Xã Ia Hrung (tỉnh Gia Lai) và các đơn vị liên quan đang khởi động lại việc lập hồ sơ đề nghị truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đối với du kích Puih Glớ (làng Maih, xã B6, huyện 4; nay là xã Ia Hrung).
Men theo bờ sông Ba đoạn chảy qua buôn Tơnia (xã Ia Rsai, tỉnh Gia Lai), khi nắng cuối ngày hắt những tia vàng lấp lánh trên mặt nước, chúng tôi bắt gặp những vật thể lạ nhô lên khỏi lớp đất sét.
Sinh ra trong một gia đình còn nhiều khó khăn ở làng Díp (xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai), A Lê Thông đã vượt qua những năm tháng mưu sinh vất vả để theo đuổi đam mê võ thuật.
Giữa đổi thay từng ngày của phố Núi với những con đường rộng mở, những khu dân cư mới hình thành và nhịp sống đô thị ngày càng sôi động, hai ngôi làng Jrai lâu đời là Ơp (phường Pleiku) và Pleiku Roh (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) vẫn giữ được nét trầm mặc vốn có.
Giữa vùng bãi bồi ven sông Ba thuộc xã Ia Tul (tỉnh Gia Lai), ngọn Chư Mố hiện lên như một điểm nhấn độc đáo giữa không gian bao la của núi rừng Tây Nguyên. Không chỉ hấp dẫn bởi vẻ đẹp hoang sơ, hùng vĩ, nơi đây còn lưu giữ những truyền thuyết mang đậm bản sắc văn hóa của người Jrai.
Không chỉ sở hữu cảnh quan thiên nhiên đặc sắc của đại ngàn Tây Nguyên, Gia Lai còn lưu giữ kho tàng văn hóa phong phú của các dân tộc bản địa. Phát huy các giá trị văn hóa truyền thống phát triển du lịch cộng đồng đang mở ra hướng đi mới, vừa góp phần bảo tồn di sản, vừa tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.
Rời bục giảng để khởi nghiệp với cà phê hữu cơ, vợ chồng anh Siu Sắt (SN 1990) và chị Rơ Châm Awưnh (SN 1994) ở làng Mrông Yố 1, xã Ia Phí (tỉnh Gia Lai) đang kiên trì theo đuổi khát vọng nâng tầm nông sản địa phương, gắn với gìn giữ văn hóa Jrai và phát triển du lịch cộng đồng.
Dọc dải biên giới phía Tây của tỉnh, làng Triêl (xã Ia Pnôn) và làng Kloong (xã Ia O) là hai cộng đồng đặc biệt khi phần lớn cư dân mang gốc gác Campuchia. Thoạt nhìn, diện mạo hai ngôi làng không khác nhiều so với các làng Jrai lân cận.
Sáng 30.4, tại nhà Rông làng Ơp (phường Pleiku), UBND phường Pleiku tổ chức phục dựng Lễ cúng mừng nhà Rông mới của người Jrai với sự tham gia của đông đảo người dân và du khách.
Lễ cúng mừng nhà rông mới của người Jrai tại làng Ơp (phường Pleiku, tỉnh Gia Lai) được phục dựng trang nghiêm, góp phần gìn giữ bản sắc và phát triển du lịch cộng đồng.
Giữa mùa khô Tây Nguyên, khi nắng gắt phủ lên cao nguyên Pleiku, làng Ia Nueng (xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai) vẫn giữ nhịp sống chậm rãi, mát lành bên Biển Hồ.
Chảy ngược về phía tây và có những đoạn trở thành biên giới tự nhiên giữa hai quốc gia, con sông huyền thoại ở bắc Tây Nguyên vẫn lững lờ trôi mang phù sa tưới tắm đôi bờ, nảy nở sinh sôi những mạch ngầm hy vọng cho tương lai.
Chảy ngược về phía tây và có những đoạn trở thành biên giới tự nhiên giữa hai quốc gia, con sông huyền thoại ở bắc Tây Nguyên vẫn lững lờ trôi mang phù sa tưới tắm đôi bờ, nảy nở sinh sôi những mạch ngầm hy vọng cho tương lai.
