Trang phục từ lâu đã trở thành một trong những biểu tượng văn hóa nổi bật của người Mông. Không chỉ đơn thuần là quần áo mặc hằng ngày, mỗi bộ trang phục còn phản ánh lịch sử, đời sống và thẩm mỹ đặc trưng của cộng đồng người Mông qua nhiều thế hệ.
Đồng Lạc là ngôi làng cổ (giờ là thôn Đồng Lạc, xã Hoằng Lộc), nằm ven bờ sông Mã, từ lâu đã nổi tiếng với những điệu múa đội đèn độc đáo. Tương truyền, vào thời hậu Lê, làng có bà Chúa Trắng, một phi tần, đồng thời là ca công trong triều đã về truyền dạy cho dân làng, trở thành nét văn hóa đặc sắc, lưu giữ dấu ấn âm nhạc cung đình giữa không gian làng Việt.
Vào những ngày tháng 10 ở Lào Cai, khi tiết trời vùng cao bắt đầu se lạnh, từ phố phường đến thôn bản đều nổi bật những bộ trang phục “muôn hồng nghìn tía” của phụ nữ Mông. Những chiếc áo, váy xòe, khăn đội đầu bằng thổ cẩm rực rỡ sắc màu, với những đường thêu tinh xảo, kết hợp cùng xà tích, vòng bạc lấp lánh, làm bừng sáng những bản làng vùng cao.
Nghệ nhân Chẻo A Sử (Sìn Hồ, Lai Châu) bền bỉ giữ nghề chạm bạc, truyền dạy cho thế hệ sau, đưa sản phẩm truyền thống đến gần du khách và mở thêm hướng sinh kế.
Trong bộ trang phục truyền thống của phụ nữ Dao Đỏ, mỗi chi tiết đều góp phần tạo nên vẻ đẹp riêng. Trong đó, xà tích bạc là điểm nhấn nổi bật, gắn với trang phục và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Trong kho tàng văn hóa truyền thống của người Tày ở Cao Bằng, trang phục không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn là một phương thức biểu đạt bản sắc cộng đồng. Giữa sắc chàm mộc mạc, những điểm nhấn bằng bạc như: vòng cổ, vòng tay, hoa tai, bộ xà tích... tạo nên vẻ đẹp riêng, đồng thời gửi gắm trong đó những quan niệm về thẩm mỹ, đời sống và tâm lý cộng đồng.
Khi sương sớm còn vương trên những con đường vắt qua đồi, từng tốp phụ nữ Thái Đen lưng đeo gùi, túi thổ cẩm bên hông, rộn ràng xuống chợ sắm sửa cho mâm cỗ Tết Độc lập. Hàng chục năm nay, ngày 2-9 đã trở thành một trong những ngày lễ lớn nhất của đồng bào dân tộc Thái Đen tại xã Thanh Kỳ, tỉnh Thanh Hóa.
Trang phục truyền thống của phụ nữ Sán Dìu nổi bật bởi vẻ đẹp giản dị, kín đáo với sắc chàm, váy xẻ, yếm đỏ và những phụ kiện đặc trưng, lưu giữ nhiều giá trị văn hóa cần được truyền qua các thế hệ.
Trang phục truyền thống của người Sán Dìu (Quảng Ninh) mộc mạc và giản dị, phản ánh văn hóa gắn liền với nông nghiệp. Mỗi bộ trang phục đều thể hiện sự khéo léo của người phụ nữ qua việc tự nhuộm vải chàm và đính kết trang sức tinh tế.
Ở miền Tây Nghệ An, nơi đại ngàn Pu Pá trùng điệp, cộng đồng dân tộc Ơ Đu - một trong 5 dân tộc ít người nhất Việt Nam vẫn đang gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của mình.
Đồ trang sức bằng bạc có ý nghĩa quan trọng trong đời sống của người Dao, vừa có giá trị tinh thần trong các hoạt động nghi lễ, vừa có giá trị vật chất rất lớn trong cộng đồng.
Ơ Đu là 1 trong 5 dân tộc ít người nhất của Việt Nam. Hiện nay, đồng bào Ơ Đu cư trú tập trung tại bản tái định cư Văng Môn, xã Nga My, tỉnh Nghệ An với hơn 100 hộ, gần 350 nhân khẩu.
Trang phục truyền thống của người Ơ Đu là biểu hiện sinh động, đặc trưng trong nhận diện văn hóa, phản ánh lịch sử, bản sắc và thể hiện sự sáng tạo, kỹ thuật thêu, dệt thủ công khá tinh tế.
Hơn 30 năm trước, những người Dao đầu tiên đã rời miền núi phía Bắc vào Tây Nguyên lập nghiệp. Hành trang họ mang theo không chỉ là đôi bàn tay cần cù, mà còn có cả vốn văn hóa của dân tộc mình, được gìn giữ trong từng nếp nhà, nghi lễ và những bộ trang phục truyền thống.
