Chuyên gia Trần Liên Phương: Giữ chân nhân tài ngày càng khó trong kỷ nguyên AI

Tỷ lệ nghỉ việc cao,người giỏi dễ tìm cơ hội mới

Chia sẻ về kết quả khảo sát Doanh nghiệp Yêu thích(Employer of Choice) và Vietnam Salary Index, bà Trần Phương Liên, Giám đốcNghiên cứu của AMCO Consulting & Market Research, cho biết tỷ lệ nghỉ việcbình quân tại hơn 300 doanh nghiệp tham gia khảo sát đạt 20%. Đáng chú ý, mộtphần tư số doanh nghiệp được khảo sát ghi nhận tỷ lệ nghỉ việc vượt 30%.

Theo bà Phương Liên, khảo sát Employer of Choice năm nay thuhút hơn 82.000 người lao động tham gia, trong đó nhóm quản lý cấp cao chiếm khoảng7%, tương đương hơn 5.700 người. Có hơn 7.000 doanh nghiệp tham gia bình chọn,tạo cơ sở để nghiên cứu phản ánh nhiều góc nhìn khác nhau về trải nghiệm làm việcvà mức độ gắn bó của nhân viên.

Một trong những tín hiệu cần lưu ý là mức độ hài lòng củangười lao động giảm từ 4,3 điểm trên thang 5 năm trước xuống khoảng 4,1 điểmtrong năm nay. Dù điểm số vẫn ở mức tương đối tích cực, xu hướng đi xuống đặtra yêu cầu doanh nghiệp cần theo dõi sát hơn tâm lý và kỳ vọng của nhân viên.

Áp lực giữ người càng rõ khi nhóm nhân sự có hiệu suấtlàm việc tốt lại là nhóm dễ được thị trường săn đón. Bà Trần Phương Liên, những ngườicó năng lực thường có nhiều cơ hội lựa chọn công việc mới, trong khi một bộ phậnnhân viên ở lại chưa chắc là nhóm đóng góp nổi bật nhất. Đây là nghịch lý khiếndoanh nghiệp không thể chỉ dựa vào tỷ lệ nghỉ việc để đánh giá mức độ ổn định củađội ngũ.

Bà Trần Phương Liên cho rằng, thu nhập vẫn là yếu tố quan trọng trong quyết định đi hayở. Tuy nhiên, khoảng cách giữa kỳ vọng của người lao động và khả năng chi trả củadoanh nghiệp đang tạo thêm sức ép. Theo số liệu được bà Phương trình bày, ngườicó ý định rời đi kỳ vọng mức tăng lương khoảng 23%, trong khi ngân sách tănglương dự kiến của doanh nghiệp vào khoảng 9-10%.

"Bởi vậy, doanh nghiệp cần thiết kế chính sách đãi ngộtheo từng nhóm nhân sự, thay vì áp dụng một công thức chung. Tiền lương, thưởng,phúc lợi, cơ hội học tập và triển vọng nghề nghiệp cần được xem xét trong một tổngthể, gắn với trách nhiệm và đóng góp thực tế của mỗi vị trí", vị chuyên gia này khẳng định.

Bà Phương Liên cũng lưu ý nhóm chuyên viên vẫn là một trong nhữngnhóm khó tuyển dụng. Đây thường là lực lượng cần kiến thức chuyên môn, thờigian đào tạo và kinh nghiệm tích lũy, nhưng mức đãi ngộ ở một số vị trí chưatương xứng với công sức bỏ ra. Bên cạnh đó, nhân sự, vận hành, sản xuất và cungứng cũng là những lĩnh vực gặp khó khăn trong tuyển dụng.

AI phổ biến nhưng đàotạo và đãi ngộ chưa theo kịp

Một điểm đáng chú ý khác trong khảo sát là khoảng cách giữatốc độ ứng dụng AI và sự chuẩn bị của doanh nghiệp. Theo bà Phương Liên, khoảng 70%người lao động được khảo sát đã sử dụng AI trong công việc, phần lớn theo cáchtự phát. Trong khi đó, đào tạo về AI và tự động hóa chưa nằm trong nhóm ưu tiênhàng đầu của doanh nghiệp.

"Nghịch lý nằm ở chỗ nhiều tổ chức sẵn sàng đầu tư công cụ,mua quyền sử dụng các nền tảng AI, nhưng chưa thực sự coi kỹ năng ứng dụng côngnghệ là năng lực cần được phát triển và đãi ngộ tương xứng. Người lao động cóthể tự tìm cách nâng cao hiệu suất, song nếu doanh nghiệp không xây dựng lộtrình đào tạo và cơ chế ghi nhận rõ ràng, những nỗ lực này khó chuyển thànhnăng lực chung của tổ chức" bà Trần Phương Liên chia sẻ.

Bà Phương Liên phân tích, người lao động đang có những phản ứngkhác nhau trước AI. Một nhóm lo ngại công nghệ có thể thay thế công việc củamình nên chần chừ trong học tập. Nhóm khác nhận thấy AI giúp tăng năng suất lạichủ động tìm khóa học và cách ứng dụng mới. Sự khác biệt này đặt ra yêu cầudoanh nghiệp phải hỗ trợ nhân viên tiếp cận công nghệ, thay vì để mỗi người tựxoay xở.

Vai trò của lãnh đạo đặc biệt quan trọng. Nếu nhân viên sửdụng AI nhưng quy trình làm việc, phân công nhiệm vụ và cơ chế quản trị khôngđược thiết kế lại, công nghệ khó tạo ra hiệu quả như kỳ vọng. Doanh nghiệp cầnxác định rõ công việc nào phù hợp để ứng dụng AI, xây dựng nguyên tắc sử dụngvà tổ chức đào tạo có hệ thống.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy những doanh nghiệp đượcvinh danh trong Top 100 Doanh nghiệp Yêu thích có xu hướng nổi bật hơn về mức độgắn bó của nhân viên, chăm sóc sức khỏe tinh thần, phúc lợi ngoài lương và ngânsách đào tạo. Điều đó cho thấy sức hấp dẫn của một nơi làm việc không chỉ đượcquyết định bởi mức thu nhập.

Cũng theo bà Trần Phương Liên, người lao động gắn bó khi họ tìm thấy nơicó thể cống hiến và xây dựng tương lai cùng doanh nghiệp. Nói cách khác, giữchân nhân tài không đơn thuần là cuộc cạnh tranh về tiền lương, mà còn là khảnăng tạo ra môi trường để mỗi cá nhân nhìn thấy cơ hội phát triển của mình.