Tiếng Việt từ Thể kỷ 17: các truyền thống tang chế (Phần 52)

Sự qua đời của một người thân trong gia đình là một sự kiện rất quan trọng trong đời người Việt Nam. Điều này thể hiện rất rõ trong tang lễ truyền thống mà dấu ấn còn rất đậm nét trong tiếng Việt vào TK 17.

Tình nghĩa đong đầy trong tính cách người Nam Bộ

Người Nam Bộ sống trọng tình, sẵn lòng giúp đỡ đồng bào lúc hoạn nạn và luôn hết lòng với những người thân yêu.

81 năm Quốc khánh 2/9: Chủ tịch Hồ Chí Minh trường tồn cùng dân tộc

81 năm sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong cách của Người vẫn là nền tảng tinh thần, tiếp sức cho dân tộc trên hành trình xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Cách sống của người Nam Bộ

Nhân nghĩa, yêu thương đồng bào là truyền thống quý báu được ươm mầm và đâm chồi nảy lộc trong phẩm chất nhân dân Nam Bộ.

Hiện thực hóa khát vọng phát triển Việt Nam thành quốc gia biển mạnh

Nghị quyết số 20-NQ/TW với những định hướng lớn, xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, giàu từ biển và phát triển bền vững.

Tấm lòng của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với thương binh, liệt sĩ

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định công lao to lớn và dành sự quan tâm đặc biệt đến thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ.

Phẩm chất, năng lực người làm báo cách mạng theo chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa là người sáng lập nền báo chí cách mạng Việt Nam, vừa là nhà báo có di sản báo chí đồ sộ. Vì thế, những chỉ dẫn của Người về phẩm chất, năng lực nhà báo đều chắt lọc, kết tinh từ tư tưởng, kinh nghiệm của con người có trọn nửa thế kỷ làm báo để phục vụ cách mạng.

Phát huy truyền thống thi đua yêu nước trong kỷ nguyên phát triển mới

78 năm sau Lời kêu gọi thi đua ái quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các phong trào thi đua yêu nước tiếp tục lan tỏa sâu rộng, khơi dậy khát vọng cống hiến và tạo động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Tấm gương không ngừng sáng tạo và khơi nguồn sáng tạo

Tròn 115 năm trước, quyết định đi tìm đường cứu nước thể hiện rõ tư duy độc lập, sáng tạo của Nguyễn Tất Thành. Đây cũng là quyết định khởi nguồn cho thắng lợi của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam. Hình ảnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh là biểu tượng, là nguồn cảm hứng cổ vũ cho độc lập, tự do của các dân tộc. Cuộc đời của Người là hành trình không mệt mỏi sáng tạo không ngừng.

Bài học về tầm nhìn, nhận thức và hành động

Cách đây 115 năm, ngày 5/6/1911, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành rời đất nước ra đi tìm đường cứu nước. Mục đích là để xem các nước người ta làm thế nào để trở về giúp đồng bào mình đấu tranh thoát khỏi đọa đày, đau khổ.

[Hỏi-đáp] Nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam là gì?

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là vấn đề cơ bản và quan trọng được đề cập trong Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII.

'Dân là gốc' chính là sợi chỉ đỏ xuyên suốt của Đảng

'Dân là gốc' không bao giờ là một trạng thái tĩnh mà là một cuộc chuyển động cả tầm vi mô và vĩ mô; là cuộc hành trình, sự tương tác mạnh mẽ, hiệu quả, liên tục giữa lòng dân và ý Đảng.

Đời sống Tăng đoàn ở Nalanda (Ấn Độ) vào thế kỷ VII theo Nghĩa Tịnh: Hai loại bình đựng nước

NSGN - Phần này bàn về chương hay mục 6 trong cuốn Nam hải ký quy nội pháp truyện của Pháp sư Nghĩa Tịnh, tựa đề chương 6 là Thủy hữu nhị bình 水有二瓶 (Nước có hai bình): người viết phỏng dịch là hai loại bình đựng nước.

