Mỗi độ xuân về, những làng cổ xứ Thanh lại khoác lên mình diện mạo tươi mới, rộn ràng mà vẫn giữ nguyên nét hồn hậu vốn có. Từ không gian nhà cổ, đình làng, giếng nước đến phong tục đón Tết truyền thống, tất cả hòa quyện tạo nên bức tranh mùa xuân đậm bản sắc văn hóa xưa.
Năm 980, Lê Đại Hành hoàng đế lên ngôi, mở đầu cho triều đại Tiền Lê. Ngay sau khi lên ngôi, nhà vua đã nhanh chóng ổn định tình hình triều chính và chuẩn bị lực lượng cho công cuộc kháng chiến chống Tống - bình Chiêm, giành nền độc lập, dựng xây cơ đồ quốc gia dân tộc.
Giữa tiết xuân ấm áp, khi hương trầm bảng lảng nơi làng quê xứ Thanh, người dân xã Xuân Lập lại bồi hồi nhớ về tục nung bánh chưng - nét văn hóa đặc sắc trong tết xưa của người dân làng Trung Lập. Không chỉ là món ăn truyền thống ngày tết, bánh chưng nung còn là 'đặc sản tiến vua' được tiếp nối qua bao thế hệ.
Không chỉ là món quà quê dân dã, bánh lá răng bừa Xuân Lập (xã Xuân Lập, tỉnh Thanh Hóa) còn mang trong mình câu chuyện lịch sử gắn với vua Lê Đại Hành và lễ tịch điền.
Tôi ở xã Hà Trung, viết bài này để nói về ông Trình Minh, ở xã Lĩnh Toại, không phải vì 'thấy người sang bắt quàng làm họ'. Quê gốc ông ở xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân (cũ), tỉnh Thanh Hóa. Tuy là người nơi khác đến, nhưng ông Trình Minh lại có công khai phá lập ra làng và truyền nghề làm ăn cho người làng Ngọc Chuế, xã Hà Châu, huyện Hà Trung (cũ), nay là xã Lĩnh Toại.
Tôi vẫn thường gọi ông là nhạc sĩ quê Thanh, không chỉ vì ông sinh ra và gắn bó với mảnh đất này mà bước chân của ông, sự nghiệp âm nhạc của ông đều thuộc về xứ Thanh. Ngày 6/6/2025, trái tim ông đã ngừng đập; đồng nghiệp và những người yêu mến không khỏi tiếc thương...
Tự bao đời nay, hạt lúa, hạt gạo không chỉ góp phần đưa nông nghiệp nước ta vươn tầm thế giới mà còn trở thành biểu tượng tinh thần đẹp đẽ, ăn sâu vào tiềm thức lớp lớp thế hệ người dân nước Việt. Hạt lúa, hạt gạo theo những bài đồng dao, hát ru vỗ về giấc ngủ con trẻ; theo những vần thơ, trang văn, bài nhạc gieo niềm tin yêu, sự hiểu biết trên cánh đồng tri thức. Và cũng chính hạt lúa, hạt gạo của đồng đất quê hương, cùng với đôi bàn tay khéo léo, đầy sáng tạo đã làm nên nhiều món ăn thơm ngon, hấp dẫn, gợi thương gợi nhớ trong tâm khảm mỗi người, trở thành sản vật mang đậm sắc thái văn hóa vùng, miền.
Nhân 1020 năm ngày mất Anh hùng dân tộc, Hoàng đế Lê Đại Hành (8/3 Ất Tỵ 1005 - 8/3 Ất Tỵ 2025), sáng 5/4 huyện Thọ Xuân tổ chức lễ dâng hương tại Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt đền thờ Lê Hoàn (làng Trung Lập, xã Xuân Lập).
Trải qua biến thiên của lịch sử, lễ hội đền thờ Lê Hoàn, xã Xuân Lập (Thọ Xuân) vẫn là điểm hẹn văn hóa tâm linh của các thế hệ con dân đất Việt. Để rồi, cứ vào tháng 3 âm lịch hàng năm, người dân, du khách khắp mọi miền đất nước lại nô nức về trẩy hội đền thờ Lê Hoàn, dâng nén hương thơm tri ân công đức tổ tiên và những bậc tiền nhân đã có công dựng nước và giữ nước.
Hàng năm, cứ đến dịp từ ngày 6 - 8/3 âm lịch, người dân và du khách thập phương lại nô nức trở về làng Trung Lập, xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa để tham dự Lễ hội đền thờ Lê Hoàn. Năm nay, lễ hội diễn ra từ ngày 3 - 5/4/2025 (tức ngày 6 - 8/3 âm lịch), nhân kỷ niệm 1020 năm ngày mất của Hoàng đế Lê Đại Hành (1005 - 2025). Đây không chỉ là dịp để tưởng nhớ vị anh hùng dân tộc mà còn là cơ hội để người dân gìn giữ và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của quê hương.
