Làm quan Thượng thư kiêm Đông các Đại học sĩ, Chưởng Hàn lâm viện sự và từng được cử đi sứ, Lưu Hưng Hiếu (1456 - ?) đã làm vang danh xã Lương Hà, huyện Vĩnh Ninh xưa, xã Vĩnh Lộc ngày nay.
Ở tuổi 70, sau hai bức điện từ Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhiều lần từ chối chức Bộ trưởng, cụ Huỳnh Thúc Kháng quyết định nhận lời gánh việc nước.
Khuyến học ở Việt Nam thời quân chủ không chỉ có trong "phép nước" mà còn được thể hiện tại "lệ làng". Lệ làng ở đây là phong tục, tập quán nói về quan điểm khuyến học của các làng xã ghi trong Tục lệ chữ Hán hiện lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
Hội thảo khoa học với chủ đề: “Tế tửu Quốc Tử Giám Hà Công Trình và truyền thống hiếu học dòng họ Hà tại Hà Tĩnh” là dịp để nghiên cứu và giới thiệu về Hoàng giáp Hà Công Trình, các danh nhân họ Hà, đồng thời làm rõ hơn truyền thống hiếu học họ Hà trong giáo dục khoa cử xứ Nghệ.
Tối 31/7, tại xã Lê Quý Đôn (tỉnh Hưng Yên), Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ nước CHXHCN Việt Nam, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và tỉnh Hưng Yên long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn; đón nhận Nghị quyết của UNESCO vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm Ngày sinh của ông và Chương trình nghệ thuật đặc biệt 'Rạng rỡ văn hiến Việt Nam'.
Ông là người làng Đông Biện, nay thuộc xã Biện Thượng. Sống và làm quan thời Nguyễn, nổi tiếng là người hay chữ. Sự nghiệp quan trường dẫu nhiều thăng trầm song ông vẫn giữ được chí khí, cốt cách của bậc sĩ phu.
Lê Quý Đôn (1726 - 1784) là một trong những danh nhân văn hóa kiệt xuất của dân tộc Việt Nam, nhà bác học lớn của thế kỷ XVIII. Với trí tuệ uyên thâm, tinh thần ham học hỏi và khối lượng trước tác đồ sộ, ông đã có những đóng góp to lớn trên nhiều lĩnh vực như lịch sử, địa lý, triết học, giáo dục, văn học và khoa học. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là biểu tượng của lòng yêu nước, khát vọng cống hiến, tinh thần thực học và ý chí không ngừng tìm tòi, sáng tạo, để lại di sản quý báu cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Làm Tổng đốc Thanh Hóa vào cuối thế kỷ XIX, Nguyễn Thuật (1842-1911) là người có công dâng biểu xin triều đình cho phép sĩ tử Thanh Hóa được thi riêng, ghi dấu ấn trên Bia Khuyến học - di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh.
Nhiều tư liệu mới được công bố, góp phần hoàn thiện hồ sơ khoa học về Thám hoa Vũ Công Tể sau gần 300 năm.
Ngày 2/7, tại Hà Nội, đã diễn ra Hội thảo khoa học 'Danh nhân lịch sử Thám hoa Vũ Công Tể (1687-1742): Cuộc đời và sự nghiệp', quy tụ các nhà nghiên cứu, chuyên gia lịch sử và đại diện cơ quan văn hóa nhằm làm rõ những giá trị về cuộc đời, sự nghiệp của Thám hoa Vũ Công Tể, đồng thời góp phần bảo tồn và phát huy di sản văn hóa.
Lịch sử dân tộc Việt Nam ở thế kỷ XVII là một giai đoạn đặc biệt. Sau những cuộc nội chiến kéo dài giữa các tập đoàn phong kiến, đất nước bước vào thời kỳ tương đối ổn định dưới danh nghĩa triều Lê Trung Hưng, với quyền điều hành thực tế nằm trong tay các chúa Trịnh ở Đàng Ngoài. Đó cũng là thời kỳ mà Nho học đạt đến đỉnh cao ảnh hưởng đối với đời sống chính trị và xã hội. Những người đỗ đạt không chỉ trở thành rường cột của triều đình mà còn là những tấm gương đạo đức, góp phần giữ gìn cương thường và phép nước.
Giữa không gian thanh bình của làng Bình Trù, xã Vĩnh Thành (Phú Thọ), Đền thờ Tiến sĩ Nho học, Danh nhân văn hóa Tô Thế Huy hiện lên với vẻ trầm mặc, cổ kính. Ngôi đền không chỉ lưu giữ dấu ấn về cuộc đời, sự nghiệp của một bậc đại khoa dưới triều Lê, mà còn gìn giữ ký ức văn hóa và mạch nguồn hiếu học của vùng đất này.
