Kể từ khi Công viên địa chất Non nước Cao Bằng được UNESCO chính thức ghi danh vào Mạng lưới Công viên địa chất Toàn cầu năm 2018, tỉnh Cao Bằng đã bền bỉ chuyển hóa các khuyến nghị quốc tế thành những chương trình hành động cụ thể.
Kể từ khi Công viên địa chất Non nước Cao Bằng được UNESCO chính thức ghi danh vào Mạng lưới Công viên địa chất Toàn cầu năm 2018, tỉnh Cao Bằng đã bền bỉ chuyển hóa các khuyến nghị quốc tế thành những chương trình hành động cụ thể.
Giữa những bản làng nép mình bên sườn núi, dưới tán rừng hay ven dòng suối trong veo của Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, du lịch cộng đồng đang từng bước trở thành cầu nối đưa du khách đến gần hơn với văn hóa bản địa. Không chỉ tạo sinh kế cho người dân, mô hình du lịch này góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống, để mỗi bản làng trở thành một “địa chỉ văn hóa sống” giữa miền di sản.
Từ nghề làm hương truyền thống có lịch sử khoảng 200 năm, đồng bào Nùng An ở Làng hương Phja Thắp, xóm Quốc Tuấn, xã Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng không chỉ gìn giữ một nét văn hóa đặc sắc của cha ông trao truyền mà còn từng bước đổi mới sản phẩm, gắn nghề truyền thống với du lịch cộng đồng. Những bó hương mộc mạc mang theo hương thơm tự nhiên của núi rừng đang trở thành sản phẩm hàng hóa, góp phần nâng cao thu nhập và níu chân du khách khi đến với bản làng.
Có những câu chuyện về một miền đất chỉ thực sự trở nên sinh động khi được kể bằng tiếng nói của người đã sinh ra, lớn lên và gắn bó với miền đất ấy. Một điểm tham quan khi được người bản địa kể lại bằng ký ức, trải nghiệm và niềm tự hào của chính mình, nơi ấy trở thành một câu chuyện văn hóa có sức níu chân du khách. Đó cũng là giá trị đặc biệt của đội ngũ thuyết minh viên cộng đồng trong vùng Công viên địa chất (CVĐC) toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng. Phát huy tốt lực lượng này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách mà còn mở rộng sự tham gia của cộng đồng vào bảo tồn di sản, tạo sinh kế và lan tỏa giá trị của danh hiệu CVĐC toàn cầu UNESCO.
Chiều 5/9, đồng chí Phan Thăng An, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh khảo sát làng nghề làm giấy bản xóm Quốc Dân và làng nghề làm hương Phja Thắp, xóm Quốc Tuấn, xã Quảng Uyên. Cùng đi có đồng chí Bế Thanh Tịnh, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh; lãnh đạo một số sở, ngành.
Hướng tới kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9 (2/9/1945 - 2/9/2026), tỉnh tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch tại nhiều địa phương, mang đến cho người dân, du khách những trải nghiệm đa dạng, đặc sắc trong kỳ nghỉ lễ.
Kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm nay kéo dài 5 ngày, mang đến cho Cao Bằng một nhịp sống sôi động hơn khi người dân và du khách cùng xuống phố, tham quan, vui chơi và tận hưởng không khí kỳ nghỉ. Phố phường rực rỡ sắc cờ, hàng quán đông vui và dòng người tìm về các khu, điểm du lịch, tạo nên bức tranh đầy màu sắc của Cao Bằng trong những ngày Tết Độc lập.
Nhiều đặc sản vùng miền và các hoạt động văn hóa đặc sắc, hấp dẫn phục vụ du khách dịp nghỉ lễ 2/9 tại Phiên chợ vùng cao “Cao nguyên mở hội”, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam.
Từ ngày 29/8 - 2/9, Đoàn Cao Bằng gồm 45 nghệ nhân, diễn viên các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao tham gia các hoạt động “Vui Tết độc lập” tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Đoài Phương, Hà Nội).
Phiên chợ vùng cao “Cao nguyên mở hội” diễn ra từ ngày 29.8 đến ngày 2.9.2026 tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Đồng Mô, Hà Nội) với nhiều hoạt động đặc sắc, hấp dẫn phục vụ du khách trong kỳ nghỉ lễ 2.9.
Bài 3: Từ “Thẻ xanh” UNESCO đến dấu ấn ngoại giao đa phương
Việc lồng ghép các giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là trải nghiệm tại các làng nghề thủ công, không chỉ tạo điểm nhấn thu hút du khách mà còn góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc địa phương. Những trải nghiệm gần gũi, chân thực để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp đối với du khách, đặc biệt là du khách quốc tế.
Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh từng bước cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ bằng những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương. Từ bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng đến khai thác tiềm năng du lịch văn hóa, tỉnh đang từng bước đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Bài 3: Xây dựng mô hình tăng trưởng đặc thù - Từ tư duy đến hành động
Giữa nhịp sống hiện đại 4.0, đến với miền Non nước Cao Bằng du khách vẫn được chạm vào những sắc màu văn hóa truyền thống từ nghìn năm được những đôi 'bàn tay vàng' của phụ nữ các dân tộc thiểu số (DTTS) Tày, Nùng, Mông, Dao, Lô Lô… bền bỉ, lặng thầm 'giữ lửa', đưa sản phẩm văn hóa bản địa vươn ra thị trường trong nước và quốc tế.
Bên cạnh cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, điều thu hút du khách đến với Cao Bằng chính là cơ hội trải nghiệm đời sống văn hóa bản địa, đặc biệt tại các làng nghề truyền thống.
Trong bức tranh phát triển du lịch của tỉnh, những năm gần đây, bên cạnh danh thắng thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao hay Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, các làng nghề truyền thống đang dần được 'đánh thức' như một nguồn tài nguyên văn hóa đặc sắc. Không chỉ dừng lại ở sản xuất, nhiều làng nghề chủ động đổi mới cách làm, mở cửa đón khách tham quan, trải nghiệm, từng bước hình thành sản phẩm du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc địa phương.
Cùng với việc khai thác hiệu quả các lợi thế về cảnh quan thiên nhiên và giá trị văn hóa truyền thống, du lịch Cao Bằng đang có bước chuyển tích cực khi các bản làng vùng cao trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách. Sự phát triển của mô hình du lịch cộng đồng với hệ thống homestay mang đậm bản sắc dân tộc, các trải nghiệm văn hóa đặc trưng và ẩm thực núi rừng góp phần đa dạng hóa sản phẩm, tạo dấu ấn riêng cho du lịch Cao Bằng trên bản đồ du lịch khu vực.
Từ kho báu tri thức lao động sản xuất cùng vốn văn hóa truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ, phụ nữ Cao Bằng đang mạnh dạn đầu tư, nâng tầm những sản vật bản địa thành các sản phẩm OCOP chất lượng, từng bước chinh phục thị trường trong và ngoài tỉnh. Từ gian bếp gia đình, nương rẫy vùng cao, họ tự tin bước ra thị trường với khát vọng làm giàu trên chính mảnh đất quê hương, mở ra hướng đi mới thoát nghèo bền vững.
Xuân về giữa nhịp điệu hiện đại đang lan nhanh đến từng bản làng, những làng nghề truyền thống ở Cao Bằng vẫn giữ cho mình một dáng đi riêng: chậm rãi, bền bỉ, nhưng không ngừng vươn lên. Đó là sức vươn của bàn tay lao động, của ký ức văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ, để mỗi mùa xuân về, làng nghề lại vươn mình mạnh mẽ hơn, mang theo bao hy vọng về một năm mới ấm no, hạnh phúc.
Mùa Đông, không gian Công viên địa chất (CVĐC) Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng hiện lên trọn vẹn nhất với vẻ đẹp nguyên sơ, trầm tĩnh. Cao Bằng mùa này đẹp theo cách rất riêng - vẻ đẹp của sự bền bỉ, hài hòa giữa thiên nhiên, con người và lịch sử, địa chất.
Năm 2025 khép lại với nhiều kết quả tích cực, du lịch Cao Bằng tiếp tục duy trì đà phục hồi và tăng trưởng ổn định, từng bước khẳng định vai trò là ngành kinh tế quan trọng của địa phương. Trong bối cảnh còn không ít khó khăn, thách thức, ngành du lịch tỉnh đã chủ động đổi mới phương thức quản lý, đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng liên kết, qua đó tạo dựng sức sống mới cho điểm đến Non nước Cao Bằng.
Kỳ 3: Bảo tồn di sản - phát triển du lịch bền vững
Khi những thanh âm điện tử và các thể loại âm nhạc mới mẻ đang lấn át dần, vẫn còn đó một không gian lắng đọng miền non nước, nơi tiếng đàn tính và làn điệu Then ngân vang. Những lớp học đàn tính, hát Then được duy trì ở địa phương không chỉ đơn thuần là nơi truyền dạy kỹ năng nghệ thuật, mà còn là hành trình gìn giữ, lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Tày, Nùng nơi đây.