Làng chạm bạc Đồng Xâm - một trong những cái nôi của nghề kim hoàn Việt Nam, với hành trình hơn 600 năm bền bỉ giữ nghề.
Tại bản Giao Chản, xã Khổng Lào, tỉnh Lai Châu, trang phục cô dâu người Dao Tuyển (còn gọi là Dao Xanh) mang vẻ đẹp kín đáo mà tinh tế, thể hiện đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ. Sắc chàm trầm cùng màu khăn đỏ rực và ánh bạc lấp lánh phản ánh chiều sâu văn hóa cũng như nếp sống cộng đồng được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Giữa những nếp nhà sàn ở thôn Phú Thịnh, xã Quảng Phú, tỉnh Lâm Đồng, sắc chàm của trang phục người Sán Chỉ qua năm tháng vẫn hiện diện như một dấu ấn văn hóa không thể phai mờ.
Dưới dải Tây Côn Lĩnh mây phủ quanh năm, xã Cao Bồ tỉnh Tuyên Quang vẫn giữ được một nghề truyền thống lặng lẽ mà bền bỉ như chính nhịp sống của người Dao áo dài nơi đây: Nghề chạm khắc bạc.
Miền di sản văn hóa Mường Lò - vùng đất tổ của người Thái Tây Bắc, nay thuộc các phường Nghĩa Lộ, Trung Tâm, Cầu Thia luôn mang trong mình nét duyên riêng của núi rừng. Nơi đây nổi tiếng bởi vẻ đẹp thiên nhiên thơ mộng và tình người chân thành, mộc mạc. Đặc biệt, những điệu xòe ngày xuân rộn ràng, say đắm lòng người đã trở thành dấu ấn văn hóa đặc trưng, để bất kỳ ai từng đến Mường Lò đều nhớ mãi.
Hội thi tại Trường THPT Mường Nhé tái hiện sinh động không gian văn hóa các dân tộc nơi cực Tây Tổ quốc.
Không cầu kỳ trong đạo cụ, không phô trương trong trang phục, nhưng múa bát của đồng bào Tày tại Thái Nguyên lại mang sức hút mãnh liệt bởi nhịp điệu rộn ràng của những thanh âm 'lách cách' và ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
Những ngày cuối năm, chúng tôi có dịp về bản Mường Lựm, xã Chiềng Hặc để tham gia Phiên chợ xuân. Ngay từ sáng sớm, bà con các bản vùng cao đã gọi nhau xuống chợ, người gùi nông sản, người mang theo vài món hàng thủ công... tạo nên không khí giao thương nhộn nhịp.
Nhảy sạp không chỉ là một điệu múa, mà còn là tiếng nói văn hóa mộc mạc, sâu lắng của người Thái bao đời nay. Qua những điệu múa sạp, đồng bào càng thêm đoàn kết hơn, gắn bó hơn, cùng xây dựng bản làng, quê hương ngày một giàu đẹp.
Đám cưới là nghi lễ thiêng liêng trong đời người. Với đồng bào Tày, đây không chỉ là sự gắn kết của hai cá nhân, hai gia đình mà còn là sự tiếp nối những giá trị văn hóa, phong tục truyền thống. Giữa nhịp sống hiện đại, người Tày ở xã Lâm Thượng, tỉnh Lào Cai vẫn gìn giữ trọn vẹn nét đẹp ấy, góp phần làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc.
Trong đời sống của đồng bào Mường, trang phục truyền thống không chỉ là tư liệu văn hóa mà còn là minh chứng rõ nét cho sự khéo léo và thế giới quan độc đáo của người phụ nữ. Những chiếc khăn trắng, áo pắn, áo chùng hay cạp váy tinh xảo được tạo nên từ đôi tay thầm lặng của bao thế hệ, góp phần định hình diện mạo văn hóa của một cộng đồng cư dân đông thứ tư cả nước.
Dưới chân núi Ky Quan San hùng vĩ bốn mùa sương giăng mây phủ, những nghệ nhân dân gian với bàn tay vàng ở bản Séo Pờ Hồ vẫn bền bỉ, lặng lẽ gìn giữ và phát triển nghề kéo bạc độc đáo, nổi tiếng vùng Tây Bắc.
Đến với chợ phiên Nậm Pắt (Lai Châu), không chỉ là một chuyến đi, mà còn là một cuộc trở về với những giá trị văn hóa, nơi con người và thiên nhiên hòa quyện…
Trong xu thế hội nhập, việc gìn giữ trang phục dân tộc là nhiệm vụ quan trọng không chỉ giữ lại vẻ đẹp bên ngoài, mà còn bảo vệ một phần hồn cốt văn hóa của xứ Thanh.
Nhắc đến 'bùa yêu', nhiều người thường nghĩ ngay đến sự thần bí, thậm chí là mê tín. Nhưng trong văn hóa Mường, bùa yêu không chỉ là câu chuyện tâm linh, mà còn ẩn chứa những giá trị nhân văn sâu sắc.
