Đóng góp của giáo dục khoa cử Nho học ở Hà Tĩnh dưới Triều Nguyễn

Nhiều người Hà Tĩnh sau khi đỗ đạt đã giữ các chức vụ quan trọng tại Quốc Tử Giám, Quốc sử quán và hệ thống giáo dục địa phương.

Từ làng, nghề đến 'xứ trăm nghề'

ĐNCT - Đất Quảng từ lâu được biết đến là “xứ trăm nghề”, phản ánh sức sáng tạo và khả năng thích ứng bền bỉ của cư dân qua nhiều thế hệ. Từ quá trình khai khẩn, lập làng, nhiều nghề thủ công dần hình thành, phát triển, góp phần tạo dựng một vùng đất trù phú và làm nên bản sắc văn hóa đặc trưng của xứ Quảng.

'Hoàng Lê nhất thống chí' và 'Đại Nam nhất thống chí' khác nhau thế nào?

Dù chung cụm từ 'nhất thống chí', hai tác phẩm này mang sứ mệnh khác biệt, một là kiệt tác tiểu thuyết lịch sử, một là bộ bách khoa toàn thư về địa lý quốc gia.

'Đại Nam thực lục' và 'Đại Nam nhất thống chí' khác nhau thế nào?

Dù cùng do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn, 'Đại Nam thực lục' và 'Đại Nam nhất thống chí' lại mang hai sứ mệnh hoàn toàn khác biệt.

Kho mộc bản Triều Nguyễn ở xứ ngàn hoa

HNN.VN - Trải qua muôn vàn biến thiên lịch sử, hàng chục ngàn mộc bản Triều Nguyễn quý hiếm đã được UNESCO công nhận là Di sản Tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới vào năm 2009 và trở thành Di sản Tư liệu thế giới đầu tiên của Việt Nam, hiện đang được bảo quản nghiêm ngặt ở Trung tâm Lưu trữ Quốc gia IV đóng tại Đà Lạt (nay thuộc phường Cam Ly - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng).

Mộc bản triều Nguyễn - Báu vật trên xứ hoa Đà Lạt

Dưới tán thông cổ thụ và những biệt thự in dấu thời gian tại Đà Lạt hiện đang lưu giữ một kho báu vô giá, đó là khối tài liệu Mộc bản triều Nguyễn. Không chỉ là những tấm ván khắc cổ bằng gỗ quý, Mộc bản triều Nguyễn còn là khối tàng thư đồ sộ, lưu giữ ký ức của dân tộc Việt Nam.

Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia Khu lưu niệm Phạm Thận Duật

Ngày 20/6, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Yên Mạc tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia Khu lưu niệm Phạm Thận Duật.

Nơi bảo quản 'ký ức triều Nguyễn' giữa Đà Lạt

Trên một ngọn đồi cao ở Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, có một kho tư liệu quý đang âm thầm kể lại câu chuyện về một vương triều và dòng chảy lịch sử Việt Nam suốt hàng trăm năm. Đó là Mộc bản triều Nguyễn, Di sản tư liệu thế giới đầu tiên của Việt Nam được UNESCO ghi danh, hiện được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia IV, trực thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ.

Quan án sát Lạng Sơn Mai Anh Tuấn

Mai Anh Tuấn (1815-1851) là một vị quan dưới triều vua Tự Đức, nhà Nguyễn. Những năm tháng cuối đời, ông đã sống, làm việc tại Lạng Sơn trên cương vị Án sát sứ và đã hy sinh anh dũng để bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, sự bình yên của quê hương Xứ Lạng.

Chuyện học xưa & nay: Vị Hương cống trở thành trọng thần của 3 triều vua Nguyễn

Dù chỉ là một Hương cống, không phải đại khoa như nhiều danh sĩ khác, nhưng Trương Đăng Quế đã thể hiện xuất sắc trên nhiều lĩnh vực, cả chính trị lẫn học thuật.

Chuyện ngô đồng xứ Huế

HNN - Tháng Ba, khi tiết trời cuối xuân gần dứt để chuyển sang cái nắng đầu hè, cũng là lúc hoa ngô đồng trong Hoàng cung khoe sắc. Những vòm tán tím phớt hồng điểm xuyết giữa không gian xanh vời vợi cổ kính đã tạo thêm cảnh sắc thơ mộng, hấp dẫn du khách.

Nhiều hoạt động tôn vinh, kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn

Tỉnh ủy Hưng Yên đã ban hành kế hoạch số 59/KH-TU tổ chức các hoạt động kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726 - 2026).

Không gian di sản tư liệu thế giới và ấn vàng triều Nguyễn

Lần đầu tiên, công chúng được tiếp cận trực tiếp và chiêm ngưỡng hàng ngàn bản thực của Châu bản triều Nguyễn và Mộc bản triều Nguyễn nhờ có Không gian Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam vừa ra mắt tại Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước, 12 phố Đào Tấn.