'Tiếng Việt từ TK 17: Cách dùng 'bề tràng, nói khoét, nói hoặc, xác mấy, xa xác ...' (Phần 37B)

Phần này cho thấy cách dùng khá tự do của các từ Hán Việt như tràng (trường), khoát (khoét), hoặc (quốc, vực), xác (chắc) vào TK 17 qua dạng các con chữ La Tinh/Bồ Đào Nha, trong thời bình minh của chữ quốc ngữ.

'Làm việc nước bây giờ là hy sinh, là phấn đấu, quên lợi riêng mà nghĩ lợi chung'

Ngày Chủ nhật 15/3/2026, cử tri cả nước nô nức đi bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Tại thời khắc này, mỗi lá phiếu không chỉ là sự lựa chọn một cá nhân cụ thể, mà chính là sự ủy thác quyền lực, là sự gửi gắm niềm tin và kỳ vọng vào tương lai phát triển của đất nước.

Nghĩ trước ngày bầu cử

Thành công của cuộc Tổng tuyển cử lần thứ 16 của nhân dân Việt Nam sẽ tạo bước khởi đầu quan trọng cho việc xây dựng, kiện toàn bộ máy Nhà nước nhiệm kỳ mới, tạo nền tảng chính trị - xã hội vững chắc để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV.

Đời sống Tăng đoàn ở Nalanda (Ấn Độ) vào thế kỷ VII: Đi bộ (kinh hành) theo ghi chép của Pháp sư Nghĩa Tịnh

NSGN - Khoa học hiện đại cho thấy là sức khỏe con người tùy thuộc vào các vận động thường ngày, cụ thể như tập thể dục, đi bộ nhiều hay ít chẳng hạn. Tuy là một hoạt động nhỏ nhặt ít ai để ý đến, nhưng đi bộ lại đem đến cho ta những lợi ích to lớn không lường cho sức khỏe con người.

Tăng đoàn ở Nalanda (Ấn Độ) vào TK 7 theo Nghĩa Tịnh: hai loại bình đựng nước

Cách chế tạo và sử dụng bình nước uống này cũng cần thiết cho tập đoàn chư tăng, nhất là khi sống chung đụng trong một không gian giới hạn như tu viện Na Lan Đà, đóng góp tích cực cho sức khỏe cộng đồng và dĩ nhiên dẫn đến các hệ quả tinh thần tốt đẹp khác.

Bác Hồ và những bài thơ chúc Tết năm Ngọ

Chúc Tết đồng bào mình bằng những vần thơ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mở ra một phong tục đẹp, đầy ý nghĩa. Dù hơn nửa thế kỷ không được nghe thơ chúc Tết của Bác Hồ, nhưng mỗi khi Tết đến, xuân về, âm vang của những vần thơ năm ấy như lời của non sông còn vọng mãi, cứ náo nức cùng ta bước vào năm mới.

Nhớ tấm gương Người trồng cây

Mỗi lần Tết đến Xuân về, ta nhớ Tết trồng cây như một 'phong tục mới' tốt đẹp mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho nhân dân Việt Nam. Trong phong cách sống của Người hiện lên thái độ ứng xử hài hòa với thiên nhiên, môi trường. Qua phong trào Tết trồng cây, Người cũng nêu tấm gương sáng Nói đi đôi với làm, tự mình thực hiện tốt những lời kêu gọi, tự làm mẫu mực hướng dẫn nhân dân.

Nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, cầm quyền của Đảng

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: 'Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong điều kiện mới', trong đó có nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.

'Chúng ta phải làm sao đoàn kết?'

Có bề dày truyền thống yêu thương, quý trọng con người, trong tiếng Việt có một hệ thống ẩn dụ phái sinh từ các bộ phận cơ thể người. Nhiều hơn cả là danh từ chỉ không gian, địa điểm, như: lưng trời, lưng núi, lưng đèo, thân núi, thân đèo, miệng vực, chân núi, cua tay áo, mặt sông, mặt biển, mặt quê hương...

Tham chiếu các mô hình quốc tế

Trong sự vận động và phát triển xã hội hiện đại, văn hóa đóng vai trò quan trọng để điều tiết các yếu tố xã hội, tạo nên sự ổn định và phát triển bền vững.

Văn hóa làm 'màng lọc' giá trị trong thời kỳ hội nhập

Chúng ta có thể rút ra tính đặc thù của sự điều tiết quan hệ giữa văn hóa và chính trị thể hiện ở hai nội dung.

