Từ những khung cửi truyền thống, người Thái ở bản Bút, xã Nam Xuân (Thanh Hóa) đang đưa thổ cẩm vào hoạt động du lịch cộng đồng, vừa gìn giữ bản sắc văn hóa, vừa mở ra hướng tạo sinh kế cho người dân.
Từ nghề dệt thổ cẩm truyền thống, bản Bút, xã Nam Xuân và bản Ngàm, xã Sơn Điện đang gắn nghề với phát triển du lịch cộng đồng. Đến đây du khách không chỉ ngắm cảnh, nghỉ ngơi trong những ngôi nhà sàn gỗ trăm năm mà còn được trải nghiệm nghề dệt, tìm hiểu văn hóa và mua những sản phẩm do chính người dân làm ra.
Năm 2025, xã Nam Xuân đã hoàn thành các tiêu chí, trở thành xã không ma túy. Thành quả ấy là kết quả của sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng công an giữ vai trò nòng cốt. Nhưng “không ma túy” không phải là đích đến, mà là một hành trình cần được giữ gìn mỗi ngày. Bởi trên địa bàn vùng cao, những nguy cơ từ ma túy vẫn luôn tiềm ẩn. Vì vậy, cùng với đấu tranh, xử lý, Nam Xuân đang đặt trọng tâm vào phòng ngừa, quản lý từ cơ sở.
Phát triển du lịch đêm không chỉ được xem là hướng đi giúp tăng trưởng kinh tế, mà còn tạo dấu ấn, hình ảnh, thương hiệu, bản sắc riêng cho điểm đến. Chính vì vậy, nhiều địa phương trong tỉnh đã và đang từng bước xây dựng, hình thành các sản phẩm du lịch đêm, mang đến nhiều trải nghiệm cho du khách.
Với cảnh quan rừng, ruộng bậc thang, hồ Pha Đay và văn hóa Thái, xã Nam Xuân phát triển du lịch cộng đồng, mở thêm sinh kế cho người dân.
Giữa núi rừng, ruộng bậc thang và những nếp nhà sàn hàng trăm năm tuổi, người dân bản Bút, xã Nam Xuân (Thanh Hóa) đang biến các giá trị văn hóa truyền thống thành sản phẩm du lịch, tạo thêm sinh kế và thu nhập.
Trong kỷ nguyên mới, phát triển du lịch phải thực sự trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn, một động lực tăng trưởng góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong đó, văn hóa làm nền tảng cốt lõi; bản sắc, chất lượng trải nghiệm là lợi thế cạnh tranh...
Trước diễn biến phức tạp của mưa lũ, Công an tỉnh Thanh Hóa đã huy động 4.496 cán bộ, chiến sĩ cùng lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, chủ động bám địa bàn, hỗ trợ nhân dân ứng phó, sơ tán người và tài sản, cảnh giới tại các khu vực nguy hiểm, góp phần hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra.
Nằm giữa núi rừng, ruộng bậc thang và những nếp nhà sàn truyền thống, bản Bút, xã Nam Xuân đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong nước và quốc tế nhờ cảnh quan nguyên sơ và những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Thái.
Trong dịp nghỉ lễ Quốc khánh, trên đường làng, thôn bản, buôn làng vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió, mang theo niềm tự hào và tình yêu đất nước của mỗi người dân.
Những ngày cuối tháng Tám, trên nhiều tuyến đường nơi đại ngàn miền Tây Thanh Hóa, sắc đỏ của cờ Tổ quốc nổi bật giữa màu xanh trùng điệp của núi rừng. Trước mỗi ngôi nhà, dọc các con đường, những lá cờ đỏ sao vàng được người dân treo trang trọng, tung bay trong gió. Sắc cờ rực rỡ góp phần làm nên không khí rộn ràng, phấn khởi, lan tỏa niềm tự hào và tình yêu quê hương, đất nước trong những ngày mùa thu lịch sử.
Giữa núi rừng xanh ngát, hàng trăm lá cờ Tổ quốc rực đỏ bên những ruộng bậc thang yên bình ở bản Bút, xã Nam Xuân, tạo nên sắc màu đầy tự hào trong những ngày kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9.
Từ những ngôi nhà sàn cổ, nghề dệt thổ cẩm đến ẩm thực, văn nghệ dân gian, người dân miền núi đang biến các giá trị văn hóa truyền thống thành sản phẩm du lịch, tạo sinh kế và góp phần giữ gìn bản sắc của cộng đồng.