Ông sống và làm quan trong giai đoạn Trung hưng nhà Lê. Nổi tiếng là người thông minh, hay chữ, từng được vua Lê, chúa Trịnh tin tưởng cử sang Nam Quan tiếp sứ nhà Minh. Đó chính là Thái bảo Tào Quận công Lương Chí - người con ưu tú của đất làng Tào Sơn.
Trong lịch sử khoa cử thời phong kiến, không hiếm những trường hợp học tài thi phận. Đó là Cao Bá Quát, nổi tiếng 'văn như Siêu, Quát vô tiền Hán', thi Hương chỉ đỗ cử nhân hạng chót vì quyển thi bị dính mực; thi Hội nhiều lần đều bị đánh trượt vì văn phong phóng khoáng, phạm húy hoặc không theo khuôn mẫu trường quy. Hay Trần Tế Xương, ròng rã 8 lần đi thi trong suốt 24 năm nhưng kết quả chỉ đỗ duy nhất học vị Tú tài (nên mới gọi là Tú Xương) và không thể tiến xa hơn để ra làm quan.
Triều Lê Trung hưng, còn gọi là triều Lê - Trịnh (1533-1789) là vương triều tạo lập được chế độ khuyến học bằng tinh thần rất phong phú và đa dạng.
Ông không phải vị tướng oanh liệt nơi sa trường. Ông cũng không phải quyền thần khuynh đảo triều chính. Ông chỉ là một nho sĩ cầm bút.Nhưng chính những người cầm bút như ông đã góp phần dựng nên nền móng văn trị cho một triều đại huy hoàng nhất lịch sử Đại Việt.Tên tuổi 'Ngự tiền bút thư Đặng Diễn' vì thế vẫn còn được nhắc lại như biểu tượng của khí tiết nho gia: học rộng mà khiêm nhường, làm quan mà thanh liêm, gần quyền lực mà không để quyền lực làm đổi thay nhân cách.
Mai Anh Tuấn (1815-1851) là một vị quan dưới triều vua Tự Đức, nhà Nguyễn. Những năm tháng cuối đời, ông đã sống, làm việc tại Lạng Sơn trên cương vị Án sát sứ và đã hy sinh anh dũng để bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, sự bình yên của quê hương Xứ Lạng.
Là một danh sĩ nhất quán trong đạo xử thế, từ thuở làm quan nhà Lê đến khi trở thành đình thần triều Nguyễn, Vũ Trinh luôn khẳng định nhân cách của kẻ sĩ 'giữ trọn tiết nghĩa'.
Đối với cộng đồng người Hoa Nam bộ, món ăn không đơn giản là dưỡng chất, mà còn hàm chứa nhiều ý nghĩa và khát vọng cát tường. Trong đó, món tàu cua (đậu hủ) được xem là món ăn đậm tính truyền thống và trở thành món 'quốc túy' trong văn hóa ẩm thực của người Hoa. Nhân ngày rằm (15/3) cũng mạn đàm về nguồn gốc và ý nghĩa của món ăn dân dã nhưng giàu bản sắc này.
Bao Công phát bệnh khi đang làm việc và qua đời sau đó chỉ 13 ngày, sự ra đi đột ngột này khiến nhiều người cho rằng ông bị đầu độc.
Sau khi chí sĩ Phan Châu Trinh qua đời (24/3/1926), trong nhiều năm cụ Huỳnh Thúc Kháng có cách tưởng niệm người đồng chí, đồng hương, đồng song của mình khá độc đáo. Đó là tưởng niệm trên chính tờ báo do ông làm Chủ nhiệm kiêm Chủ bút…
Sau khi người vợ thứ hai cũng qua đời, Bao Công lấy Tôn thị, người được cho là bị ông đưa về nhà mẹ đẻ không lâu sau đó do mắc lỗi.
Lễ kỷ niệm 515 năm ngày mất của Tiến sĩ Hà Công Trình nhằm tôn vinh cuộc đời và đóng góp của danh nhân khoa bảng, góp phần giữ gìn truyền thống văn hóa của vùng đất Tùng Lộc (Hà Tĩnh).
Nhà khoa bảng Trần Quý Cáp bước vào quan trường không vì danh lợi, mà vì hiếu nghĩa với mẹ. Con đường làm quan tuy ngắn ngủi, nhưng tư tưởng khai dân trí mà ông theo đuổi đã để lại dấu ấn sâu sắc đối với lịch sử dân tộc.