Xây giá trị, chống tiêu cực trong thời kỳ hội nhập

Hai vế xây và chống không phải là giải quyết bằng vũ lực, mà bằng sức mạnh của giá trị và chuẩn mực văn hóa, bằng năng lực tự kiểm soát, tự tiết chế và lựa chọn là giải pháp quan trọng giúp cho chức năng điều tiết của văn hóa được phát huy hiệu quả.

Những nhân tố tạo thành chức năng điều tiết của văn hóa

Từ cơ sở khoa học, lý luận về văn hóa và tìm trong thực tiễn lịch sử văn hóa, chúng ta đã từng bước làm rõ những nội dung quan trọng để xác định chức năng điều tiết của văn hóa. Có thể khái quát một số điểm nổi bật sau:

'Tiếng Việt từ TK 17: Cách dùng đầu rau, các cơm, ghế cơm, nhà vưng/bếp, lò, vua bếp/táo quân (Phần 51)

Nhà anh nóc trổ lên trời / Ông tổ bảy mươi đời thì chết đã lâu / Trong nhà cổng trước ngõ sau / Nhìn vào trong bếp, đầu rau ba hòn…

Chủ nghĩa khắc kỷ và chức năng điều tiết văn hóa trong xã hội hiện đại

Trong thời kỳ Hy Lạp và La Mã cổ đại, triết học rất phát triển và đã hình thành những trường phái khác nhau, mong muốn đạt đến những triết lý sống.

Hành trình của những trái tim

Tình yêu là một đề tài vĩnh cửu của văn học nghệ thuật bao trùm lên đời sống, đồng hành cùng quá trình 'sinh trưởng' của nhân loại qua mọi thời kỳ, ở mọi phương trời thuộc hành tinh Trái đất. Trong 'thực thể' văn chương Việt, đây cũng là một nguồn cảm hứng lớn, xuyên suốt quá trình vận động và phát triển từ văn học dân gian, văn học trung đại đến hiện đại và đặc biệt thăng hoa ở những thời đoạn rực rỡ, thành tựu.

Từ giá trị đến chuẩn mực văn hóa trong xã hội đương đại

Giá trị và chuẩn mực văn hóa là hai phạm trù có quan hệ biện chứng. Từ giá trị chung, để gắn với nhu cầu của thực tiễn, con người xây dựng cho mình những chuẩn mực văn hóa cụ thể, rõ ràng. Vì vậy, hai phạm trù đó không đồng nhất, giá trị văn hóa do con người tổng kết nên đều được cụ thể hóa bằng các thước đo của chuẩn mực văn hóa theo bậc thang của chúng.

Nhận diện văn hóa trong tư tưởng Hồ Chí Minh

Những năm qua, chúng ta đã cố gắng vận dụng quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa và đã đạt được những kết quả nổi bật cả về lý luận và thực tiễn. Để hiểu kỹ hơn, toàn diện hơn và gắn liền với việc lý giải chức năng điều tiết của văn hóa, cần làm rõ nội dung nhận diện văn hóa trong tư tưởng Hồ Chí Minh.

Đưa tư tưởng học tập suốt đời và ý chí, khát vọng vươn lên vào bối cảnh mới

Cách đây tròn 78 năm, ngày 10/11/1947, Bác Hồ viết 'Thư gửi ông giám đốc và toàn thể nam nữ giáo viên Bình dân học vụ Khu III' khen ngợi tỉnh Hải Dương có 6 làng toàn dân biết chữ. Bác đồng thời nhắc nhở: '... tôi mong rằng các lớp bình dân học vụ chẳng những dạy cho đồng bào học chữ, làm tính mà dạy thêm về công cuộc kháng chiến, cứu nước, tăng gia sản xuất, giúp mùa đông binh sĩ, giúp đồng bào tản cư, khoa học thường thức' (Hồ Chí Minh, Toàn tập, Sđd, t. 5, tr. 307, 709).

Để Đảng ta thật sự là đạo đức, là văn minh

Ngày 15/10, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII công bố toàn văn dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng và tổ chức lấy ý kiến đóng góp của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân.