Có những nơi không cần quá nhiều lời giới thiệu, chỉ cần một lần đặt chân tới cũng đủ để người ta nhớ. Hồ Pha Đay, thuộc bản Bút, xã Nam Xuân là một nơi như thế. Giữa núi rừng xanh ngát, mặt hồ phẳng lặng soi bóng mây trời, những mái nhà thấp thoáng bên sườn núi, tạo nên một khung cảnh bình dị mà nên thơ.
Không chỉ dừng ở nghỉ dưỡng hay 'check-in', du lịch trải nghiệm đang trở thành lựa chọn của nhiều bạn trẻ. Mỗi chuyến đi không chỉ để khám phá thiên nhiên mà còn là hành trình tìm hiểu văn hóa bản địa, kết nối cộng đồng và lan tỏa lối sống tích cực. Với lợi thế về tài nguyên thiên nhiên, lịch sử và văn hóa, Thanh Hóa có nhiều điều kiện phát triển loại hình du lịch này theo hướng bền vững.
Ở nhiều điểm du lịch cộng đồng, người dẫn đường không còn chỉ là người đưa khách đi tham quan, mà đang trở thành 'người kể chuyện' của bản làng. Bằng tình yêu quê hương và sự am hiểu văn hóa bản địa, nhiều người trẻ đã lựa chọn ở lại, đồng hành cùng du khách trên mỗi hành trình khám phá. Chính họ đang góp phần làm cho du lịch cộng đồng hấp dẫn hơn, đồng thời gìn giữ và lan tỏa những giá trị truyền thống ngay từ chính nơi mình sinh ra.
Không chỉ sở hữu cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, các khu du lịch sinh thái cộng đồng ở miền Tây xứ Thanh còn hấp dẫn du khách bởi những sắc màu văn hóa truyền thống được lưu giữ trong đời sống cộng đồng. Mỗi hành trình khám phá vì thế còn là cơ hội để cảm nhận những giá trị văn hóa riêng có của vùng đất và con người nơi đây.
Sự phát triển của hạ tầng giao thông cùng nhu cầu nghỉ dưỡng ngắn ngày gia tăng đã khiến du lịch tại Thanh Hóa hiện nay trở nên sôi động hơn bao giờ hết. Đặc biệt vào những ngày cuối tuần của mùa cao điểm du lịch hè năm 2026, hàng chục nghìn lượt du khách đổ về Sầm Sơn, Hải Tiến, Pù Luông, Thác Mây,... một mặt tạo động lực phát triển kinh tế địa phương, mặt khác đang đặt ra nhiều thách thức đối với hạ tầng, môi trường và chất lượng dịch vụ.
Ẩn mình giữa những cánh rừng nguyên sinh của xã Nam Xuân, hang Cặp Đớp gây ấn tượng bởi hệ thống nhũ đá kỳ thú, dòng suối ngầm trong mát và hàng nghìn vỏ ốc bám kín trên các vách đá, tạo nên những mảng hoa văn tự nhiên hiếm gặp. Cùng với hồ Pha Đay và bản du lịch cộng đồng - bản Bút, hang động này đang được địa phương từng bước đưa vào khai thác, mở ra sản phẩm du lịch sinh thái mới của miền Tây xứ Thanh.
Trước xu thế phát triển du lịch xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu, liên kết giữa các doanh nghiệp đã, đang mở ra cơ hội thúc đẩy quá trình đổi mới sản phẩm và hình thành hệ sinh thái du lịch bền vững. Từ những cái 'bắt tay' trong chuỗi cung ứng dịch vụ, nhiều sản phẩm du lịch mới đã được tạo dựng, mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, cộng đồng địa phương và du khách.
Nhận thức rõ giá trị kép về kinh tế, văn hóa và du lịch, các địa phương miền núi trong tỉnh đang nỗ lực bảo vệ diện tích lúa bậc thang, gắn phát triển sản xuất với khai thác du lịch trải nghiệm và gìn giữ những giá trị đặc sắc của vùng cao.
Liên tục nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về lượng khách, du lịch Thanh Hóa đang duy trì đà tăng trưởng tích cực với nhiều tín hiệu khả quan. Hành trình ấy không chỉ là câu chuyện về những con số mà còn phản ánh những chuyển biến tích cực trong định hướng phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp, bền vững và giàu bản sắc.