Tối 30 tết, trong bữa cơm tất niên Cục trưởng Cục điện lực Hồ Đông nói với Tiểu Long, đứa con mới 11 tuổi của mình: 'Tiểu Long, ngày mai là mùng 1 tết, sẽ có rất nhiều các cô, các chú của cơ quan bố đến nhà ta chúc tết, con nên nhớ rằng con phải ở trong phòng của con xem tivi, nhất thiết không được ra ngoài phòng khách. Nếu có người tìm con, bất kể ai con cũng không được nhận tiền mừng tuổi'.
Sáng 28/2 (tức ngày 12 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại khu du lịch động Từ Thức, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ xã Ba Đình đã long trọng tổ chức lễ khai mạc Lễ hội Từ Thức năm 2026.
Mặc dù là vùng đất chiêm trũng, cuộc sống vô cùng khó khăn nhưng làng Dọ lại nổi tiếng khắp xứ Đông xưa với tên tuổi 10 vị đại khoa.
Làng Đông Ngạc (phường Đông Ngạc, TP Hà Nội) nổi tiếng từ bao đời nay là vùng đất có nhiều người theo nghiệp học, ra làm quan giúp nước. Trong đó có những dòng tộc luôn có người đỗ đạt, trở thành những dòng họ khoa bảng tiêu biểu.
Sáng 24/2 (tức mùng 8 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại Tổ dân phố Vệ Yên 3, phường Đông Quang đã tổ chức khai mạc Lễ hội Di tích lịch sử Đền thờ Nguyễn Phục năm 2026.
Vài thế kỷ trước, người họ Phạm ở làng Đông Ngạc, Hà Nội liên tiếp đỗ đạt cao, làm rạng danh vùng đất khoa bảng. Ngày nay, con cháu trong dòng họ vẫn noi gương thế hệ trước, đặt sự học lên hàng đầu.
Nếu chỉ làm một thống kê số học thì hành trình trong cả cuộc đời của Đại thi hào Nguyễn Du chỉ cần ghi lại bằng vài ba nét gạch đầu dòng kiểu lý lịch trích ngang như ta hay dùng theo công nghệ số ngày nay. Vấn đề là qua cuộc hành trình tưởng như đơn giản ấy ta rút ra được nhận xét gì, hiểu được gì về con người nổi tiếng này?
Trên thế giới ở một số quốc gia cũng dựng bia đề danh những người đỗ đạt nhưng chỉ có bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám (Hà Nội) ngoài tên các vị tân khoa còn có bài ký ghi lịch sử khoa thi, triết lý về nền giáo dục, đào tạo, sử dụng nhân tài của các triều đại, đặc biệt là 'lời răn', nhắc nhở những kẻ đỗ đạt, chuẩn bị bước chân vào chốn quan trường về sứ mệnh phụng sự xã tắc.
Phường Đông Sơn nổi tiếng là vùng đất 'địa linh nhân kiệt', nơi có truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng lâu đời, gắn với những nhân vật lịch sử nổi tiếng và nhiều di tích, lễ hội đặc sắc. Bởi vậy, trong thời gian qua phường đã chú trọng đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với quảng bá, phát triển du lịch.
Theo ghi chép lịch sử, làng Nhân Lý, còn gọi là làng Si, hình thành khoảng thế kỷ 10.
Cái tên Thủ khoa Huân được đặt cho nhiều trường học, đường phố, vậy Thủ khoa Huân là ai và có những công lao gì?
Tôi xin được lấy câu thơ trong bài Kính gửi cụ Nguyễn Du của của nhà thơ Tố Hữu để làm nhan đề cho bài viết này. Lý do là trong những ngày đầu năm 2026, chúng tôi đã hành hương về đền Cấm - ngôi đền từng gắn bó với Đại thi hào trong thời gian ông làm quan ở Thái Nguyên mà không nhiều người biết đến.
Ngày thành lập Học viện Quốc phòng, Ngày sinh đại thi hào Nguyễn Du, Bộ Công Thương ban hành Thông tư về cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa ưu đãi... là những sự kiện lịch sử, văn hóa, xã hội diễn ra vào ngày này năm xưa (3/1).
Nguyễn Công Trứ - danh thần lỗi lạc, vị quan trung liêm và nhà thơ tài hoa suốt cả cuộc đời không ngừng cống hiến vì dân vì nước.
Được biết đến là cậu bé 'thiên kinh vạn quyển' say mê đọc sách, thông hiểu kinh sử đã đưa Vũ Giới đến đỉnh cao khoa cử triều Mạc.