Giữa miền đất di sản địa chất hàng triệu năm, Công viên địa chất (CVĐC) Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng không chỉ được biết đến bởi vẻ đẹp nguyên sơ với giá trị địa chất tầm cỡ quốc tế mà còn được cộng đồng Mạng lưới CVĐC Toàn cầu UNESCO đánh giá cao bởi những nỗ lực bền bỉ về bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường, chủ động chống biến đổi khí hậu (BĐKH) và thích ứng trước thiên tai khó lường. Bước vào mùa mưa bão năm 2025, CVĐC Non nước Cao Bằng đang trở thành điểm sáng thực hiện cam kết toàn cầu vì hành tinh xanh phát triển bền vững.
Tuyến du lịch phía Đông 'Trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ sở thần tiên' của Công viên địa chất Non nước Cao Bằng mang đến hành trình khám phá thiên nhiên kỳ vĩ, đồng thời, đưa du khách ngược dòng thời gian để cảm nhận chiều sâu văn hóa của một vùng đất giàu bản sắc.
Phát huy vai trò là thành viên tích cực, có trách nhiệm trong mạng lưới Công viên địa chất (CVĐC) Toàn cầu UNESCO, CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng chủ động tham gia và đóng góp hiệu quả vào các hoạt động chung của mạng lưới. Qua đó, lan tỏa rộng rãi các giá trị địa chất, văn hóa đặc sắc của địa phương, góp phần thiết thực trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.
Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đón 1.134.960 lượt khách du lịch, tăng 28,5% so với cùng kỳ năm 2024, đạt 45,4% kế hoạch.
Ngày 5 - 6/5, Ban Quản lý Công viên địa chất (CVĐC) Non nước Cao Bằng tổ chức chương trình khảo sát và thực hành thực địa hoạt động thuyết minh về các nghề truyền thống, điểm di sản CVĐC trên tuyến du lịch phía Đông 'Trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ sở thần tiên' của CVĐC Non nước Cao Bằng.
Trong nhịp sống xã hội hiện đại, không ít làng nghề thủ công đang bị mai một. Giữa bối cảnh đó, Công viên địa chất (CVĐC) Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng không chỉ là danh hiệu UNESCO mà đang tạo ra một hệ sinh thái 'hồi sinh' cho làng nghề truyền thống phát triển bền vững từ sáng tạo sản phẩm mới có giá trị văn hóa - kinh tế - du lịch.
Để tránh đi máy bay quá tốn kém, né cảnh đông đúc ở điểm đến nổi tiếng, nhiều gia đình lựa chọn du lịch 30/4 bằng xe ô tô cá nhân, tìm các lịch trình 'không giống ai' và sẵn sàng 'ăn nghỉ ven biển, giữa rừng'.
Huyện Quảng Hòa quan tâm, triển khai thực hiện các hoạt động hỗ trợ cho sản phẩm làng nghề, sản phẩm đặc sản, trong đó chú trọng về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Một số đề xuất và hoạt động triển khai bước đầu có những tác động tích cực trong phát triển sản xuất của địa phương.
Làng hương Phja Thắp thuộc xã Phúc Sen, huyện Quảng Hòa có lịch sử hơn 100 năm. Hương Phia Thắp làm hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên ở vùng miền núi đá vôi, là sản phẩm kết tinh từ sự tỉ mỉ và khéo léo của người dân địa phương. Trong chuyến thăm quê hương cội nguồn cách mạng Cao Bằng, chúng tôi được tìm hiều về nghề làm hương truyền thống của bà con nơi đây với nhiều ấn tượng khó quên.
Làng hương Phja Thắp thuộc xã Phúc Sen, huyện Quảng Hòa có lịch sử hơn 100 năm. Hương Phia Thắp làm hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên ở vùng miền núi đá vôi, là sản phẩm kết tinh từ sự tỉ mỉ và khéo léo của người dân địa phương. Trong chuyến thăm quê hương cội nguồn cách mạng Cao Bằng, chúng tôi được tìm hiều về nghề làm hương truyền thống của bà con nơi đây với nhiều ấn tượng khó quên.
Từ năm 2018 đến nay, tỉnh Cao Bằng đã đẩy mạnh bảo tồn, phát huy các giá trị di sản trong vùng Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng nhằm thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.
Từ ngày 4 - 8/11, Ban Quản lý Công viên địa chất (CVĐC) Non nước Cao Bằng tổ chức kiểm tra, đánh giá hạ tầng cơ sở các điểm di sản, cơ sở đối tác và khảo sát một số làng nghề truyền thống gắn với công tác bảo tồn di sản và phát triển sinh kế trên 4 tuyến du lịch CVĐC Non nước Cao Bằng.