Trong kỷ nguyên số, truyền thông du lịch không còn dừng lại ở những chương trình quảng bá truyền thống. Việc tận dụng nền tảng số, mạng xã hội và sức lan tỏa của các nhà sáng tạo nội dung đang mở ra cơ hội mới để du lịch Thanh Hóa tiếp cận du khách nhanh hơn, rộng hơn và hiệu quả hơn.
Trong bối cảnh hội nhập và sự bùng nổ của khoa học công nghệ, sự nghiệp xây dựng văn hóa và con người Thanh Hóa đang đứng trước những vận hội và thách thức mới. Để làm rõ chiến lược biến di sản thành tài sản, đưa văn hóa trở thành động lực phát triển bền vững, phóng viên (PV) Báo và Phát thanh, truyền hình Thanh Hóa đã có cuộc trao đổi với ông Lê Văn Trung, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Có những chuyến đi không chỉ là hành trình băng rừng, vượt núi mà là cuộc gặp gỡ với một thế giới hoàn toàn khác, nơi thiên nhiên còn giữ vẹn nguyên vẻ hoang sơ, bí ẩn đến ngỡ ngàng. Pù Bai - với hồ Pha Đay xanh thẳm giữa đỉnh cao ngàn mét và hang Cặp Đớp ẩn sâu trong lõi rừng nguyên sinh - là nơi như thế. Một lần đặt chân đến, khó lòng không vương vấn.
Thời gian qua, xã Nam Xuân luôn quan tâm gìn giữ và phát huy các nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, chưng cất rượu cần men lá, đan lát. Qua đó, góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc, tạo thu nhập cho người dân địa phương.
Du lịch Thanh Hóa đang duy trì đà tăng trưởng tích cực về lượng khách, song thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách vẫn còn hạn chế. Việc hình thành những sản phẩm du lịch đêm đặc sắc được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian trải nghiệm, gia tăng sức hút cho nhiều điểm đến trên địa bàn tỉnh.
Vào mùa cao điểm du lịch hè, các địa phương, khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh đã chủ động, linh hoạt làm mới sản phẩm, tổ chức hàng loạt các sự kiện văn hóa, thể thao sôi động, chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ... Từ đó, không chỉ tạo sức hấp dẫn mà còn làm phong phú thêm hành trình trải nghiệm khi về xứ Thanh của đông đảo du khách.
Du lịch nông thôn đang trở thành xu hướng được đông đảo du khách lựa chọn trong dịp hè nhờ các trải nghiệm xanh, không gian yên bình và gần gũi với thiên nhiên. Các địa phương, khu điểm du lịch trong tỉnh đã quan tâm đầu tư, phát triển đa dạng loại hình du lịch kết hợp với các hoạt động nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe và trải nghiệm văn hóa bản địa, nhằm tạo sức hấp dẫn du khách.
'Du lịch Thanh Hóa - Hương sắc bốn mùa' không chỉ dừng lại ở một khẩu hiệu quảng bá du lịch giàu tính gợi mở, mà đang từng bước cụ thể hóa thành những sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm thực tế. 'Hương sắc bốn mùa' vì thế đang dần trở thành một hệ sinh thái du lịch sống động, lan tỏa sức hút đối với du khách.
Giữa không gian mát lành của bản Bút, xã Nam Xuân, hương thơm từ những ống nứa nướng trên bếp than hồng luôn có sức níu chân du khách. Món gà đồi om măng chua không chỉ hấp dẫn bởi vị ngon đậm đà, mà còn bởi cách chế biến mang đậm dấu ấn văn hóa người Thái. Đây cũng là trải nghiệm ẩm thực khó quên khi ghé thăm homestay A Béo của chị Phạm Thị Tuyết.
Bước vào thời gian cao điểm của mùa du lịch năm 2026, các địa phương miền núi Thanh Hóa đang 'đánh thức' tiềm năng du lịch bằng những lợi thế riêng có về thiên nhiên và văn hóa. Sự vào cuộc của chính quyền các địa phương cùng làn sóng đầu tư mới đang mở ra cơ hội để du lịch miền Tây Thanh Hóa bứt phá.
Thanh Hóa là mảnh đất nổi tiếng với bề dày lịch sử và nguồn di sản văn hóa vật thể, phi vật thể phong phú, đa dạng. Ngành du lịch đang không ngừng nỗ lực trong việc phát huy giá trị di sản văn hóa trở thành tài sản và tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển du lịch.