Có lịch sử hình thành cách đây hơn một ngàn năm, làng Ngọc Trung, xã Xuân Minh (Thọ Xuân) nằm theo hình chữ điền, người dân chủ yếu làm nông nghiệp. Trải qua thời gian, dù có nhiều sự đổi thay nhưng hằng năm, ngày 13 tháng Giêng làng luôn mở hội rộn ràng.
Sáng 4/2 (tức mùng 7 tháng Giêng năm Ất Tỵ), tại Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ vua Lê Đại Hành ở làng Trung Lập, xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân đã tổ chức lễ dâng hương đầu xuân Ất Tỵ 2025.
Đã từng có cuộc sống vất vả do hậu quả của nhiều lần vỡ đê sông Chu và sông Cầu Chày, người dân xã Xuân Tân, nay là xã Trường Xuân (Thọ Xuân) nói chung, người làng (thôn) Phong Mỹ nói riêng hôm nay đã có nhiều đổi thay.
Những giá trị lịch sử, văn hóa do các thế hệ nối tiếp nhau dày công vun đắp, sáng tạo mà thành, là tài sản chung của cộng đồng. Vì lẽ đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa ấy là trách nhiệm của cả cộng đồng trên cơ sở tự nguyện, đồng thuận, tích cực, chủ động.
Bảy thập kỷ đã trôi qua, nhưng khoảnh khắc hân hoan cùng tiếng hò reo vang dậy của nhân dân khi đoàn quân tiến về Thủ đô vẫn khắc sâu trong tâm trí Đại tá Nguyễn Huy Linh. Ngày Giải phóng Thủ đô không chỉ là dấu mốc lịch sử quan trọng mà còn là bản giao hưởng của niềm vui, sự tự hào và khát vọng tự do, mà ông đã trải qua cùng đồng đội.
Trên vùng đất Trung Lập (xã Xuân Lập, Thọ Xuân) còn lưu giữ nhiều di tích, hiện vật cổ gắn với cuộc đời và sự nghiệp của vua Lê Đại Hành (941-1005) - vị vua đầu tiên của nhà Tiền Lê. Trong đó, di tích 'nền sinh thánh' và những huyền tích dân gian đã góp thêm những sắc màu tâm linh về sự ra đời của Vua Lê Đại Hành.
Hơn 70 năm qua, cứ đến ngày 21/11 âm lịch, 27 hộ gia đình trong thôn Trung Lập, xã Xuân Lập (Thọ Xuân) đều tổ chức giỗ cùng ngày. 'Đó là quá khứ đau buồn nhất của cả làng', ông Đỗ Huy Nhất, Bí thư chi bộ kiêm Trưởng ban Công tác mặt trận thôn Trung Lập 2, cho biết.
Những ngày đầu tháng 3 (âm lịch), làng cổ Trung Lập, xã Xuân Lập (Thọ Xuân) lại rộn ràng vào lễ hội Đền thờ Lê Hoàn - tưởng nhớ vị vua sáng lập nhà Tiền Lê trong lịch sử dân tộc. Về với lễ hội Đền vua Lê, du khách bày tỏ niềm kính ngưỡng trước uy danh vị vua có công 'phá Tống, bình Chiêm' lưu danh sử sách, chiêm bái các di tích, công trình kiến trúc lịch sử văn hóa giàu giá trị. Và hòa mình vào không gian vùng đất cổ, 'khám phá' những mỹ tục độc đáo...
Sáng 16/4 (tức ngày 8/3 âm lịch), tại đền thờ Lê Hoàn, xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân đã long trọng tổ chức Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn năm 2024, kỷ niệm 1019 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Lê Hoàn.
Xứ Thanh - mảnh đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử luôn tự hào là 'cái nôi' của nhiều lễ hội tiêu biểu, được bảo tồn và phát huy giá trị. Nổi bật trong đó là Lễ hội đền thờ Lê Hoàn - tài sản vô giá trong kho tàng di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, đến nay di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội đền thờ Lê Hoàn cũng như những kiến trúc tiêu biểu, độc đáo của Di tích quốc gia đặc biệt đền thờ Lê Hoàn ngày càng khẳng định được vị trí, tầm vóc trong đời sống và phát triển kinh tế - xã hội. Qua đó thể hiện trách nhiệm của hậu thế trong việc bảo tồn và khai thác giá trị di sản văn hóa.