Khi mùa khô phủ nắng lên những cánh rừng phía Tây Gia Lai, người Jrai bước vào mùa săn kiến vàng. Hành trình tìm kiếm những tổ kiến tuy nhọc nhằn nhưng cũng thú vị, thể hiện sự gắn bó giữa đồng bào dân tộc thiểu số với thiên nhiên từ xưa đến nay.
Giữa nhịp sống đổi thay nhanh chóng, ở xã Ia Tôr, phong tục nhà gái chở củi sang biếu sui gia sau ngày con gái 'bắt chồng' vẫn được gìn giữ trang trọng.
Trong dòng chảy của nhạc rap đương đại, nhiều bạn trẻ Gia Lai lặng lẽ chọn con đường riêng, đưa ký ức buôn làng, nhịp sống phố núi Pleiku và những trăn trở của tuổi trẻ Tây Nguyên vào ca từ.
Giữa nhịp sống sôi động của phố núi Pleiku (tỉnh Gia Lai), ngôi làng Jrai gần 100 năm tuổi Plei Ơp (Ốp) vẫn lặng lẽ gìn giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc. Nằm ngay trong lòng phố, đây cũng là điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thích văn hóa truyền thống dân tộc.
Gia Lai rực rỡ sắc vàng dã quỳ khi Lễ hội Hoa Dã quỳ - Núi lửa Chư Đăng Ya 2025 sắp diễn ra, mang đến không gian văn hóa, du lịch đặc sắc.
Ở các buôn làng Jrai, Bahnar vùng cao nguyên Gia Lai, có những người không qua trường lớp chính quy nhưng am hiểu ẩm thực truyền thống, chế biến nhiều món ngon. Họ được tin tưởng giao đứng bếp trong buổi tiệc của làng, ngoài ra còn góp mặt tại sự kiện, nhà hàng, quán ăn ở nhiều nơi.
Lễ hội 'Món ngon từ đất bazan và biển' tại tỉnh Gia Lai với hàng chục gian hàng đặc sản từ rừng xuống biển thu hút đông đảo người dân và du khách.
Tựa lưng vào dãy Chư Nâm hùng vĩ, mở ra trước mắt là toàn cảnh núi lửa Chư Đang Ya trầm mặc giữa cao nguyên, Hợp tác xã (HTX) Du lịch và Nông nghiệp Chư Đang Ya (tỉnh Gia Lai) là nơi du khách được trải nghiệm đời sống, văn hóa bản địa, cưỡi ngựa lắng nghe tiếng gió thì thầm qua triền núi lửa triệu năm.
KPI vẫn là những chỉ tiêu để đánh giá cán bộ, nhưng nó cũng phải phù hợp với thực tế, và với từng hoàn cảnh, từng địa phương cụ thể.
Làng Tây Nguyên bao giờ cũng gắn với giọt nước. Nó là một phần của làng, như nhà rông, khu nhà mồ... Thậm chí, có làng không có nhà rông nhưng giọt nước chắc chắn phải có.
Hơn 14 năm lặng lẽ tham gia giữ gìn bình yên cho buôn làng Chư Jut, anh Kpă Puôn không chỉ là Tổ trưởng Tổ bảo vệ an ninh trật tự, mà còn là nhịp cầu nối giữa pháp luật và đồng bào Jrai.
Giữa những cơn gió xào xạc của núi rừng Tây Nguyên bỏng rát, bài thơ 'Biên cương mùa gió' của Lê Vi Thủy như thổi vào lòng người nỗi xúc động lặng thầm. Từ ánh mắt trẻ thơ đến no ấm buôn làng và những giọt mồ hôi người lính, tất cả hòa quyện trong khát vọng yên bình nơi địa đầu Tổ quốc.
Ngày 9.7.2022, làng Phung (xã Biển Hồ, TP Pleiku, tỉnh Gia Lai) rộn ràng tiếng cười, tiếng nói, ánh mắt bừng sáng trên khuôn mặt những người phụ nữ Jrai: CLB dệt thổ cẩm chính thức ra mắt, không chỉ mang theo niềm vui mà còn mở ra hy vọng mới cho cộng đồng.