Trong đời sống văn hóa của người Dao Đỏ, bạc trắng giữ vai trò quan trọng, không chỉ đơn thuần thể hiện tính thẩm mỹ mà còn mang nhiều ý niệm về tín ngưỡng gắn liền với phong tục, lễ nghi và bản sắc cộng đồng.
Người Tày di cư từ núi rừng phía Bắc vào Lâm Đồng những năm 1990, sinh sống tập trung ở các xã Đạ Tẻh, Cát Tiên, Bảo Lâm, Lâm Hà. Không chỉ mang theo phong tục tập quán, lễ hội Lồng tồng, các làn điệu hát Then, đàn tính cùng trò chơi ném còn, lày cỏ… người Tày còn mang theo cả điệu múa Chầu đặc sắc.
Vừa truyền dạy trên giảng đường, vừa trình diễn trên sân khấu, thầy giáo trẻ Xuân Bách dành trọn tâm huyết cho nghệ thuật then.
Giữa những thửa ruộng bậc thang hùng vĩ ở Hoàng Su Phì, tỉnh Tuyên Quang (trước đây là tỉnh Hà Giang), nghề chạm bạc truyền thống của đồng bào Nùng tại xã Pờ Ly Ngài vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Không chỉ là sinh kế, nghề còn là biểu tượng văn hóa, gắn liền với tín ngưỡng, tổ tiên và niềm tự hào về cội nguồn.
Huyện Đại Từ có gần 6.000 đồng bào dân tộc Dao, tập trung chủ yếu ở thị trấn Quân Chu và các xã: Hoàng Nông, Yên Lãng, Phú Xuyên... Trong đó, đồng bào Dao quần chẹt chiếm đa số với truyền thống văn hóa lâu đời, giàu bản sắc vẫn được gìn giữ và trao truyền cho thế hệ sau.
Với 'thâm niên' 20 năm làm công tác phụ nữ, chị Bùi Thị Ngọc, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Tiến Xuân (huyện Thạch Thất) đã tâm huyết, sáng tạo cùng với đội ngũ cán bộ hội vận động hội viên thực hiện phong trào Hội và nhiệm vụ chính trị của địa phương.
Sinh năm 1991, vài năm gần đây, Phùng Thị Hương Ly nổi lên như một hiện tượng trong làng thơ. Trước khi được trao giải Tác giả trẻ của Hội Nhà văn Việt Nam năm 2024, Hương Ly đoạt giải Nhì (không có giải Nhất) cuộc thi thơ trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội 2021-2022. Cách đây 10 năm, tập thơ đầu tay của chị được Hội Văn học Nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam trao giải Khuyến khích.
Trong một chương trình truyền hình, NSND Như Quỳnh và NSƯT Vũ Tự Lẫm ôn lại kỷ niệm thời đóng phim 'Đến hẹn lại lên'. 'Từ lúc làm phim đến nay chúng tôi chưa có cơ hội gặp lại nhau. Rất hạnh phúc được gặp lại người yêu trong phim ngày nào', NSƯT Vũ Tự Lẫm nói.
Ngày 11/1 vừa qua, cuốn sách 'Du khảo - Rực rỡ sắc màu trang phục phụ nữ các dân tộc Việt Nam' của nhà báo - đạo diễn Nguyễn Bông Mai (NXB Chính trị Quốc gia Sự thật xuất bản) đã được ra mắt công chúng. Không chỉ mang đến nguồn tư liệu quý về sự đa dạng, độc đáo và giàu bản sắc của văn hóa các dân tộc qua trang phục, cuốn sách còn là câu chuyện về tình yêu dành cho văn hóa truyền thống và khát vọng dám sống một cuộc đời rực rỡ...
Xã Mường Mô (huyện Nậm Nhùn) có trên 70% đồng bào dân tộc Thái sinh sống, miền đất này còn lưu truyền những nét văn hóa đặc trưng, thể hiện trong lối sống, văn hóa, xã hội. Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền xã luôn nỗ lực trong bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Thái.
Dân tộc Tày là một trong những nhóm dân tộc thiểu số lớn nhất tại Việt Nam, đồng bào dân tộc Tày đã tạo cho mình một bản sắc riêng, trong đó, trang phục truyền thống dịp Tết từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa cũng như nét đẹp bình dị và độc đáo của dân tộc Tày.
Mùa xuân, như có một sự màu nhiệm đến kỳ lạ khiến vạn vật hồi sinh, bắt đầu một chu kỳ sinh sôi mới. Với người Mường ở vùng rừng núi phía Bắc, tập trung ở Hòa Bình, Phú Thọ, Thanh Hóa… những cư dân của nền văn minh lúa nước, mùa màng luôn gắn kết với sự giao hòa của thiên nhiên, thuận mưa nắng, hợp quy luật tự nhiên. Bởi thế, dẫu cuộc sống đã được hiện đại hóa rất nhiều những nét sinh hoạt truyền thống vẫn được lưu giữ như một đặc trưng riêng có, kết tinh văn hóa từ ngàn đời nay…