Quốc sử quán Phạm Huy Bỉnh

Ông người Đông Biện, nay là làng Bồng Trung, xã Biện Thượng. Ông sống và làm quan thời nhà Nguyễn. Nổi tiếng thông thạo chữ, kinh qua nhiều vị trí, đặc biệt khi làm việc trong Quốc sử quán, Phạm Huy Bỉnh đã đóng góp vào việc biên soạn sử sách thời bấy giờ.

Những khẩu thần công bảo vệ thành Lạng Sơn

Khu thành Lạng Sơn xưa là nơi có khá nhiều súng lớn dùng để bảo vệ tòa thành – trung tâm hành chính của tỉnh qua các triều đại phong kiến Việt Nam. Trong đó súng thần công chế tác đời vua Minh Mạng gắn với lịch sử của tỉnh thời kỳ sau khi thành lập (4/11/1831) là loại có số lượng nhiều nhất.

Danh nhân của Việt Nam tỏa sáng trên 'bầu trời' văn hóa nhân loại

Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO) diễn ra tại thành phố Samarkand, Cộng hòa Uzbekistan đã thông qua Nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.

Danh nhân Lê Quý Đôn: 'Ngôi sao' sáng trên 'bầu trời' văn hóa Việt Nam

Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã thông qua Nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.

Tiền đời vua Nguyễn Cảnh Tông (1885 - 1888)

Vua Nguyễn Cảnh Tông tên là Nguyễn Phúc Ưng Đường, là anh của Nguyễn Giản Tông và Hàm Nghi, lên ngôi ngày 06 tháng 8 năm Ất Dậu (1885), đặt niên hiệu là Đồng Khánh, mất năm 1888. Trong thời gian trị vì, vua Đồng Khánh cho đúc các loại tiền: tiền đồng, tiền bạc và tiền vàng. Bài viết này chúng tôi giới thiệu tiền Đồng Khánh thông bảo đúc bằng đồng.

Ảnh hiếm về trường thi Nam Định 128 năm trước

Trường thi Nam Định năm Đinh Dậu 1897 hiện lên qua tư liệu ảnh, hé lộ quy trình tuyển chọn nhân tài nghiêm ngặt và những nghi lễ trang trọng dưới thời vua Thành Thái.

Đô thống Trần Công Lại - Người xứ Thanh 'ghi dấu' trên đất phương Nam

Là võ quan cao cấp trong triều đình nhà Nguyễn, đã có công phò trợ Nguyễn Ánh lên ngôi vua, Đô thống chế Trần Công Lại - người con ưu tú của quê hương Thanh Hóa còn góp phần vào việc xây dựng kênh đào Vĩnh Tế - dòng kênh 'lịch sử' trên đất phương Nam.

Một thời hương mía…

Từ con ngõ quen thuộc, tôi hướng mắt ra cánh đồng, thu vào bạt ngàn màu xanh của mía, bắp, đậu, khoai lang... Mỗi mùa một sắc điệu, trù phú và no đủ. Nếu ai đó từng gắn bó với mảnh đất này như tôi sẽ nghe tim mình thổn thức, thấy lòng xốn xang khi bao ký ức luyến thương thầm gọi, tìm về.

Chuyện học xưa và nay: Vị Tế tửu từng là thầy dạy Tam nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến

Là nhà khoa bảng lừng danh trấn Sơn Nam Hạ nhưng ít ai biết Tiến sĩ Vũ Văn Lý còn là vị Tế tửu cuối cùng của vùng đất Hà Nam tại kinh đô Huế...

Ma nhai kỷ công bi văn - Xứng đáng được công nhận Bảo vật Quốc gia

Trong kho tàng di sản lịch sử - văn hóa Việt Nam, văn bia Ma nhai kỷ công bi văn tại núi Trầm Hương, thị trấn Trà Lân, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An, nổi lên như một chứng tích độc đáo, mang đậm dấu ấn của triều đại nhà Trần.

Văn miếu Trấn Biên trong mắt người xưa

Văn miếu Trấn Biên (VMTB) ra đời vào năm Ất Mùi (1715), dưới triều chúa Nguyễn Phúc Chu (1691-1725). Vị chúa này có danh xưng đầy đủ là Hiển Tông Hiếu Minh Hoàng đế Nguyễn Phúc Chu, đương thời được gọi là Quốc Chúa. Chính vị chúa này đã phái Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh kinh lược xứ Đồng Nai.

Danh tính 'ông tổ nghề giám thị' ở Việt Nam: Nỗi ám ảnh của tất cả sĩ tử xưa, nghiêm khắc bậc nhất lịch sử

Thời kỳ vị tiến sĩ này coi thi, chế độ thi cử Việt Nam được nhận xét là rất quy củ và đều đặn. Ông đã loại hàng trăm nghìn thí sinh có hành vi gian dối trong trường thi thời bấy giờ.

Theo dòng người du xuân trên đất thiêng Ngàn Nưa

Mỗi độ tết đến xuân về, du khách trong và ngoài tỉnh lại náo nức đổ về miền đất thiêng Ngàn Nưa - nơi có quần thể di tích núi Nưa, đền Nưa - Am Tiên (thuộc địa phận thị trấn Nưa, Triệu Sơn) để dâng hương, vãn cảnh.