Không còn là những chuyến đi nghỉ dưỡng đơn thuần, du lịch 'chữa lành' đang được định hình lại theo hướng sâu hơn, thực chất hơn. Sự phát triển mạnh mẽ của du lịch wellness đang mở ra cách tiếp cận mới: du lịch không chỉ để thư giãn, mà còn để tái tạo toàn diện thân - tâm - trí.
Pha Đay là tên gọi tiếng Thái của một hồ nước tại điểm du lịch cộng đồng bản Bút, xã Nam Xuân. Hồ được bao quanh bởi những cánh rừng tự nhiên, nổi tiếng với vẻ đẹp nguyên sơ, hùng vĩ. Cũng chính cảnh quan thiên nhiên ấy đã khiến nơi đây trở thành điểm trải nghiệm được nhiều du khách tìm đến và ngày càng được nhắc tên trên bản đồ du lịch xứ Thanh.
Những tháng đầu năm, du lịch Thanh Hóa đón lượng lớn du khách du xuân, vãn cảnh. Tuy nhiên, mức chi tiêu và thời gian lưu trú còn ở mức thấp vẫn là bài toán đặt ra cho nhiều điểm đến.
Giữa nhịp sống hiện đại với đủ đầy những thanh âm náo nhiệt, tiếng khèn bè của người Thái vẫn vang vọng khắp núi rừng xứ Thanh như một dòng suối mát lành, bền bỉ chảy qua bao thế hệ. Không chỉ là nhạc cụ, khèn bè là linh hồn, là 'bậc thầy' trong kho tàng văn hóa dân gian Thái. Để tiếng khèn không bị mai một, những nghệ nhân vẫn đang ngày đêm miệt mài truyền dạy, biến những ống nứa vô tri thành khúc tình ca bất hủ, khẳng định sức sống mãnh liệt của bản sắc dân tộc trong dòng chảy thời gian.
Thời gian qua, vượt ra khỏi không gian giảng đường, đội ngũ nhà khoa học Trường Đại học Hồng Đức đã và đang ngược ngàn, về với những bản làng miền Tây Thanh Hóa để đánh thức di sản văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS). Công tác sưu tầm và nghiên cứu thực tiễn ấy không chỉ dừng lại ở mục tiêu bảo tồn bản sắc, mà còn đóng vai trò là 'chìa khóa' kiến tạo xung lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội và du lịch bền vững tại khu vực miền núi xứ Thanh.
Trong bối cảnh du lịch đang chuyển dần từ khai thác tài nguyên sang khai thác giá trị, bản sắc văn hóa trở thành yếu tố cốt lõi tạo nên sức cạnh tranh cho mỗi điểm đến. Với xứ Thanh, lấy bản sắc làm gốc không chỉ là giải pháp phát triển sản phẩm mà còn là con đường để du lịch phát triển bền vững.
Giữa dòng chảy của nhịp sống hiện đại, khi những giá trị cũ có khi bị lớp bụi thời gian che lấp, vẫn có những người phụ nữ dân tộc thiểu số (DTTS) chọn cho mình một sứ mệnh lặng thầm nhưng kiêu hãnh, canh giữ 'linh hồn' của bản làng. Bằng tình yêu sắt son với cội nguồn, họ không chỉ là người 'giữ lửa', mà còn là những nhịp cầu nối quá khứ tới tương lai, biến di sản thành nội lực để vùng cao 'thay da đổi thịt'.
Giữa nhịp sống hiện đại đang len lỏi vào từng bản làng miền sơn cước, nhiều giá trị truyền thống vẫn bền bỉ được gìn giữ như một sợi dây neo ký ức cộng đồng. Với đồng bào Thái xứ Thanh, bên cạnh tiếng khèn, điệu xòe, trang phục thổ cẩm hay mâm cỗ ngày Tết, tục gội đầu vào ngày cuối năm là một nét văn hóa đặc sắc mang đậm ý nghĩa nhân văn. Đó là nghi thức thanh tẩy, gửi gắm ước vọng về một năm mới bình an, may mắn và hanh thông.
Có những cảnh đẹp chỉ cần nhìn từ xa cũng có thể khiến lòng người cảm thấy bình yên. Hồ Pha Đay là một nơi như thế. Giữa trùng điệp núi rừng miền tây Thanh Hóa, hồ Pha Đay hiện ra lặng lẽ, mềm mại như một nét mực xanh được thiên nhiên tô điểm, đủ để giữ lại những xúc cảm rất đẹp, rất trong.