'Tiếng Việt từ TK 17, cách dùng từ: đạo bụt, giáo bụt ... kiếp, nghiệp, kệ, pháp môn, mục liên, tì lô …' (Phần 50B)

Kết quả của sự pha trộn này dễ dàng dẫn đến sự lẫn lộn giữa các môn phái của đạo Phật và đạo Lão, nhất là dưới con mắt của một người ngoại quốc không tinh thông ngôn ngữ và văn hóa cổ truyền bản địa.

Bản Tuyên ngôn của lòng dân hợp quy luật phát triển

Bản Tuyên ngôn độc lập lịch sử của nhân dân Việt Nam được Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc trong chiều ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình trang trọng tuyên bố với quốc dân và thế giới hiện thực đã và đang diễn ra ở Việt Nam: 'Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do và độc lập, và thật sự đã trở thành một nước tự do và độc lập'. Đó là điều hợp với lòng dân và công lý quốc tế.

Chính phủ đầu tiên và thông điệp hòa bình, hữu nghị

Chính phủ đầu tiên của quốc dân ra đời từ cuộc vùng lên vĩ đại của dân tộc, mang lại những quyền lợi nhân dân chưa từng được hưởng và đã thực hiện những nhiệm vụ cấp bách giữ vững nền độc lập, cũng như lâu dài kiến thiết quốc gia. Chính phủ lâm thời cũng chuyển tải những thông điệp hòa bình, hữu nghị đầu tiên của nhân dân Việt Nam.

Cách mạng tháng Tám: Bài học hôm qua, sức bật hôm nay

Cuộc Cách mạng tháng Tám năm 1945 của nhân dân Việt Nam mang những giá trị nổi bật: Độc lập, tự chủ, sáng tạo. Các giá trị đó cũng là bài học quý từ lịch sử vẫn được khẳng định và tiếp nối để soi sáng chặng đường tiến vào kỷ nguyên mới của đất nước hôm nay.

Xây dựng Chính quyền nhà nước của dân, do dân và vì dân

80 năm qua, chính quyền nhà nước các cấp đã không ngừng được Đảng ta và nhân dân chăm lo, xây dựng, lớn mạnh, thực hiện xuất sắc sứ mệnh lịch sử được xác lập từ lúc khai sinh.

'Các chú là công an, biết thì nói, không biết thì hỏi, đừng làm thinh'

Bác căn dặn anh em cảnh vệ không được làm náo loạn với việc chạy mô tô dẹp đường mà chỉ cần hóa trang cho thật khéo, thật tự nhiên. Bác còn căn dặn: 'Các chú là công an, biết thì nói, không biết thì hỏi, đừng làm thinh'.

Huy động sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong Cách mạng Tháng Tám

Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 là cuộc cách mạng của lòng dân đồng tâm nhất trí, được Đảng tổ chức và lãnh đạo, được tư tưởng Hồ Chí Minh dẫn đường. Trước thềm kỷ nguyên mới, bài học xây dựng và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc được nhận thức và nâng cao.

Sự lãnh đạo của Đảng - nhân tố quyết định thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945

Trân trọng giới thiệu bài viết 'Sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng - nhân tố quyết định thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945' của GS-TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

Bài học lịch sử của Cách mạng Tháng Tám với sự nghiệp đổi mới, xây dựng đất nước ngày nay

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một mốc son chói lọi trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới, những bài học lịch sử đúc kết từ Cách mạng Tháng Tám vẫn còn nguyên giá trị lý luận, thực tiễn và có tính thời sự sâu sắc.

Hiện thực hóa khát vọng cháy bỏng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Từ mùa Thu lịch sử năm 1945, thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đã mở ra kỷ nguyên độc lập, tự do cho dân tộc Việt Nam. Trên nền tảng thắng lợi ấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh mong muốn xây dựng một đất nước 'hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh'. Tư tưởng ấy trở thành ngọn lửa dẫn đường cho mọi giai đoạn cách mạng của dân tộc Việt Nam.

Đảng Cộng sản Việt Nam - nhân tố quyết định thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là bước ngoặt lịch sử vĩ đại, đưa dân tộc Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới: Kỷ nguyên độc lập - tự do.