Sau nửa thế kỷ đất nước thống nhất, đời sống văn hóa tại nhiều ngôi làng Bahnar, Jrai có nhiều đổi mới, nhất là xóa bỏ những gánh nặng liên quan đến hủ tục. Nhưng để bảo tồn những giá trị cốt lõi của văn hóa vẫn là một hành trình cần 'gạn đục khơi trong'.
Nằm giữa lòng Tây Nguyên đại ngàn, Gia Lai ấp ủ giấc mơ trở thành điểm đến hấp dẫn không thể bỏ qua trên bản đồ du lịch của khu vực. Sở hữu cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ gắn với di sản văn hóa bản địa độc đáo, con người thân thiện, Gia Lai đang nỗ lực hướng tới mục tiêu phát triển du lịch bền vững, mang đến những trải nghiệm khác biệt và giàu cảm xúc cho du khách.
Nằm giữa lòng Tây Nguyên đại ngàn, Gia Lai ấp ủ giấc mơ trở thành điểm đến hấp dẫn không thể bỏ qua trên bản đồ du lịch của khu vực.
Tốt nghiệp ngành sư phạm Địa lý, nhưng thầy giáo trẻ Siu Sắt lại có niềm đam mê đặc biệt với nông nghiệp. Song song với công tác giảng dạy, anh đã mạnh dạn thay đổi tư duy trồng cà phê của bà con nhằm nâng tầm chất lượng và giá trị hạt cà phê của buôn làng.
Lễ hội Tây Nguyên không chỉ là sự kiện mang tính cộng đồng mà là 'kho báu' cho du lịch. Đánh giá đúng thực trạng lễ hội trong các buôn làng để có giải pháp khai thác phát triển du lịch là vấn đề cần được tính đến.
Mỗi khi gia đình có hiếu hỉ, người Jrai thường nấu nhiều món ăn truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của dân tộc mình. Trong số đó, không thể không nhắc đến món anam tơpung, một món canh bột độc đáo và hấp dẫn.
Anh Rơ Châm Blinh (SN 1994, làng Mrông Yố 1, xã Ia Ka, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) được biết đến với nghệ danh Ba Lin-nhạc sĩ, ca sĩ có những thành công nhất định trong showbiz Việt. Ít ai biết rằng anh còn là một họa sĩ tài hoa với bao hoài bão.
Mùa này, trên khắp nẻo núi đồi, thung xa hay trong mỗi vườn nhà, những chồi non lộc biếc bắt đầu mởn xanh trong gió, rực rỡ đón chào năm mới.
Trong truyện cổ Jrai có nói đến 2 dòng suối phát nguyên từ chân núi Chư Hdrung: Ia Drang và Ia Púch. Đây là 2 nguồn nước quý giá vừa nuôi sống các buôn làng Jrai ở dải đất Chư Prông, vừa có nhiều thác nước đẹp tô điểm cho núi rừng thêm xinh tươi, hùng vĩ.
Đời người là những chuyến đi. Nghĩ đến ngày nghỉ hưu, về quê tìm chốn an yên tuổi già, chắc là tôi sẽ nhớ lắm Gia Lai.
Những năm qua, chúng tôi đã có nhiều chuyến khảo sát thực địa trên địa bàn TP. Pleiku để tìm hiểu sâu hơn về địa hình và những điểm nhấn của vùng đất cao nguyên đặc thù này.
Bảo tồn bản sắc văn hóa ở TP. Pleiku dưới góc nhìn mới - Kỳ 2: Bản sắc văn hóa Jrai với góc nhìn mới
Với thực trạng của những buôn làng Jrai, Bahnar ở TP. Pleiku hiện nay thì khó có thể khôi phục nguyên mẫu như một 'bảo tàng sống' mà trước đây có người đề xuất.
Với mục tiêu xây dựng đô thị hiện đại, giàu bản sắc, những năm qua, TP. Pleiku đã triển khai nhiều giải pháp để bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa các dân tộc tại chỗ, tạo đà cho du lịch phát triển.