Không chỉ là minh chứng cho những giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc được kế thừa qua nhiều thế hệ, Di tích quốc gia đặc biệt đền thờ Lê Hoàn với kiến trúc độc đáo nằm trong không gian văn hóa của làng Việt cổ đã trở thành một điểm đến hấp dẫn du khách.
Sáng 13/4, tại Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền thờ Lê Hoàn, làng Trung Lập, xã Xuân Lập (Thọ Xuân), đồng chí Trung tướng Lê Quốc Hùng , Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an đã dâng hương tưởng niệm 1019 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Lê Hoàn.
Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, anh hùng dân tộc Lê Hoàn không chỉ là người có những đóng góp to lớn trong công cuộc đánh Tống, bình Chiêm, giữ gìn và củng cố nền độc lập dân tộc, mà còn có nhiều công lao trong sự nghiệp ngoại giao, xây dựng và kiến tạo đất nước Đại Cồ Việt.
Đền Lê Hoàn ở Thanh Hóa là Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt, được ví như ngôi đền cổ nhất xứ Thanh. Nơi đây hiện còn lưu giữ nhiều cổ vật quý, trong đó có đôi đũa kim loại, chén bạc và đĩa ngọc có niên đại lên tới hơn 1.000 năm.
Bên trong di tích quốc gia đặc biệt đền Lê Hoàn, hiện có đôi đũa, chén bạc và đĩa trắng cổ có niên đại lên tới hàng nghìn năm.
Với tiềm năng du lịch sẵn có cùng những dấu ấn văn hóa đặc sắc, du lịch Thanh Hóa đang dần khẳng định sức hút đối với du khách trong nước và quốc tế. Để có được kết quả đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa góp phần định vị thương hiệu du lịch ngày càng được các địa phương có khu, điểm du lịch trên địa bàn tỉnh chú trọng.
Sáng 16/2 (tức ngày mùng 7 tháng Giêng năm Giáp Thìn), tại Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền thờ Lê Hoàn (làng Trung Lập, xã Xuân Lập), huyện Thọ Xuân đã tổ chức lễ dâng hương đầu xuân Giáp Thìn 2024.
Xứ Thanh với hàng trăm di sản văn hóa phi vật thể, từ lễ hội truyền thống, nghệ thuật trình diễn dân gian, nghề thủ công truyền thống đến phong tục, tập quán xã hội và tín ngưỡng, tri thức dân gian. Đây là tài nguyên du lịch có sức hấp dẫn mạnh mẽ, không chỉ góp phần làm đa dạng, phong phú bản sắc văn hóa mà còn định vị hình ảnh, thương hiệu du lịch của điểm đến.
Nhân dịp Ngày thương binh liệt sĩ, gia đình cháu nội Liệt sĩ Đặng Công Bỉnh đã trao học bổng cho học sinh nghèo hiếu học, cũng như trang thiết bị học tập cho Trường THCS Đặng Công Bỉnh (huyện Hóc Môn, TP.HCM).
Nhân dịp 27/7 - Ngày Thương binh liệt sĩ Việt Nam, vừa qua gia đình liệt sĩ Đặng Công Bỉnh đã trao học bổng cho học sinh nghèo hiếu học, cũng như trang thiết bị học tập cho trường THCS Đặng Công Bỉnh (huyện Hóc Môn, TP. Hồ Chí Minh).
Vừa qua, nhân kỷ niệm 76 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7-1947 _ 27-7-2023), gia đình cháu nội Liệt sĩ Đặng Công Bỉnh đã trao học bổng cho học sinh nghèo hiếu học và trang thiết bị học tập cho Trường THCS Đặng Công Bỉnh (huyện Hóc Môn, TPHCM), thực hiện di nguyện của cha ông góp phần chăm lo vì tương lai của thế hệ trẻ.
Ở thành phố mang tên Bác, có một con đường và ngôi trường mang tên Đặng Công Bỉnh. Đó là những địa điểm ghi tên Liệt sĩ Đặng Công Bỉnh, người hy sinh trong trận Khởi nghĩa Nam Kỳ cách đây gần một thế kỷ. Thời gian đã trôi qua 83 năm, nhưng con đường ấy, ngôi trường ấy vẫn viết tiếp câu chuyện về ông.
Ở thành phố mang tên Bác, có một con đường và một ngôi trường mang tên Đặng Công Bỉnh - người chiến sĩ đã hy sinh trong trận Khởi nghĩa Nam Kỳ cách đây gần một thế kỷ. Thời gian đã trôi qua 83 năm, nhưng con đường ấy, ngôi trường ấy vẫn viết tiếp câu chuyện về ông.