Thực hiện nội dung đột phá về phát triển du lịch bền vững, giai đoạn 2021 - 2025 theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020 - 2025, các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trên địa bàn tỉnh đẩy mạnh bảo tồn làng nghề thủ công truyền thống gắn với phát triển du lịch bền vững. Qua đó, đóng góp tích cực vào công tác quảng bá, xúc tiến du lịch của địa phương.
Trong sự kiện Hội nghị quốc tế lần thứ 8 của mạng lưới Công viên địa chất (CVĐC) Toàn cầu châu Á - Thái Bình Dương năm 2024 tại Cao Bằng (APGN-8) có 2 sản phẩm làng nghề truyền thống làm giấy bản và hương thơm của dân tộc Nùng An, xã Phúc Sen (Quảng Hòa) được lựa chọn làm quà tặng cho đại biểu, khách quý trong nước và quốc tế.
Non nước Cao Bằng quê em đẹp như một bức tranh thủy mặc hữu tình. Ngoài những danh thắng nổi tiếng, mỗi địa phương, mỗi dân tộc đều có những dấu ấn mang đậm sắc màu văn hóa truyền thống với bao điều thú vị để khám phá. Đặc biệt, nhiều nghề thủ công truyền thống được giữ gìn và phát huy như: nghề rèn, làm hương, thêu thổ cẩm, làm giấy bản, ngói máng… thể hiện sự cần cù, chăm chỉ, những tinh hoa văn hóa, hồn cốt của đất và người quê hương cội nguồn cách mạng.
Thay vì chỉ đi tham quan du lịch với mục đích khám phá, trải nghiệm văn hóa các vùng miền, ngày nay, khi mạng xã hội càng phổ biến hơn, nhu cầu chụp ảnh 'check in' tại các điểm đến là không thể thiếu đối với nhiều du khách.
Các làng nghề truyền thống tại xã Phúc Sen (Quảng Hòa) đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ thông qua việc tập trung chuyển đổi số trong quảng bá các sản phẩm làng nghề, tạo ra các quy trình kinh doanh mới. Việc chuyển đổi số giúp các làng nghề mở rộng thị trường tiêu thụ, quảng bá sản phẩm và thu hút khách hàng.
Cao Bằng là xứ núi, biêng biếc xanh màu ngọc của rừng, của suối. Nhưng trên nền xanh ngọc ngà ấy luôn được tô điểm bởi những sắc màu tươi mới khác, từ hoa cỏ đến màu áo của đồng bào vùng cao khi xuống chợ chơi xuân.
Khi đến Cao Bằng, du khách không thể bỏ qua 1 địa chỉ checkin, trải nghiệm mới nổi của Cao Bằng, đó là đồi chè Lũng Sâu.
Đồi chè Lũng Sâu là một địa chỉ checkin, trải nghiệm mới khi du khách đến với xã Phúc Sen, huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng. Điểm đặc biệt của đồi chè này không chỉ nằm ở sự hùng vĩ của những nương chè trên đỉnh đồi mà còn ở không gian trong lành, tươi mát khiến lòng người thư thái hơn. Hòa mình vào thiên nhiên tươi đẹp, du khách có thể thưởng thức những tách chè tươi, thơm ngọt giữa đồi chè xanh mướt…
Những ngày cuối năm, nghe trong gió ấm gọi về xôn xao hương vị tết. Từ thành phố Cao Bằng theo Quốc lộ 3 về hướng Đông Bắc khoảng 26 km là đến bản Phja Thắp, xã Phúc Sen (Quảng Hòa), nơi đây có hơn 50 hộ dân tộc Nùng An sinh sống, đang bền bỉ nối tiếp nhau giữ gìn nghề làm hương truyền thống của cha ông.
Thôn Phja Thắp của xã Phúc Sen, huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng, được biết đến với nghề làm hương (nhang) truyền thống từ bao đời nay.
Sản phẩm du lịch cộng đồng ở tỉnh Cao Bằng hiện nay được nhiều du khách đánh giá cao về nét đặc trưng của văn hóa bản địa và sự đa dạng dịch vụ; thu hút được lượng lớn du khách tham quan, trải nghiệm.
Trải nghiệm tại các làng nghề đang là xu hướng du lịch được nhiều du khách quan tâm, đặc biệt là giới trẻ. Trong đó, Quảng Hòa là một huyện tập trung nhiều làng nghề truyền thống, địa điểm thích hợp giúp du khách có được những trải nghiệm thú vị khi ghé thăm Cao Bằng.
Bản Phja Thắp thuộc xã Phúc Sen, huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng đây là nơi sinh sống của đồng bào dân tộc Nùng An với khoảng 50 nóc nhà. Người dân bản địa ở đây chủ yếu sống bằng nghề nông, song bên cạnh đó họ còn có nghề làm hương truyền thống rất nổi tiếng.