Trái tim ta đập ở Thái Nguyên

Sách Đại Nam Thực Lục - quyển 3 của Quốc sử quán triều Nguyễn chép: 'Thái Nguyên - Xứ ấy thuộc khu vực sao Dực, sao Chẩn. Tinh thứ thuộc sao Thần Vì… Nghĩa là nơi đất lành, nhân kiệt'.

Huế hoài cổ trong sắc màu hoa giấy Thanh Tiên

Cố đô Huế có làng Thanh Tiên nổi tiếng với nghề làm hoa giấy truyền thống đã hơn 300 năm. Hằng năm, cứ mỗi dịp Tết đến xuân về, làng Thanh Tiên lại nhộn nhịp làm hoa giấy để rồi những cây hoa giấy rực rỡ sắc màu tỏa đi khắp nơi báo hiệu một cái Tết nữa lại về.

Trịnh Hoài Đức - bậc công thần đa tài, trung hiếu

Trịnh Hoài Đức sinh và mất đều vào năm Ất Dậu (1765-1825), tự Chỉ Sơn, hiệu Cấn Trai.

Chính sách tốt để giữ chân người tài

Từ thuở bình minh của lịch sử, các triều đại đầu tiên xây dựng quốc gia độc lập đều mong mỏi, khao khát nhân tài. Tùy theo từng giai đoạn lịch sử mà việc tiến hành lựa chọn nhân tài ra giúp nước được tiến hành theo những cách khác nhau. Ngày nay, việc trọng dụng nhân tài luôn đặt lên hàng đầu.

Nhà khoa bảng toàn tài bậc nhất triều Nguyễn

Tuy chỉ đỗ Cử nhân, song Trương Minh Giảng vừa là võ tướng vừa là sử gia, từng giữ chức Tổng tài Quốc sử quán, Phó chủ khảo khoa thi Hội.

Vị vua là thiện xạ giỏi nhất triều Nguyễn: Mua một lúc 10.000 khẩu súng, bắn bách phát bách trúng

Trong lịch sử Việt Nam có một vị vua nổi tiếng với tài bắn súng, được sử sách ghi lại như 1 'thiện xạ.

Góc nhìn 365: 'Gạch nối' lịch sử mang tên Phạm Thận Duật

Một sự kiện đáng chú ý trong đời sống sử học vừa diễn ra cuối tuần trước tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội): Lễ trao giải thưởng sử học Phạm Thận Duật lần thứ 24 và cũng là dịp kỷ niệm 139 năm ngày mất của danh nhân này (29/11/1885 - 2024).

Khẳng định vai trò Tổng đốc Phan Khắc Thận

Làm quan 38 năm, trải qua 3 triều vua (Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức), từng giữ nhiều chức vụ quan trọng, nhưng cuối đời Tổng đốc Phan Khắc Thận gặp lận đận, thậm chí bị tiếng oan là người 'hèn nhát'.

Danh nhân Phạm Thận Duật và quê hương Yên Mạc

Phạm Thận Duật (1825 - 1885), quê ở xã Yên Mạc, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình, là một vị quan đại thần triều Nguyễn, đồng thời là một nhà văn hóa, nhà sử học nổi tiếng đương thời. Tên của ông được đặt cho một con phố tại quận Cầu Giấy, Hà Nội.

Dòng đời nơi đất mũi

Tỉnh Cà Mau vừa đề ra mục tiêu đến ngày 2/9/2025 hoàn thành xây mới và sửa chữa 3.995 căn nhà tạm, nhà dột nát, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm nghèo bền vững. Những ai đã từng đến nơi này mới thấy nhà tạm nhiều hơn những vùng đất họ đã từng đi qua. Dù cuộc sống đơn sơ, nhưng người dân đất mũi Cà Mau hào hiệp, chân tình, gắn bó với những người lính Biên phòng.

Thừa Thiên Huế: Những Di sản được UNESCO công nhận

Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, tỉnh Thừa Thiên Huế có 5 di sản được UNESCO vinh danh và 2 di sản chung với các địa phương khác.

Ngoại thương thời nhà Nguyễn

Các phái đoàn phương Tây (chủ yếu là Anh, Pháp, Mỹ) đến nước ta vào nửa đầu thế kỷ 19 không khỏi trầm trồ về sự hấp dẫn, nhất là về lợi thế thương mại. Nhiều tàu thuyền dâng quốc thư cùng phẩm vật, mong đặt quan hệ giao thương.

Hành trình đi tìm giá trị đích thực của việc học

Đỗ Ngọc Linh (sinh năm 2005) là sinh viên năm 2 Học viện Ngoại giao. Cô từng coi thành tích là tất cả, tin rằng mỗi giải thưởng là minh chứng cho sự nỗ lực và thành công của mình. Nhưng khi đạt được những điều đó, Linh cảm thấy trống rỗng. Giữa không gian tĩnh lặng, cô tự hỏi: 'Tại sao mình học nhiều như vậy? Đây có thực sự là điều mình mong muốn?' Hãy cùng lắng nghe chia sẻ của Linh về hành trình tìm kiếm giá trị đích thực của việc học.