Mặc dù từ năm 2017, UBND Thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 30/2017/QĐ-UBND quy định quản lý, sử dụng nghĩa trang trên địa bàn, nhưng vẫn nhiều phường, xã chưa triệt để chấp hành đúng quy định.
Đâu chỉ có hình ảnh cây đa, bến nước, sân đình, cánh đồng, bờ đê, chợ phiên... mới gợi lên bao hồi ức, kỷ niệm trong tâm trí những đứa trẻ sinh ra từ làng về nơi 'chôn nhau cắt rốn'. Chính hương vị mộc mạc, dân dã của chiếc bánh lá, bánh răng bừa, xôi nếp, bánh đa, nước mắm, mắm cáy, lọ tương... cũng đủ khiến người ta bồi hồi, xao xuyến...
Với những nghi thức, tục lệ, trò chơi, trò diễn độc đáo, giàu bản sắc truyền thống lịch sử văn hóa, Lễ hội đền thờ Lê Hoàn, xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa đã được Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch chứng nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch vừa trao chứng nhận công nhận Lễ hội đền thờ Lê Hoàn (Anh hùng dân tộc Hoàng đế Lê Đại Hành) là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
Lễ hội đền thờ Lê Hoàn (Thọ Xuân, Thanh Hóa) đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Sáng 27/4 (tức ngày 8/3 Âm lịch), UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức Lễ hội đền thờ Lê Hoàn năm 2023, kỷ niệm 1018 năm ngày mất của Anh hùng dân tộc Hoàng đế Lê Đại Hành và đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội đền thờ Lê Hoàn.
Sáng 27/4 (tức ngày 8/3 âm lịch), tại xã Xuân Lập, huyện Thọ Xuân, UBND tỉnh Thanh Hóa long trọng tổ chức Lễ hội đền thờ Lê Hoàn năm 2023, kỷ niệm 1018 năm ngày mất của Anh hùng dân tộc Hoàng đế Lê Đại Hành và đón nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội đền thờ Lê Hoàn.
Sáng 27-4, tại xã Xuân Lập (huyện Thọ Xuân), tỉnh Thanh Hóa tổ chức Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn năm 2023, kỷ niệm 1.018 năm Ngày mất Anh hùng dân tộc - Hoàng đế Lê Đại Hành (8-3 năm Ất Tỵ - 8-3 năm Quý Mão) và đón nhận Bằng công nhận Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội truyền thống Lễ hội Đền thờ Lê Hoàn.
Mỗi di sản văn hóa phi vật thể khi được vinh danh là sự khẳng định giá trị văn hóa truyền thống của đất và người nơi ấy. Lễ hội đền thờ Lê Hoàn được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã khẳng định những nét văn hóa truyền thống của đất và người 'kẻ Sập' nói riêng và xứ Thanh nói chung. Cùng với tự tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống thì trách nhiệm đặt ra cho hậu thế là gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của di sản cho mai sau.
Trong kho tàng di sản văn hóa phi vật thể hết sức phong phú, đa dạng của xứ Thanh, Lễ hội đền thờ Lê Hoàn có vị trí rất đặc biệt. Sự đặc biệt này xuất phát từ chính uy danh và công lao to lớn của nhân vật được thờ phụng đối với lịch sử dân tộc: Hoàng đế Lê Đại Hành. Cũng bởi vậy mà Lễ hội đền thờ Lê Hoàn từ xưa đã trở thành một sinh hoạt văn hóa long trọng, góp phần vun đắp các giá trị đẹp cho một nền văn hóa giàu bản sắc và tính nhân văn.
Thọ Xuân - nơi sinh ra Anh hùng dân tộc Lê Hoàn, Lê Lợi, nơi phát tích của 2 triều đại Tiền Lê và Hậu Lê hiển hách trong lịch sử dân tộc. Với những giá trị lịch sử văn hóa to lớn và kho tàng di sản văn hóa vô cùng đặc biệt, những năm gần đây, Thọ Xuân đã trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách trong nước và quốc tế.
Xã Xuân Lập (Thọ Xuân), mảnh đất 'địa linh nhân kiệt', không chỉ là nơi đã sinh ra người Anh hùng dân tộc Hoàng đế Lê Đại Hành, cùng nhiều bậc hiền tài, mà còn là vùng đất giàu truyền thống lịch sử với những công trình văn hóa tâm linh, những lễ hội truyền thống vẫn được người dân gìn giữ và phát huy suốt bao thế kỷ.
Được làm từ bột gạo tẻ, bánh răng bừa - một món ăn dân dã từng là sản vật dùng để tiến vua ở vùng đất cổ Lam Kinh của xứ Thanh và rất được ưa chuộng vào dịp Tết.