Từ những chủ trương đúng đắn đi vào cuộc sống, từ hình ảnh người cán bộ gần dân, sát dân, niềm tin ấy được hun đúc thành ý chí và hành động - đó là sự đồng lòng, quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu nghị quyết đại hội Đảng các cấp, để vùng cao tiếp tục vươn lên, đổi mới và phát triển bền vững.
Khi mùa xuân về trên khắp các bản làng miền Tây xứ Thanh, du lịch cộng đồng không chỉ được sưởi ấm bởi bước chân du khách, mà còn bởi những con người lặng thầm 'giữ lửa'. Họ là điểm tựa để tết cổ truyền nơi miền sơn cước thêm trọn vẹn.
Không chỉ là những công trình phục vụ sinh hoạt chung, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở xã Nam Xuân đang từng bước trở thành 'điểm tựa' gắn kết cộng đồng. Đây là cơ sở quan trọng để địa phương thúc đẩy phong trào văn hóa - văn nghệ (VHVN), thể dục - thể thao (TDTT) quần chúng phát triển.
Thanh Hóa không chỉ quyến rũ bởi sự hùng vĩ của núi non hay bao la của biển cả, mà còn níu chân du khách bởi những khoảnh khắc giao thời đầy thi vị. Nếu muốn chạm vào linh hồn của vùng đất 'địa linh nhân kiệt' này, hãy thử một lần thức dậy thật sớm để đón những gam màu bình minh tuyệt đẹp từ biển, non cao đến dòng Mã giang lịch sử.
Dưới ánh nắng hanh hao của những ngày đầu năm mới 2026, chúng tôi ngược ngàn đến thăm vùng đất Nam Xuân, nơi đồng bào dân tộc Thái chiếm gần 34% dân số của toàn xã. Trải qua nhiều biến cố của lịch sử, đồng bào dân tộc Thái ở Nam Xuân vẫn gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình.
Ngày se lạnh, giữa những bộn bề phố thị, tôi ngược dốc lên bản người Thái ở xã Nam Xuân, tìm đến Pha Đay, nơi mặt hồ lặng lẽ treo mình giữa vòng ôm của núi rừng. Một chuyến đi không cần lý do, chỉ để dịu lại nhịp sống đang gấp gáp, bộn bề nơi phố thị ngày cuối năm.
Không gian văn hóa bản địa đang trở thành 'chìa khóa' để du lịch cộng đồng Thanh Hóa bước vào một giai đoạn phát triển mới - nơi gắn kết giá trị truyền thống với xu hướng du lịch trải nghiệm. Khi văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm trong phát triển sản phẩm, du lịch cộng đồng ở một số địa phương đang góp phần quan trọng trong bảo tồn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa.
Năm 2025 với nhiều sự kiện lớn của đất nước, trong đó có công cuộc 'sắp xếp lại giang sơn' đã tạo tiền đề để văn nghệ sĩ 'xốc lại' tinh thần, cho ra mắt những sản phẩm chất lượng.
Với lợi thế tài nguyên phong phú, du lịch Thanh Hóa đang từng bước chuyển mình phát triển từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy chất lượng, bản sắc làm trọng tâm cho phát triển du lịch bền vững. Hành trình nâng tầm điểm đến vì thế đã có những chuyển biến rõ nét qua việc tái cấu trúc không gian, sản phẩm và cách thức tổ chức hoạt động du lịch.
Với hơn 16,2 triệu lượt khách (tăng 6,1% so với cùng kỳ năm 2024, vượt kế hoạch đề ra), năm 2025, du lịch Thanh Hóa đã nỗ lực bứt tốc, bảo đảm các điều kiện đón, phục vụ khách du lịch, tiếp tục thuộc top các địa phương là điểm đến hấp dẫn. Thanh Hóa bước vào năm 2026 với mục tiêu đón 16,8 triệu lượt khách, phát triển du lịch bền vững, chất lượng cao, lấy trải nghiệm của du khách làm trung tâm và bản sắc xứ Thanh làm cốt lõi.
Sự gặp gỡ giữa cộng đồng và du khách, giữa nếp sống bản địa và nhu cầu trải nghiệm đang tạo nên một diện mạo mới cho du lịch cộng đồng xứ Thanh. Ở đó, mỗi bản làng không chỉ là điểm dừng chân, mà đã trở thành 'ngôi nhà văn hóa mở' - nơi văn hóa được sống, được kể và được lan tỏa trong từng trải nghiệm.