Trong những năm tháng gắn bó với quê hương thứ hai, họa sĩ Trần Quang Lực đã khắc họa 'chân dung' vùng đất Krông Pa (tỉnh Gia Lai) đầy sức sống và giàu bản sắc.
Từ trước đến nay, địa danh Pleiku được cho là xuất phát từ Plơi Aku trong tiếng Jrai. Plơi (Plei) là làng, Aku (Ku) là cái đuôi. Plơi Aku là làng đuôi, sau đó biến đổi thành Pleiku. Dân gian có 2 truyền thuyết về địa danh Pleiku.
Nghi lễ cúng giọt nước (hay bến nước) của người Jrai ở vùng phía Nam sông Ba và nghi lễ bắc máng nước của người Xê Đăng ở vùng đầu nguồn thuộc quần sơn Ngọc Linh (tỉnh Kon Tum) có nhiều điểm tương đồng cơ bản nhưng vẫn có sự khác biệt.
Từ một nhân vật được xem là 'cứng cựa' trong tổ chức phản động FULRO nhưng nhờ giáo dục, cảm hóa, đã thức tỉnh, trở thành một già làng có uy tín tiêu biểu của huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai. Đó là câu chuyện về ông Puih Hiơng (68 tuổi, ở làng Trol Đeng, thị trấn Chư Ty, huyện Đức Cơ) với quyết tâm hướng thiện và tấm lòng nhân ái, tận tụy vì cộng đồng. Trò chuyện với chúng tôi, ký ức của ông hiện về như một thước phim quay chậm…
Những chuyện kể về tháng ngày dân làng đoàn kết một lòng chống giặc, chuyện mùa gặt trên nương rẫy hay ngày làng có lễ hội… đều được nghệ nhân Rơ Châm Monh (làng Kép 2, xã Ia Mơ Nông, huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai) tạo thành hoa văn trên thổ cẩm.
Ở làng Đúp (xã Hà Bầu, huyện Đak Đoa, tỉnh Gia Lai) có 1 quần thể hàng chục cây đa cổ thụ, tạo thành một rừng đa ven làng, chở che cho làng.
Từ một cốt cán trong tổ chức phản động FULRO trở thành người có uy tín tiêu biểu của huyện Đức Cơ (tỉnh Gia Lai), câu chuyện về ông Puih Hiơng (68 tuổi, già làng Trol Đeng, thị trấn Chư Ty) truyền cảm hứng về tinh thần kiên định, quyết tâm hướng thiện và tấm lòng tận tụy vì cộng đồng.
Ông Lick (66 tuổi, làng Piơm, thị trấn Đak Đoa) là người sống gương mẫu và có khả năng hòa giải nên được bà con bầu làm già làng 14 năm nay.
Đã gần 12 năm trôi qua nhưng tôi vẫn không quên chuyến thăm làng Groi (xã Đak Smar, huyện Kbang) năm ấy. Đó là năm 2012, tôi đi cùng với một đồng nghiệp trẻ cùng cơ quan. Bấy giờ, xã Đak Smar có 1 thôn người Kinh và 3 làng Bahnar. Và trong 3 làng thì đã có 2 làng tái định cư sau khi nhường đất để xây dựng thủy điện Ka Nak là làng Groi và làng Cam.
Sau gần 5 năm, tôi mới có dịp trở lại thăm Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam ở Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội. Lần này, trong tôi vẫn vẹn nguyên cảm giác thích thú trước cảnh sắc và những giá trị nơi đây đang sở hữu, đặc biệt là khi dừng chân tại khu các làng dân tộc.
Khi xác định lấy di sản văn hóa tộc người làm tài nguyên và nguồn lực cho du lịch văn hóa thì điều quan trọng là phải có những di sản đủ sức hấp dẫn. Tuy nhiên, di sản không thể tự chạy đến với chúng ta và bản thân di sản cũng không phải ngay lập tức đã hội đủ những điều kiện mà du khách mong muốn. Vì vậy, việc tìm kiếm, phát hiện, thẩm định, bảo tồn và phát huy giá trị để di sản ngày càng đẹp lên cả về nội dung, hình thức thì di sản mới đủ sức biến thành 'tư liệu sản xuất' cho ngành du lịch văn hóa.