương, xây dựng văn hóa trung thực, liêm chính và thực chất trong giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Chương trình hành động triển khai từ năm học 2026–2027. Trong đó, việc cắt giảm các cuộc thi hình thức, không áp đặt chỉ tiêu về điểm số hay tỷ lệ học sinh giỏi là những yêu cầu đáng chú ý, hướng đến môi trường giáo dục lành mạnh, giảm bệnh thành tích.

Thực hiện định hướng này, các cơ sở giáo dục đang rà soát hoạt động tổ chức thi, đánh giá học sinh theo hướng thiết thực, phù hợp với mục tiêu giáo dục. Thay vì tập trung quá nhiều vào thành tích qua các kỳ thi, nhà trường chú trọng quá trình học tập, sự tiến bộ và năng lực thực tế của từng em.

Việc giảm bớt các kỳ thi giúp học sinh giảm áp lực, khơi dậy niềm yêu thích học tập

Cùng với việc tinh giản các kỳ thi, đổi mới cách ra đề và đánh giá cũng được các trường quan tâm. Tại Trường THPT Sơn Hà, nội dung kiểm tra định kỳ được định hướng bám sát chương trình đã học và đề cương ôn tập, giúp học sinh chủ động hơn trong quá trình chuẩn bị kiến thức.

Thầy giáo Nguyễn Nam Cao, giáo viên Trường THPT Sơn Hà cho biết, tổ chuyên môn sẽ thống nhất nội dung ôn tập ngay từ đầu năm học, làm cơ sở xây dựng đề kiểm tra phù hợp. Phần lớn câu hỏi tập trung đánh giá mức độ nắm vững kiến thức, vận dụng nội dung đã học; khoảng 10–15% câu hỏi được dành để phân hóa, nhận diện năng lực nổi trội của học sinh.

Theo thầy Cao, cách làm này giúp học sinh có định hướng ôn tập rõ ràng, giảm tâm lý học lệch, học tủ, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu đánh giá năng lực và chất lượng học tập.

Đổi mới phương pháp giảng dạy, khuyến khích học sinh trao đổi, đặt câu hỏi và tự tìm tòi kiến thức

Giảm áp lực cho giáo viên, nâng cao chất lượng dạy học

Việc tinh giản các kỳ thi không chỉ mang lại lợi ích cho học sinh mà còn giúp giáo viên giảm thời gian dành cho công tác ra đề, coi thi, chấm thi và tổ chức các hoạt động mang tính thành tích. Khi áp lực hành chính được giảm bớt, thầy cô có thêm điều kiện đầu tư cho chuyên môn, đổi mới phương pháp giảng dạy và quan tâm nhiều hơn đến từng học sinh.

Theo thầy giáo Nguyễn Vũ An, giáo viên Trường THPT Sơn Hà, đổi mới giáo dục cần chuyển từ cách dạy truyền thụ kiến thức một chiều sang tổ chức các hoạt động để học sinh chủ động khám phá, trải nghiệm và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

“Người thầy không chỉ giảng để trò nghe mà cần đóng vai trò dẫn dắt, tạo ra nhiều hoạt động để học sinh tự tìm hiểu và chiêm nghiệm vấn đề. Chẳng hạn, với môn Lịch sử, giáo viên có thể hướng dẫn các em xây dựng mô hình, sa bàn để hình dung rõ hơn về những công trình như Vạn Lý Trường Thành hay Kim Tự Tháp. Qua đó, kiến thức trở nên trực quan, sinh động và dễ hiểu hơn”, thầy An chia sẻ.

Khi các kỳ thi được tổ chức thực chất, hoạt động đánh giá phù hợp và phương pháp dạy học tiếp tục đổi mới, học sinh sẽ có thêm cơ hội phát triển toàn diện, giáo viên có điều kiện phát huy năng lực chuyên môn. Đây cũng là hướng đi cần thiết để xây dựng môi trường giáo dục trung thực, lành mạnh, nơi chất lượng dạy và học được đặt lên hàng đầu.